مغالطه شماره ۹۷
مقالات آماری (۵)

💠نمونه غیرتصادفی💠

درنمونه برداری برای بدست آوردن اطلاعات آماری،کافی بودن افراد نمونه -اگرچه شرط لازمست اما-کافی نیست.
شرط لازم دیگر اینست که نمونه ها
بایدتصادفی باشند.

به مثال زیر توجه کنید:

در سال ۱۹۳۲ یک موسسه بزرگ نظرسنجی توانست نتایج انتخابات ریاست جمهوری امریکا را بادقت پیش بینی کند.
این موسسه برای انتخابات سال ۱۹۳۶ نیزدست به نمونه برداری عظیمی زدو ۱۰ میلیون نفر ازمشترکان مجله ی 'لیترری دایجست' راانتخاب کردوازطریق تماس تلفنی درموردانتخابات نظر خواهی کرد.
نتیجه نظرخواهی
پیروزی لاندون کاندیدای حزب جمهوریخواه بر فرانکلین روزولت کاندیدای حزب دموکرات بود.
متناسب بانتایج این پیش بینی،برنامه‌ریزی‌های مختلفی برای بعد ازانتخابات صورت گرفت.
اما برخلاف پیش بینی مذکور،روزولت رئیس جمهورآمریکاشدهاین امر موجب تعجب و شگفتی فراوان متخصصان گردید،زیرا کسی گمان نمی کردکه دریک نمونه برداری ۱۰میلیون نفری چنین خطایی رخ دهد.
پایان نامه های دانشگاهی متعددی به ویژه ازسوی لاندون وحزب مغلوب جمهوری‌خواه درباره این واقعه به پژوهش پرداختند.
نتیجه تحقیقات این بودکه:
در آن سالهاعمدتاافراد ثروتمندتوانایی پرداخت حق اشتراک تلفن ومجله راداشتندوبیشترافراداین طبقه ازحزب جمهوریخواه طرفداری میکردند.
لذا علیرغم گستردگی نمونه ها دراین نظرسنجی،افراد نمونه معرفی خوبی برای کل جامعه نبودندوبیشتر مردم به کاندیدای حزب دموکرات گرایش داشتند و نمونه نامناسب درنظرسنجی فوق باعث شداین امرمخفی بماند.

❌حادثه مذکور مثال خوبیست برای نشان دادن اینکه چگونه نمونه غیرتصادفی موجب خطادرتحلیل اطلاعات آماری واستنتاج نهایی نادرست میشود.
تصادفی بودن نمونه‌ها به این معناست که
نمونه ها نبایدصرفانماینده وبیانگر دسته وگروه خاصی ازجامعه آماری باشند.

مثلا اگر بخواهیم به روش نمونه برداری میانگین محصولات درختان میوه ی یک باغ را محاسبه نماییم.باید درختان متعددی رادرشرایط ونقاط مختلف باغ انتخاب کنیم.
🔸به دلیل تنوع وگستردگی وعدم قطعیت رفتارانسانی مسئله تصادفی بودن نمونه هادراین زمینه اهمیت زیادی پیدامی‌کند.
از این رو در رشته‌های علوم انسانی که در آنها از اطلاعات آماری استفاده می شود مانند روانشناسی،جامعه‌شناسی اقتصاد ومانند آن ویاگزارش های اجتماعی ونظرسنجی ها
بایدهمواره باین نکته توجه داشت که
افراد نمونه که مبنای جمع آوری اطلاعات آماری قرار گرفته اندنمونه های تصادفی باشند ونه نمونه‌هایی که (صرفا)نماینده ومعرف گروه خاصی از جامعه آماری هستند.

به عنوان مثال:
اگر کسی در تحقیقات جامعه شناسی خود بخواهد درباره روحیات مردم شهر یا کشوری اظهار نظر کند،نمی‌تواند مبنای تحقیقات خود راصرفامطالعه وبررسی رفتار عده ای درحال رانندگی ویارفتار تماشاگران یک بازی فوتبال و مانندآن قرار دهدوباید متوجه باشد.
هرچندتعداد افرادی که اوبعنوان نمونه به بررسی رفتار آنها میپردازدبسیار زیاد باشد.
🔶برای دستیابی به نمونه های کاملا تصادفی به ویژه درمورد رفتارهای اجتماعی انسان مشکلات زیادی وجود داردباین معنا که مثلا محقق برای تصادفی بودن نمونه های خود دریک نظرسنجی،حتی اگربه خیابان برودوبه طور تصادفی با بعضی از عابران مصاحبه کندباید متوجه باشد:
تعداد زیادی ازکسانی راکه درمنزل مانده اندنادیده گرفته است.
از طرف اگربه تک تک خانه هامراجعه کند افراد شاغل که خارج از منزل هستند فراموش می شود.
نکته مهمی که برای جلوگیری ازمغالطه نمونه غیر تصادفی همواره باید به آن توجه کرداینست که:
🔶در نمونه برداری افراد جامعه آماری باید از شانس یکسان برای انتخاب شدن در نمونه‌برداری برخوردار باشند.
برای تحقق این هدف ، می توان افراد جامعه آماری را به دسته ها و طبقات مختلف تقسیم کردودرصدونسبت هریک ازآنهارا باکل مجموعه مشخص کرد و در نمونه برداری نیز سعی کرداین نسبت حفظ شود.
مثلادریک جامعه آماری ازافرادیک کشور می‌توان تقسیم های زیر رادرنظرگرفت:
جنسیت(زن و مرد)
سن (کودک ،جوان ،میانسال ،پیر)
سواد (بیسواد ،تا دیپلم ،دانشگاهی) سکونت (شهری ، روستایی ، عشایری)
و متناسب با این تقسیم ها برفرض اگر میدانیم ۴۰٪ جمعیت کشور افراد بالای ۲۵ سال تشکیل می‌دهد ، باید در این آمارگیری نیز ۴۵ درصد نمونه را از افراد بالای ۲۵ سال و مثلا نیمی ازآنها را از مردان و نیمی از آن ها را از زنان انتخاب کنیم و همینطور نسبت به تقسیم بندی های دیگر (روش نمونه برداری تصادفی طبقه ای)

🔶خلاصه و نکته اساسی این است که وقتی در جایی اطلاعات آماری به ما می‌گوید که مثلاً ۷۲ درصد از ایرانی ها موافق یا مخالف فلان موضوع هستند برای جلوگیری از مغالطه نمونه غیرتصادفی باید پرسید که ۷۲٪ ازکدام ایرانی‌ها آیامرجع آماری مذکور می تواند اطمینان دهدکه نظرهمه اقشاروطبقات جامعه ایران رامنعکس کرده است؟

https://t.me/mghlte

توضیح شنیداری
عدم واقع نمایی نمونه ها