ضرر به ۵۰۰هزار سهام‌دار تورکیه، 18میلیارد دلار پول چه شد؟!

رد پای اعضای دولت و افراد بانفوذ حزب عدالت و توسعه!

معاون اردوغان استعفا داد!

 این روزها در ترکیه، اتفاق جدیدی روی داده که می‌توان آن را یک زلزله مهیب و یک شوک عظیم در اقتصاد این کشور دانست. فساد مالی بزرگی روی داده که در جریان آن، در ۱۳۱ صندوق سرمایه گذاری ترکیه با ۱۸ میلیارد دلار سرمایه، یک سقوط عظیم روی داد. سقوطی که در گام نخست، شباهت کاملی به روند مرسوم شوک‌های بازار بورس داشت. اما خیلی زود مشخص شد که همه چیز بر اساس یک تبانی و بازی پشت پرده بین متولیان صندوق‌ها پیش رفته و چند فرد مهم در این صندوق‌ها، توانسته‌اند با تبانی، استفاده از رانت اطلاعاتی و برنامه‌ریزی برای ایجاد حباب ساختگی و ترکاندن حباب، به پول‌های کلانی دست پیدا کنند. در جریان این فساد بزرگ، بیش از پانصد هزار نفر از شهروندان ترکیه، دارایی سهام خود را از دست دادند و پرونده شامل اتهام‌های جدیِ دستکاری بازار، معاملات مرتبط، فریب سرمایه‌ گذاران، انتقال پول به خارج و اکنون توقیف اموال و دستگیری مدیران است. این زلزله مالی، مرزهای رسانه‌ها و افکار عمومی ترکیه را نوردید و بسیاری از محافل و مجلات اقتصادی بین‌المللی نیز به آن توجه کردند. مجله اقتصادی انگلیسی اکونومیست در تحلیل خود با عنوان «شکست مفتضحانه صندوق‌های سرمایه‌گذاری ترکیه» به این بحران بزرگ پرداخت. به گفته اکونومیست، ده‌ها صندوق سرمایه‌گذاری و گروه‌های مالی پشت سر آنها به بازدهی فوق‌العاده‌ای دست یافتند و این افزایش‌ها، بازار سهام ترکیه را به سطوح بی‌سابقه‌ای رساند. به عنوان مثال، صندوق اصلی ترا تنها در سه سال بیش از ۶۰ هزار درصد افزایش یافت! همچنین دستک فاینانس فکتورینگ، به لطف افزایش ۷۰۰۰ درصدی قیمت سهام خود تنها ۱۷ ماه پس از عرضه اولیه سهام، به دومین شرکت بزرگ در بورس ترکیه تبدیل شد. اما در گام بعدی به قول اکونومیست، بر اساس یک سناریوی مهندسی شده «ترکیدن حباب» همه ارقام را جابجا کرد و کار صندوق‌ها به جایی رسید که حالا حتی نمی‌توانند پول اولیه سهامداران خود را پرداخت کنند. به دنبال این بحران، نهاد ناظر بر بازار سرمایه ترکیه تصمیم به انحلال ۱۳۱ صندوق سرمایه‌گذاری گرفت. به گزارش اکونومیست، این صندوق‌ها در مجموع دارایی‌هایی بالغ بر ۱۸ میلیارد دلار دارند. حداقل ۴۵۰ هزار سرمایه‌گذار منتظرند ببینند چه مقدار از پول باقی‌مانده خود را و چه زمانی پس خواهند گرفت. در حالی که گفته می‌شود برخی از مدیران مالی مرتبط با این رسوایی ممکن است با احکام زندان روبرو شوند، پلیس مدیران مالی متعددی از جمله رئیس هیئت مدیره شرکت ترا را به ظن دستکاری بازار بازداشت کرده است. دارایی‌های برخی از افراد نیز مسدود شده است. تحلیلگرن بر این باورند که این بحران به طور ناگهانی پدیدار نشده و تیم اقتصادی دولت، از آن خبر داشته است. مهمت شیمشک وزیر خزانه‌داری و دارایی، از سال گذشته توجه‌ها را به معاملات مشکوک در بورس جلب و اعلام کرده بود که مقررات جدیدی اجرا خواهد شد. ولی نهادهای نظارتی دیر اقدام کردند و مدیران صندوق‌ها که می‌خواستند از قوانین جدید پیروی کنند، شروع به فروش سهام خود کردند و خیلی زود، ثروتِ چندبرابر شده خود را نجات دادند.  آیا کل اقتصاد ترکیه ویروسی شد؟ ترکیدن حباب ثروت ۱۳۱ صندوق بزرگ در اقتصاد ترکیه، مانند ترکیدن یک محموله بزرگ مواد منفجره در یک ساختمان بزرگ است و همه را نگران می‌کند. اما مهمت شیمشک سکاندار اقتصاد ترکیه استدلال کرده که بحران تحت کنترل است. او از عبارت استعاری «چند سیبِ گندیده» استفاده کرده و گفته، هیچ ریسک سیستماتیکی برای سیستم مالی وجود ندارد. همچنین ویکتور سابو، مدیر پرتفوی آبردین، در گفتگو با اکونومیست نیز اظهار داشت که بحران به کل اقتصاد سرایت نکرده است. به گفته این مجله، ترس از دلاریزه شدن تاکنون محقق نشده است. خاطرنشان شد که سرمایه‌گذاران ترک که از بازار سهام خارج شدند، پول خود را به جای سرمایه‌گذاری در ارز خارجی، به حساب‌های سپرده لیره ترکیه با بهره بالا منتقل کردند. هنوز به طور قطعی روشن نشده که از مجموع سرمایه ۱ میلیارد دلاری صندوق‌ها، چند درصد به طور کامل از بین رفته و چه مقدار از این سرمایه امکان بازگشت دارد. اما واقعیت این است که در همان گام نخست، پیامدها و پس لرزه‌های این رویداد، موجب سقوط ۸ درصدی بورس استانبول شد و صندوق‌ها و شرکت‌های دیگر نیز متضرر شدند.  اردوغان در برابر ۲ خطر بزرگ رسوایی مالی بزرگ در صندوق‌های سرمایه گذاری ترکیه، برای رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه و رهبر حزب عدالت و توسعه، یک معضل واقعی بود. چرا که او در اثنای یک بحران اقتصادی بزرگ، قصد داشت در سفر به نیویورک، در جمع سرمایه گذاران بزرگ وال استریت سخنرانی و آنان را به ترکیه دعوت کند. بنابراین خطر اول، ناتوانی در اقناع سرمایه گذاران خارجی بود.
۱/۲