مقصود فراستخواه در نشست دانشگاه تهران مطرح کرد
علوم‌اجتماعی باید از انزوای نهادی بیرون بیاید
علوم‌اجتماعی ایران با نوعی تنهایی نسلی روبه‌روست

۱۴۰۵/۰۷/۰۸
هر جامعه از طریق «دانش علوم‌اجتماعی خود» درباره سرگذشت و سرنوشتش می‌اندیشد. ازاین رو، در برهه‌هایی که جامعه با بحران‌ روبه‌رو می‌شود، گاه این انتظار پیش‌ می‌آید که علوم‌اجتماعی فوراً نسخه‌هایی نجات‌بخش ارائه کند.
در حالی که مهم‌ترین کار علوم‌اجتماعی در زمانه‌ بحران، ایجاد امکان «فهمیدن» است؛ فهم اینکه بحران چگونه شکل گرفته و چه مناسباتی آن را بازتولید می‌کند.
مقصود فراستخواه، جامعه‌شناس و عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، معتقد است علوم‌اجتماعی، پیش از آن‌که فن مدیریت بحران باشد، دانشی برای صورت‌بندی بحران است. از نظر او، علوم‌اجتماعی ایران زمانی می‌تواند در زمانه بحران نقش‌آفرینی کند که از سطح آپاراتوس دانشگاهی فراتر رود، خصلت انتقادی خود را حفظ کند و دوباره به جامعه بازگردد.

مکتوب حاضر متن ویرایش و تلخیص شده «ایران» از سخنرانی اوست که باعنوان «چالش‌های علوم‌اجتماعی ایران در زمانه بحران» در محل انجمن جامعه‌شناسی ایران در دانشگاه تهران ارائه شده است.
 
خلق نظریه اجتماعی از دل بحران

علوم‌اجتماعی را نباید به مجموعه‌ای از رشته‌های دانشگاهی، ساختمان‌های آموزشی، آیین‌نامه‌ها و ساختارهای اداری فروکاست. علوم اجتماعی، در معنای عمیق‌تر خود، بخشی از یک طرح اجتماعی است؛ دانشی که باید به جامعه امکان دهد خود را بفهمد و درباره سرنوشتش بیندیشد. از همین‌رو، بخش مهمی از تاریخ نظریه اجتماعی در متن بحران‌های بزرگ شکل گرفته است. هابز در شرایط بحرانی انگلستان، مسأله فروپاشی نظم اجتماعی و ضرورت دولت را صورت‌بندی کرد. آدام اسمیت در دل دگرگونی‌های اقتصادی و اجتماعی قرن هجدهم، پیوند میان منافع فردی، عواطف اجتماعی و نظم اقتصادی را توضیح داد. مارکس با تضادهای جامعه سرمایه‌داری، مفاهیمی چون ارزش اضافی و بیگانگی را پیش کشید. دورکیم مسأله نظم و انسجام اجتماعی را در جامعه‌ای در حال دگرگونی بررسی کرد و وبر فرآیند عقلانی‌شدن و گسترش بوروکراسی را به «قفس آهنین» پیوند زد. همه این نمونه‌ها گواه این ادعاست که نظریه اجتماعی از دل مواجهه با بحران و با مسأله کردن آن، ‌زاده می‌شود.

ادامه در لینک زیر:
https://inn.ir/news/article/168282/%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%E2%80%8C%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D8%AF