♨️ خالد قدومی: حماس در غزه حکومت تشکیل نداده است؛ طوفان‌الاقصی تصمیمی سیاسی - میدانی بود

🏷 در شرایطی که روند مذاکرات آتش‌بس با حماس طرح مسئلۀ خلع سلاح و واگذاری ادارۀ غزه، بار دیگر سوالاتی را در مورد ماهیت جنبش حماس و آیندۀ آن مطرح کرده، گفت‌وگویی ترتیب دادیم با نماینده حماس در ایران، و فرصتی فراهم شد تا از زاویه‌ای عمیق‌تر به نگاه این جنبش به مفاهیم «دولت» و «سلاح» بپردازیم. آنچه در این نشست حائز اهمیت است، تأکید بر ضرورت بازخوانی مفاهیمی است که در نسبت میان حرکت حماس با کلیت جریان اسلام سیاسی، خصوصا در شاخۀ سنی آن تعیین کننده است.

🔸 دکتر قدومی با اشاره به بستر تاریخی شکل‌گیری حماس در فلسطین، تمایز این جنبش از سایر شاخه‌های اخوان‌المسلمین را ناشی از فقدان دولت ملی مستقل در فلسطین دانست و گفت: «برخلاف مصر، اردن یا تونس، فلسطین هرگز دولت ملی مستقلی را تجربه نکرد و جامعه مستقیماً درگیر مبارزه با استعمار و اشغالگری شد.» وی درباره ورود حماس به انتخابات ۲۰۰۶ تأکید کرد که این اقدام به معنای پذیرش پیمان اسلو نبود، بلکه هدف، تغییر ماهیت تشکیلات خودگردان به ساختاری صرفاً اجرایی و بازگرداندن مرجعیت تصمیم‌گیری به سازمان آزادی‌بخش فلسطین (ساف) بود.

🔸 قدومی در پاسخ به پرسشی درباره جایگاه حکومت اسلامی در دیدگاه این جنبش گفت مسئله جنگ با مسئله تشکیل حکومت اسلامی نباید خلط شود. به گفته او، حماس حکومت اسلامی ندارد و آنچه در غزه وجود دارد، صرفاً مدیریت امر واقع در چهارچوب نظام مدنی موجود است. او در عین حال تصریح کرد که حماس به عنوان یک جنبش اسلامی، تکلیف دینی برای مقابله با اشغال را برای خود قائل است، اما این مسئله به معنای آن نیست که تصمیم نظامی از جایگاه «حاکم اسلامی» اتخاذ می‌شود. از دیدگاه قدومی تصمیم جهادی، یک تکلیف دینی است، اما در عین حال یک تصمیم انسانی و سیاسی نیز هست.

🔸 دکتر خالد قدومی در این گفت‌وگو درباره جایگاه حماس در غزه، نسبت این جنبش با گروه‌های مسلح فلسطینی و مبنای تصمیم‌گیری برای عملیات طوفان‌الاقصی، تأکید کرد که حماس در غزه نه یک حکومت، بلکه یک اداره امر واقع داشته است. قدومی با تفکیک میان این دو الگو گفت حماس پس از پیروزی در انتخابات سال ۲۰۰۶ وارد ساختار سیاسی موجود شد و تشکیل وزارتخانه‌ها و نهادهای حکومتی را آغاز کرد، اما این تجربه به دلیل جنگ‌ها و موانع سیاسی، بین‌المللی و منطقه‌ای تکمیل نشد. به گفته او، آنچه در غزه شکل گرفت، نظامی برای اداره امور روزمره مردم، شامل امنیت، پلیس، آموزش، وزارتخانه‌ها، بازار و مقررات بود. با این حال وی تاکید می‌کند این نظام نه تنها حکومت اسلامی نیست بلکه حتی آنچه در تشکیلات خودگرادان در کرانۀ باختری را نیز نمی‌توان حکومت دانست.

🔸 قدومی در پاسخ به این پرسش که آیا سنوار به اعتبار اداره‌کننده غزه بودن، خود را صاحب اختیار تصمیم برای آغاز جنگ می‌دانست، بار دیگر تاکید کرد تصمیم طوفان‌الاقصی در چارچوب سازوکارهای دولت اتخاذ نشد و حتی همه رهبران سیاسی و نظامی حماس در غزه نیز از آن اطلاع نداشتند. به گفته قدومی، این تصمیم بر اساس ملاحظات تاکتیکی و ارزیابی نظامی و میدانی اتخاذ شد و مبنای مشروعیت آن، قرار داشتن حماس در جایگاه حکومت نبود.

🔸 قدومی سلاح گروه‌های فلسطینی را سلاح مقاومت و نه سلاح دولت توصیف کرد و گفت این سلاح در نسبت مستقیم با اشغالگری تعریف می‌شود و نه دولت فلسطینی. به گفته او، در صورت تشکیل دولت مستقل فلسطینی، این سلاح در اختیار همان دولت قرار خواهد گرفت و با پایان اشغال، نیازی به سلاح خارج از چارچوب دولت باقی نمی‌ماند. قدومی بر اساس این مبنا اذعان کرد اگر جهاد اسلامی نیز در چنین شرایطی دست به عملیات 7 اکتبر می‌زد، اصل اقدام را می‌توان «مشروع» دانست اما مفید یا مضر بودن آن را باید بر اساس واقعیت و ارزیابی اتاق عملیات مشترک سنجید.

🔸 او همچنین درباره رابطه حماس با جهاد اسلامی گفت تصمیم‌گیری درباره به‌کارگیری سلاح، آغاز جنگ یا صلح، عمدتا در چارچوب اتاق عملیات مشترک میان گروه‌های جهادی انجام می‌شود و نه بر اساس تصمیم حاکمیتی حماس. در عین حال چنان نیست که حماس یا دیگر فصائل مانع عملیات‌های مستقل و هماهنگ‌نشده از سوی یکدیگر شوند. قدومی بی‌اطلاعی جهاد اسلامی از عملیات هفتم اکتبر یا حتی برخی رهبران حماس در خارج از فلسطین را در چارچوب همین رابطۀ میان فصائل موجه دانست.

🔗 متن کامل مصاحبه را از اینجا مطالعه کنید.

©️@mersadcss🔷