♻️ علوم قیاسی ♻️
( علوم صوری ، علوم نظری )

گزارشی کوتاه از کاربرد روش اصل موضوعی در علوم مختلف ، برای شناسایی ماهیت روش قیاسی - اصل موضوعی

الف) منطق

ارسطو در کتاب تحلیل دوم از مجموعه #ارغوان ، مبانی نظری روش اصل موضوعی و روش قیاسی را معرفی کرد و خود را با بهره گیری از روش مزبور ، معرفت قیاسی و اصل موضوعی را که همان «نظریه قیاس حملی» ست پایه گذاری کرد.
با کشف افق های وسیع و تازه در اواخر قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم منطق ریاضی جدید نیز به شیوه اصل موضوع تاسیس و معرفی گردید.


ب)ریاضیات

هندسه اقلیدسی دومین دانشی بود که به شیوه قیاسی و اصل موضوع تاسیس گردید و خیلی زود با چهره بارز و بارزترین چهره ی روش اصل موضوعی تبدیل شد.
از این رو به شیوه مزبور ، شیوه هندسی نیز گفته می شود.

ج) فیزیک و مکانیک نظری

علاوه بر علوم صوری ( ریاضی ، منطق ) علوم نظری نیز در طول تاریخ با الهام از علوم صوری به شیوه ای اصل موضوعی موضوع مورد بحث و مطالعه قرار گرفتند.
مورخین روش اصل موضوعی را در تاسیس علم مکانیک با ارشمیدس نسبت می‌دهند.
ارشمیدس از کتابهای مکانیکو ، ۱۵ قضیه را بر اساس هفت اصل موضوع اثبات کرده است.

اما اجرای روش اصل موضوعی را در این حوزه به معنای دقیق کلمه باید در اثر دوران ساز نیوتن یعنی« اصول ریاضی فلسفه طبیعی» جستجو کرد.

د) فلسفه نظری

معرفت فلسفی و به ویژه متافیزیک در طول تاریخ با منطق ، ریاضیات و فیزیک پیوندی آشکار داشته است ، شعار مشهور #افلاطون که می‌گفت:« کسی که ریاضی نمی‌داند وارد آکادمی نشود » در واقع تذکر این مطلب نیز بود که ریاضیات کلید درک عالم معقولات است.
فلاسفه کارتزین یعنی #دکارت و پیروان و همچنین #اسپینوزا و #لایبنیتس در عرصه به‌کارگیری روش‌ها اصل موضوعی در فلسفه نظری گام‌های بلندی برداشتند .کتاب اصول فلسفه دکارت و به ویژه کتاب اخلاق اسپینوزا باید از کتاب مهم و اساسی روش اصل موضوعی در فلسفه دانست .

ه) علوم انسانی و علوم اجتماعی

در این دو حوزه همانند «اقتصاد نظری » «جامعه شناسی نظری _ فلسفی» ،« روانشناسی نظری- فلسفی» و غیره نیز گمان تمامی شاهد تلاش های پربار و پر ثمری برای به کارگیری هر چه بیشتر روش اصل موضوعی هستیم.
کتاب « درون فهمی تحلیل منطقی و معناشناسی مفاهیم اساسی علوم اجتماعی » اثر زنده یاد دکتر منوچهر راد ، پاره‌ای تلاش‌های پرثمر روش اصل موضوع را در حوزه علوم انسانی و به ویژه جامعه شناسی معرفی می‌کند.

#مبانی_منطق_و_روش_شناسی
#دکتر_لطف_الله_نبوی

@mghlte | عصر روشنگری

#فلسفه_علم
#معرفت_شناسی
#علوم_قیاسی
#علوم_انسانی
#علوم_اجتماعی
#منطق_کاربردی

https://t.me/mghlte/3268