مشق نو

📝📝📝نیک‌زیستی: علم و سیاستگذاری – بخش سوم

🔺چگونه علم نیک‌زیستی، معیار موفقیتِ انسان و جامعه را از نو نوشت؟

✍️جواد حیدری | استاد علوم سیاسی

🖊انسان، حیوانِ عادت است. هر تغییری در زندگی، منحنیِ آشنایی دارد: جهشی تند، و سپس بازگشتِ آرام به خطِ پایه. خانه‌ی نو، خودروی نو، ارتقای شغلی، حتی ثروتِ ناگهانی- همه در این الگو می‌گنجند. به این پدیده «تردمیلِ لذت» می‌گویند: هرچه تندتر می‌دویم، در همان‌جا می‌مانیم. اما- و این حیاتی‌ترین نکته‌ی این جستار است- سازگاری، گزینشی است. ما به دستاوردها زود عادت می‌کنیم. اما شواهد نشان می‌دهد به چند چیز هرگز یا به‌سختی عادت می‌کنیم: دردِ مزمن و بیماریِ روانی، بی‌اعتمادی و ناامنی.

🖊این عدم‌تقارن، خودش یک دستورِ سیاست‌گذاری است، و آن‌قدر مهم است که آن را باید دو بار خواند: منابعِ عمومی را باید صرفِ کاستنِ رنج‌هایی کرد که مردم به آن‌ها عادت نمی‌کنند، نه افزودنِ لذت‌هایی که به‌سرعت بی‌اثر می‌شوند. هر ریالی که به رفعِ افسردگی، درد، بیکاری و انزوا می‌رود، ماندگار است. هر ریالی که به ارتقای مصرف می‌رود، در تردمیل بخار می‌شود.

🖊انسان، مطلق‌ها را حس نمی‌کند؛ فقط نسبت‌ها را حس می‌کند. حقوقِ شما، به‌خودی‌خود، هیچ حسی در شما ایجاد نمی‌کند. حقوقِ شما در مقایسه با همکارتان، با برادرتان، با خودتان در سال گذشته حس ایجاد می‌کند. آزمایشی معروف این را عریان کرد: به مردم دو جهانِ فرضی پیشنهاد کردند. در جهانِ اول، درآمدشان کمتر است اما از اطرافیان‌شان بالاتر. در جهانِ دوم، درآمدشان بیشتر است اما از اطرافیان‌شان پایین‌تر. بخش بزرگی از مردم جهانِ اول را برگزیدند- یعنی آماده‌اند واقعاً فقیرتر باشند تا نسبتاً ثروتمندتر به نظر برسند. و اکنون شبکه‌های اجتماعی، این آسیب‌پذیریِ باستانی را صنعتی کرده‌اند. تا پیش از این، دایره‌ی مقایسه‌ی ما ده‌ها نفر بود؛ اکنون میلیون‌ها نفر- و آن هم نه با زندگیِ واقعیِ آن‌ها، بلکه با ویترینِ ویرایش‌شده‌ی آن.

🖊از این دو تله، معمای مشهورِ این علم زاده می‌شود: پارادوکسِ ایسترلین. کشورهای غربی در نیم‌قرن گذشته چند برابر ثروتمندتر شدند، اما میانگینِ رضایت از زندگیِ مردم‌شان تقریباً صاف ماند. تصویری که ریچارد ایسترلین کشف کرد، مثل استادیومی است که در آن همه بلند می‌شوند تا بهتر ببینند: در پایان، هیچ‌کس دیدِ بهتری ندارد؛ همه فقط خسته‌ترند. اکنون که ابزار و تله‌ها را می‌شناسیم، آماده‌ایم به قلبِ ماجرا برویم.


📚روایتی فشرده از کتاب نیک‌زیستی: علم و سیاست‌گذاری اثر ریچارد لایارد - بخش سوم از چهارم

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6494

بخش اول این نوشتار را اینجا و بخش دوم را اینجا بخوانید!

#جواد_حیدری #ریچارد_لایارد #نیک‌زیستی

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝نیک‌زیستی: علم و سیاستگذاری – بخش دوم

🔺چگونه علم نیک‌زیستی، معیار موفقیتِ انسان و جامعه را از نو نوشت؟

✍️جواد حیدری | استاد علوم سیاسی

🖊فرض کنید دولتی می‌تواند با مبلغی معین یکی از این سه کار را بکند: یک تقاطعِ غیرهمسطح بسازد، یا با همان مبلغ به هزاران بیمارِ افسرده خدمات روان‌درمانی بدهد، یا با همان مبلغ برنامه‌ی مهارت‌های هیجانی را در مدارس اجرا کند. پیش از این علم، پاسخ به این پرسش، تابعِ لابی، رسانه، و تصویرِ سیاسی بود- چون تقاطع را می‌شود در تلویزیون نشان داد، اما بهبودِ حالِ هزاران انسان را نمی‌شود.

🖊حالا می‌توان حساب کرد: هر گزینه چند WELLBY تولید می‌کند، و به ازای هر واحدِ پول چند واحد. و هنگامی‌که پژوهشگران این حساب را کردند، نتیجه بارها و بارها یک الگو داشت: بیشترین بازده، در سلامتِ روان، در حمایتِ اجتماعی، و در کیفیتِ روابط انسانی است- نه در بتن و آسفالت. این، جدی‌ترین و در همان حال امیدبخش‌ترین یافته‌ی این علم است: ارزان‌ترین راه برای بهتر کردنِ حالِ یک ملت، از قبل کشف شده است. فقط کسی سراغ‌اش نمی‌رود.

🖊و این، دیگر نظریه نیست بلکه به عمل تبدیل شده است. در کشور بوتان، سه دهه است که «شادکامیِ ناخالصِ ملی» جای تولید ناخالص را در اسناد راهبردی گرفته. در نیوزیلند، «بودجه‌ی نیک‌زیستی» تدوین شد که در آن هر وزارتخانه باید نشان دهد پیشنهادش بر کدام مؤلفه‌ی زندگیِ مردم اثر می‌گذارد.

🖊در بریتانیا، اداره‌ی آمار ملی سال‌هاست چهار پرسشِ نیک‌زیستی را در پیمایش‌های رسمی می‌گنجاند و دستنامه‌ی رسمیِ ارزیابیِ سیاست‌ها، فصلی برای محاسبه‌ی نیک‌زیستی دارد. در سازمان ملل، «گزارش جهانی شادی» به سندی سالانه تبدیل شده که دولت‌ها را وادار به توضیح می‌کند. آن آرزوی شاعرانه‌ی قرن هجدهم، سرانجام به دفترِ حساب راه یافت.

📚روایتی فشرده از کتاب نیک‌زیستی: علم و سیاست‌گذاری اثر ریچارد لایارد - بخش دوم از چهارم

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6489

بخش اول این نوشتار را اینجا بخوانید!

#جواد_حیدری #ریچارد_لایارد #نیک‌زیستی

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝نیک‌زیستی: علم و سیاستگذاری

🔺چگونه علم نیک‌زیستی، معیار موفقیتِ انسان و جامعه را از نو نوشت؟

✍️جواد حیدری | استاد علوم سیاسی

🖊بهار ۱۹۶۸، رابرت کندی بر تریبونی در دانشگاه کانزاس ایستاد و جمله‌ای گفت که پس از نیم‌قرن هنوز لرزه بر اندام اقتصاد متعارف می‌اندازد: «تولید ناخالص داخلی همه‌چیز را اندازه می‌گیرد، جز آن چیزهایی که به زندگی ما ارزشِ زیستن می‌بخشند.»

🖊او تنها یک شعار سیاسی نمی‌ساخت؛ داشت انگشت بر یک خطای تمدنی می‌گذاشت. برای دهه‌ها یک منطقِ معیوب وجود داشت: هرچه سریع‌تر بشماریم، بهتر زندگی می‌کنیم. اما اقتصادِ متعارف، در دفترِ حساب خود، ستونی برای اضطراب نداشت. برای تنهایی، برای بی‌اعتمادی، برای شبی که کسی از ترسِ فردا نخوابیده، برای کودکی که در کلاس درس تحقیر شده… اگر جنگلی را می‌بریدند، تولید ناخالص داخلی بالا می‌رفت. اگر کسی بیمار می‌شد و دارو می‌خرید، تولید ناخالص داخلی بالا می‌رفت. اگر ترافیک شهر سنگین‌تر می‌شد و بنزین بیشتری می‌سوخت، تولید ناخالص داخلی بالا می‌رفت. این عدد، مثل ترازویی بود که فقط وزن را می‌سنجید و از سلامتی چیزی نمی‌دانست.

🖊اما داستان از این هم عجیب‌تر است. چون ایده‌ی جانشین، تازه نبود؛ فراموش‌شده بود. در قرن هجدهم، در محافل روشنگری، فیلسوفانی مثل جرمی بنتام و فرانسیس هاچسون معیاری پیشنهاد کردند که سرراست‌تر از آن نمی‌شود: بهترین جامعه، جامعه‌ای است که در آن بیشترین شمار از مردم، بیشترین سطح خوشبختی را داشته باشند. این اصل، آن‌قدر بدیهی به‌نظر می‌رسید که تقریباً بی‌نیاز از دفاع بود.

🖊پس چرا دو قرن در محاق ماند؟ به یک دلیلِ بی‌رحمانه: هیچ‌کس نمی‌دانست چگونه آن را بسنجد. در جهانِ سیاست‌گذاری، قاعده‌ای آهنین حاکم است- آنچه اندازه‌گیری نشود، در بودجه نمی‌آید؛ و آنچه در بودجه نیاید، وجود ندارد. خوشبختی، به یک «آرزوی شاعرانه» تبعید شد و درآمد سرانه، تاج پادشاهی را بر سر گذاشت. آنچه در نیم‌قرن اخیر رخ داد، بازگشتِ پیروزمندانه‌ی آن ایده‌ی تبعیدی است. زیرا سه اتفاق افتاد: روان‌شناسان یاد گرفتند حالِ درونی انسان را با دقتِ قابل‌قبولی بسنجند؛ اقتصاددانان یاد گرفتند این سنجش‌ها را در معادلات علّی بنشانند؛ و عصب‌شناسان نشان دادند این گزارش‌های ذهنی، رد پای مادی و قابل‌مشاهده در مغز دارند.

🖊از دل این هم‌گرایی، دانشی زاده شد که امروز نام‌اش علم نیک‌زیستی است و ریچارد لایارد- اقتصاددانی از مدرسه‌ی اقتصاد لندن که عمری را صرف بازار کار و بیکاری کرده بود و سپس به این نتیجه رسید که غایتِ اقتصاد چیز دیگری است- یکی از معماران اصلی آن. این جستار، سفری است در چهار منزلِ این علم. نخست می‌پرسیم (۱) نیک‌زیستی دقیقاً چیست؛ (۲) سپس چرا باید غایتِ جامعه باشد؛ (۳) آنگاه با چه ابزاری آن را می‌شناسیم؛ (۴) و در پایان، به قلبِ ماجرا می‌رسیم: یازده عاملی که حالِ ما را می‌سازند.

📚روایتی فشرده از کتاب نیک‌زیستی: علم و سیاست‌گذاری اثر ریچارد لایارد - بخش اول از چهارم

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6482

#جواد_حیدری #ریچارد_لایارد #نیک‌زیستی

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝چین؛ از بانکداری تا امپراتوری

🔺الگوی سرمایه‌گذاری خارجی پکن به ما چه می‌آموزد؟

✍️علی‌رضا رییسی | استاد روابط بین‌الملل

🖊بهترین شواهدی که درباره هزینه‌کرد خارجی پکن در اختیار داریم نشان می‌دهد غرب سال‌ها درباره مسئله‌ی چین اشتباه کرده است و ایران می‌تواند درس‌های مهمی از این واقعیت بیاموزد. شش ماه پس از تجاوز آمریکا به ایران، پرسش مهمی که هنوز مطرح است این است که چین به‌عنوان مهم‌ترین شریک ایران چه خواهد کرد.

🖊پاسخ چین تاکنون این بوده است که نفت ایران را بخرد، همه طرف‌ها را به خویشتن‌داری دعوت کند و وارد جنگ نشود. پکن حملات را محکوم کرده، بر اصل حاکمیت کشورها تأکید کرده، همراه با روسیه قطعنامه پیشنهادی شورای امنیت را وتو کرده و از ابتکار صلح پاکستان در ماه آوریل حمایت کرده است؛ اما در مجموع از ورود به نقش‌آفرینی امنیتی مستقیم خودداری کرده و روابط اقتصادی را بر هرگونه تلاش برای تبدیل‌شدن به قدرت امنیتی در منطقه ترجیح داده است.

🖊اگرچه اخباری مبنی بر انتقال قطعات دارای کاربرد دوگانه و اطلاعات جغرافیایی به ایران توسط چین منتشر شده، اما نیروهای نظامی چین وارد جنگ نشده‌اند. از این‌روست که عمده تحلیلگران در مورد رفتار چین دچار سردرگمی شده‌اند. ریشه این سردرگمی به این مسأله برمی‌گردد که دو دهه است که درباره قدرت چین براساس داده‌هایی بسیار اندک بحث می‌شود.

🖊کتاب «بانکداری بر محور پکن» که چهار سال پیش منتشر شده است دقیقاً برای پرکردن همین خلاء نوشته شده است. این کتاب نخستین بار براساس داده‌های جامعی که تاکنون در دسترس نبوده است، رفتار چین را در کشورهای در حال توسعه تحلیل می‌کند. این کتاب ظاهراً درباره تأمین مالی توسعه است، اما در واقع یکی از مفیدترین الگوهای موجود برای فهم نحوه عملکرد سیاسی دولت چین در عرصه بین‌المللی است.

🖊درس اصلی کتاب چیزی است که نه منتقدان سرسخت چین و نه مدافعان آن هنوز به‌خوبی درک نکرده‌اند: چین به‌جای تشکیل امپراتوری یا ایجاد یک نظم بدیل جهانی در حال اداره یک بانک است. بانک‌ها نفوذ می‌خرند، امتیاز می‌گیرند و از وثیقه‌های خود محافظت می‌کنند. اما برای وام‌گیرندگان‌شان وارد جنگ نمی‌شوند.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6480

#علیرضا_رییسی #روابط_بین‌الملل #چین

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝زندگی به‌مثابه یک اثر هنری

🔺آیا اساساً وجود خدا برای هرگونه بدیل بر نیستیِ محض ضروری است؟

✍️محمدرضا لبیب | دانش‌آموخته فلسفه

🖊رونالد دورکین با موازی‌سازی جسورانه‌ای میان الهیات و فیزیک کوانتوم، امکان یک «جاودانگیِ طبیعی» را بدون ارجاع به معجزه یا خدا می‌سنجد: همان‌گونه که پدیده‌های کوانتومی، مانند گربه شرودینگر یا فرضیه‌های کیهان‌شناختی درباره پیدایش جهان از هیچ، دیگر معجزه تلقی نمی‌شوند بلکه صرفاً بخشی از قوانین طبیعی‌اند که هنوز به‌درستی کشف نشده‌اند، شاید بتوان تصور کرد که نوعی «ماده یا انرژیِ ذهنی» از مغز هر انسان ساطع می‌شود و پس از مرگ او در جهان باقی می‌ماند. خواه در قالب بازپیوستنِ آن به مغزی نوزاد (چیزی شبیه تناسخ)، خواه به‌صورت اجزایی مستقل تا پایان عمر جهان، یا حتی فراتر از آن.

🖊دورکین آشکارا می‌گوید این فرضیه نه چندان دلگرم‌کننده است و نه اثبات‌شدنی، اما نکته فلسفیِ او همین‌جاست: نفسِ امکانِ چنین تداومی، اگر باشد، محتاج خدا نیست. زیرا کوانتوم نقض قانون طبیعت نیست، بلکه نشانه ناتمامیِ فهم ما از قانون طبیعت است. اما او بلافاصله دلیل عمیق‌تری را که ممکن است خدا را برای جاودانگی ضروری جلوه دهد، مطرح می‌کند: سنت‌های دینی معمولاً حیات اخروی را مشروط به داوری اخلاقی می‌دانند. بهشت برای نیکان، دوزخ برای بدکرداران. اما نوسانِ کوانتومی که نمی‌تواند داوری کند. داوری به شعوری تشخیص‌دهنده نیاز دارد، و این‌جاست که گویی خدا ضرورت می‌یابد.

🖊نویسنده این استدلال را وارونه می‌کند. به‌جای آنکه بگوید «چون خدایی کیفردهنده هست، پس داوری هم هست»، پیشنهاد می‌کند این‌گونه بیندیشیم که «خدا از آن رو ضروری می‌نماید که وجودش داوری را ممکن می‌سازد» یعنی کارکرد خدا در این‌جا نه به‌عنوان پاداش‌دهنده و کیفردهنده، بلکه به‌عنوان تضمین‌کننده معیاری عینی برای زیستنِ خوب است. او حتی رویکرد پاداش/کیفر را ناسازگار با تصویر خدایی خردمند می‌داند: خدایی که می‌خواهد انسان‌ها خوب زندگی کنند، بی‌گمان می‌خواهد این از سرِ احترام به زندگی یا محبت باشد، نه از ترسِ دوزخ.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6467

#محمدرضا_لبیب #اندیشه #کتابخانه

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

#پیشنهاد_کتاب
.
📍عنوان: احساسات اخلاقی، واقعیت اخلاقی، و پیشرفت اخلاقی

✍️نویسنده: تامس نیگل

✍️مترجم: جواد حیدری

📚ناشر: طرح نو

📌مسئله‌ی کتاب، مسئله‌ی همه‌ی ماست: روزگارِ ما به ما آموخته که احساساتِ اخلاقی‌مان رسوباتِ تربیت‌اند یا تابوهای موروثی. که اگر جای دیگری به دنیا آمده بودیم، از چیزهای دیگری منقلب می‌شدیم- پس این حس‌ها درباره‌ی جهان چیزی نمی‌گویند؛ فقط درباره‌ی خودِ ما حرف می‌زنند. تامس نیگل تمامِ قوای‌اش را جمع می‌کند تا بگوید این حرف اشتباه است- و هزینه‌ی پذیرفتن‌اش را نشان می‌دهد: اگر خوب و بد فقط سلیقه باشد، شما دیگر حق ندارید بگویید بشریت با الغای برده‌داری پیشرفت کرد. فقط می‌توانید بگویید سلیقه عوض شد؛ مثل یقه‌ها که پهن بودند و باریک شدند. هیچ‌کس، هیچ‌کس، نمی‌تواند این جمله را با خونسردی بگوید. حتی سرسخت‌ترین منکرانِ اخلاق هم می‌گویند «خوشبختانه برده‌داری برافتاد»- و همان «خوشبختانه» آن‌ها را لو می‌دهد.

مرور کوتاه کتاب را اینجا بخوانید و برای خرید اینجا کلیک کنید!

#جواد_حیدری #اندیشه #کتاب

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝سازِ سیاست را گونه‌ای دیگر کوک باید کرد

🔺منطق درونی نفرت چگونه عمل می‌کند؟

✍️محمدرضا تاجیک | استاد علوم سیاسی

🖊امانوئول لویناس، در «تمامیت و نامتناهی» می‌نویسد: سخت‌ترین آزمون آزادی، نه مرگ، بلکه رنج‌کشیدن است. این را به‌خوبی می‌توان در نفرت بازشناخت، که در پی فراچنگ‌آوردنِ فراچنگ‌نیامدنی است، تا از جایگاهی فرادست تحقیر کند و این را از طریق تحمیل درد و رنجی انجام می‌دهد که در آن دیگری چونان انفعال محض وجود دارد.

🖊نفرت، این انفعال را در موجودِ مشخصاً فعالی می‌خواهد که بناست شاهدی بر آن باشد. نفرت، همواره مرگ دیگری را نمی‌خواهد، یا که حداقل مرگ دیگری را تنها در پی اعمال این مرگ چونان بیش‌ترین حد رنج و درد می‌خواهد. آن‌که نفرت می‌ورزد در پی آن است تا علت رنجی باشد که موجود مورد تنفرش باید شاهد آن باشد.

🖊اعمال رنج و درد، کاستن دیگری به مرتبه‌ی ابژه و شیء نیست، بلکه بالعکس، نگاه داشتن او در اوج سوبژکتیویته‌اش است. در رنج، سوژه باید از شیءشدگی خویش باخبر باشد، اما دقیقاً برای آن‌که بتواند از آن باخبر باشد، باید سوژه باقی بماند. نفرت هر دو را می‌طلبد. این‌جاست خصلت سیری‌ناپذیر نفرت؛ نفرت تنها آن‌گاه سیراب می‌شود که سیراب نیست، چراکه دیگری تنها زمانی سیراب‌اش می‌کند که مبدل به شیء شود، اما دیگری هرگز نمی‌تواند به‌قدر کافی شیء شود، زیرا هم‌زمان با سقوط‌اش، هوشیاری و شهادت‌اش از او طلب می‌شود. در این‌جا نهفته است پوچی منطقِ نفرت.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6461

#محمدرضا_تاجیک #سیاست #اندیشه

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟

🔺روایتی از کتاب علی میرسپاسی و پرسشی که باید عوض شود

✍️جواد حیدری | استاد علوم سیاسی

🖊فرض کنید بیماری سال‌ها نزد پزشکان مختلف رفته و همیشه یک سؤال پرسیده: «چرا من مثل دیگران سالم نیستم؟» روزی پزشکی به او می‌گوید: «مشکل شما در پاسخ نیست، در سؤال است. بپرسید سلامتی برای من چه معنایی دارد و چطور به آن برسم.» علی میرسپاسی، جامعه‌شناس ایرانی، در کتاب بسیار مهم خودش، «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟» دقیقاً همین کار را با ذهن ما ایرانیان می‌کند.

🖊او می‌گوید پرسشی که از دوران مشروطه تا امروز نسل به نسل تکرار کرده‌ایم، «چرا ما عقب ماندیم و غرب پیشرفت کرد؟» خودش بخشی از بیماری است، نه راه درمان. پیشنهاد او جایگزینی این پرسش با پرسشی دیگر است: «جامعه‌ی نیک برای ایرانیان چه معنایی دارد و چگونه می‌توان آن را ساخت؟» تفاوت ظاهراً کوچک است اما یکی نگاه به عقب و غرق در حسرت است؛ دیگری نگاه به جلو و همراه با مسئولیت.

🖊میرسپاسی نشان می‌دهد فضای فکری ایران معاصر اسیر چند «گفتمان طاقت‌فرسا» شده- روایت‌هایی که هر یک به شکلی، افق آینده را می‌بندند. گفتمان اول «عقب‌ماندگی» است که می‌گوید غرب معیار مطلق است، ما همیشه عقب‌تریم. مهم‌ترین ایراد این گفتمان نوعی احساس دائمی کمبود است. گفتمان دوم «انحطاط است» که حرف اصلی‌اش این است که ایران از برهه‌ای دچار «انقطاع» فکری شد و در زوال ماند. ایراد میرسپاسی به این گفتمان این است که در آن باور به سرنوشت محتوم موج می‌زند.

🖊گفتمان سوم «سنت در برابر تجدد» است که مدعای اصلی آن این است که باید یکی را کامل پذیرفت و دیگری را کامل رد کرد و این گفتمان در نهایت به نوعی بن‌بست دوگانه‌ساز ختم می‌شود. گفتمان چهارم «نوستالژی ایران باستان» است که نجات ما را در بازگشت به گذشته‌ی پیش از اسلام می‌بیند و عیب‌اش در فرار از حال به گذشته‌ی خیالی است.

🖊ویژگی مشترک این چهار روایت چیست؟ میرسپاسی با دقت یک جراح انگشت می‌گذارد روی یک نکته: همه‌ی آن‌ها از پیش تصمیم گرفته‌اند نتیجه چه باشد. به‌جای تحلیل واقعیت تاریخی ایران، دنبال شواهدی برای اثبات محکومیت آن می‌گردند. محصول این نگاه، چیزی است که او «کینه‌توزی تاریخی» می‌نامد: آمیزه‌ای از تحقیر، حسرت، و خشم خاموش نسبت به گذشته که به‌جای برانگیختن کنش، ما را در سوگواری و انفعال نگه می‌دارد. او اینجا از ریچارد رورتی وام می‌گیرد که «چپ فرهنگی» دانشگاهی آمریکا را متهم می‌کرد «شناخت» را جای «امید» گذاشته و نقد انتزاعی را جای اصلاح واقعی نهادها- و همان الگو را در بخشی از روشنفکری ایرانی بازمی‌شناسد.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6458

#جواد_حیدری #علی_میرسپاسی #کتاب

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝 رشد ناسزاگویی در جامعه علمی ایران

🔺چرا دکتر علی شریعتی تبدیل به سوژه نقد شده است؟

✍️ امیرحسین علینقی | حقوقدان

🖊تحولات فرهنگی، برخلاف تغییرات سیاسی و اقتصادی، معمولاً کند و تدریجی‌اند. ممکن است نهادها تغییر کنند، فناوری پیش برود و حتی ساختارهای اجتماعی دگرگون شوند، اما خلق‌وخوی فرهنگی جامعه با شتابی بسیار کمتر تغییر می‌کند. یکی از نشانه‌های این کندی را می‌توان در شیوه مواجهه ما با مخالفان فکری خود مشاهده کرد؛ آنجا که بسیاری از ما نشسته در زمین مدنیت و مدرنیته، خلق و خویی نامتناسب و توسعه‌نایافته از خود بروز می‌دهیم.

🖊دکتر غنی‌نژاد از مدافعان اقتصاد بازار و مکانیسم عرضه و تقاضاست؛ دیدگاهی که بر این نکته تأکید دارد که هیچ عرضه‌ای، بدون وجود تقاضا، منشأ اثرِ پایدار نیست. با این حال، در تحلیل ایشان از شریعتی، این منطق کمتر مشاهده می‌شود. گویی تمام تحولات ایجاد شده ناشی از نفوذ شخص شریعتی است. این در حالی است که می‌توان بر اساس همان چارچوب تحلیلی که دکتر غنی‌نژاد به آن تعلق خاطر دارد پرسید: اگر جامعه ایرانِ دهه ۱۳۵۰ متقاضی آن نوع گفتار و آن نوع قرائت نبود، آیا شریعتی می‌توانست به چنان جایگاهی برسد؟ شاید پدیده شریعتی را باید حاصل برهم‌کنش «عرضه» و «تقاضا» دانست، نه صرفاً محصول اراده یک فرد.

🖊اختلاف میان طرفداران اقتصاد بازار و گرایش‌های چپ، اختلافی تازه نیست و سابقه‌ای طولانی، هم در عرصه نظر و هم در عرصه سیاست، دارد. طبیعی است که دکتر غنی‌نژاد، به عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین مدافعان اقتصاد بازار در ایران، در این منازعه نیز حضور داشته باشد. اما پرسش اینجاست که دکتر غنی‌نژاد برای این مواجهه کدام عرصه را انتخاب کرده و به لوازم و تبعات آن ملتزم می‌ماند: عرصه سیاست یا قلمرو اندیشه؟

🖊دکتر غنی‌نژاد بیش از هر چیز به اعتبار دانش، آثار و تحلیل‌های اقتصادی خود شناخته می‌شود. سرمایه اصلی ایشان نیز همین جایگاه علمی است. از این رو، بیم آن می‌رود که استمرار مجادلات شخصی، بخشی از این سرمایه را درگیر نزاعی کند که بیش از آنکه دستاوردی علمی داشته باشد، به قطبی‌تر شدن فضای فکری بینجامد. جامعه علمی ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به تحلیل‌های نظری و وزن علمی اندیشمندانی چون دکتر غنی‌نژاد نیاز دارد. شایسته نیست این سرمایه، در مجادلاتی مستهلک شود که حاصل آن بیش از آنکه افزایش فهم باشد، تکدر فضا باشد.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6454

#امیرحسین_علینقی #علی_شریعتی #موسی_غنی‌نژاد

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝غریبه‌ای در شهر

🔺چگونه در وضعیتی که می‌پنداریم نفوذ فراگیر شده است، مفری برای حیات سیاسی و سیاستی بگشاییم؟

✍️سعید حجاریان | نظریه‌پرداز و تحلیل‌گر سیاسی

🖊مدتی است به‌واسطه شرایط کشور واژه‌هایی نظیر «نفوذ»، «رخنه»، «حفره»، «جاسوس» و امثال این‌ها بر ادبیات سیاسی و مطبوعاتی سایه افکنده است. برخی افراد به‌واسطه تجارب و مشاهدات‌شان به این قبیل موضوعات پرداخته‌اند و دیگرانی هم صرفاً از حیث تفنن و برچسب‌زنی حول این واژه‌ها تولید گفتار و نوشتار کرده‌اند. این فضا حس «جاسوسی‌هراسی» (spyphobia) را در میان مردم پدید آورده و طبعاً ذهن سیاست‌گذاران هم درگیر شده است. در حالی‌که جامعه سالم بیشتر مبتنی بر اعتماد و هم‌پذیری است تا شک و طرد دیگری.

🖊زمانی‌که مسأله نفوذ برجسته می‌شود و از سطح مباحث کارشناسی به سطح مجادله‌های عمومی کشیده می‌شود، ساخت سیاسی کشور در لاک خود فرو می‌رود. به‌عبارتی به‌دلیل دقت و تحفظ، تحرک در حکمرانی و خلاقیت در تصمیم‌گیری، که شروط لازم پویایی حکمرانی به‌شمار می‌آیند، از قاعده‌ به استثناء تبدیل می‌شوند؛ استثنایی که صرفاً معدودی می‌توانند آن را رعایت کنند.

🖊چنانکه سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه اشاره داشت که در دوره جنگ با جابجایی‌های متعدد مسئولیت دیپلماتیک خویش را که همانا ارتباط پیوسته با نهادها و شخصیت‌های دیپلماتیک باشد، انجام داده است اما با گشت‌زنی در شهر. این در حالی است که در مواجهه با پدیده نفوذ می‌بایست نقطه‌ بهینه‌ای را تعریف کرد و میان «ترس از جاسوس/نفوذی» و «کارآمدی فرد/افراد مظنون» ایجاد توازن کرد تا ضمن حفظ کارکرد و کارآمدی سیستم از توقف کلی آن جلوگیری کرد.

🖊همچنین باید از محصور شدن در سه ضلعی «جاسوس‌پنداری-گزینش‌گری-ناکارآمدی» اجتناب کرد. زیرا در این چرخه، نخست همه ارکان و افرادی که متفاوت می‌اندیشند، جاسوس پنداشته می‌شوند یا در دستگاه غیریت‌سازی به‌مثابه نفوذی معرفی می‌شوند، پس از آن نوبت گزینش و گزینش‌گری بی‌ضابطه و حذف‌محور فرامی‌رسد تا جایی که ناکارآمدی به‌عنوان وضعیت جبری به حکمرانی تحمیل می‌شود. این چرخه تا جایی ادامه پیدا می‌کند که ورودی و خروجی نظام حکمرانی میل به صفر می‌کند و نه ورودی‌ها ارزش افزوده‌ای برای سیستم ایجاد می‌کنند و نه خروجی‌ها قادرند تحولی را پدید آورند و کسی قادر نیست مسئولیت عادی خویش را به انجام برساند.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6452

#سعید_حجاریان #ایران #امنیت_ملی

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝برافراشتنِ گفت‌وگو در عصرِ «غلبه‌یِ جدل»

🔺نگاهی به کتاب «گفت‌وگو؛ آیین حق‌جویی: درآمدی بومی به گفت‌وگوشناسی»

✍️یاسر میردامادی

کتاب «گفت‌وگو، آیین حق‌جویی، درآمدی بومی به گفت‌وگوشناسی» را از آن رو نوشتم که پرسشی ذهن مرا به خود مشغول کرده بود سال‌ها، پرسشی که بیش از هر کجا در شبکه‌های اجتماعی فارسی، به‌ویژه کلاب‌هاوس، توییتر، فیس‌بوک، تلگرام و اینستاگرام، پیش چشمم جان گرفت و جولان کرد.

🖊در روزگاری به سر می‌بریم که امکان اظهار نظر آزادانه بیشتر از همیشه شده اما روشن نیست هنوز که این گسترش کمّی به ارتقای کیفی گفت‌وگو در میان فارسی‌زبان‌ها انجامیده باشد، بلکه چه‌بسا شهوداً بتوان گفت که وضع بدتر از گذشته شده است. در این باره آمار و پیمایش معتبری نمی‌شناسم و داوری‌ام صرفاً بر پایه‌ی مشاهدات شخصی است؛ اما آنچه دیده‌ام این است که بحث‌های ایرانیان و فارسی‌زبانان، بسا اوقات، به‌جای آنکه روشن‌گر و پیش‌برنده باشد به جدل می‌انجامد. گویی در عصر «غلبه‌ی جدل و دشواری گفت‌وگو» زیست می‌کنیم، اگر نه «امتناع» گفت‌وگو.
 
🖊این تجربه، پرسشی ساده اما بنیادی را پیش روی من نهاد: چرا نمی‌توانیم، به تعبیر عامیانه، «عینِ آدم» بحث کنیم؟ چرا گفت‌وگوهایمان، چه در شبکه‌های اجتماعی، چه در محافل عمومیِ حضوری و چه حتی تا حدودی در حلقه‌های تخصصی، این‌قدر زود به قهر، تحقیر و نزاع می‌کشد یا به سکوتی حاصل از عدم امکان گفت‌وگو می‌انجامد؟ این پرسشی به ظاهر ساده است اما پاسخ سرراستی ندارد.

🖊با این همه، کتاب حاضر اثری در جامعه‌شناسی گفت‌وگو نیست، بلکه در فلسفه‌ی گفت‌وگو است. گرچه انگیزه‌ی نگارش کتاب، دغدغه‌ا‌ی اجتماعی بود پرسش‌های اصلی کتاب سرشت فلسفی دارند: گفت‌وگو چه نسبتی با حقیقت دارد و اصلاً چرا گفت‌وگو اهمیت دارد؟ آداب گفت‌وگو چیست؟ آفت‌ها و دام‌چاله‌های گفت‌وگو کدام‌‌اند؟

🖊آیا حقیقت‌جویی همیشه اقتضای گفت‌وگو دارد یا در مواردی حقیقت‌جویی اقتضای عدم گفت‌وگو یا پایان دادن به گفت‌وگو دارد؟ در پی این پرسش‌های فلسفی البته پرسشی جامعه‌شناختی نیز روان می‌شود: اگر حقیقت، چنان‌که بسیاری از نظریه‌های گفت‌وگو می‌گویند، در فرآیند تضارب آراء آشکار(تر) می‌شود آیا جامعه‌ی امروز ایران هنوز ظرفیت گفت‌وگو دارد یا به «آستانه‌ی گفت‌وگوناپذیری» رسیده است؟

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6449

#یاسر_میردامادی #گفت‌وگو #کتاب

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝آن‌چه نیست آنم آرزوست

🔺اقتضاء «نیک‌زیستی» چیست و چگونه حاصل می‌شود؟

✍️محمدرضا تاجیک | استاد علوم سیاسی

🖊اگر می‌خواهیم نیک‌زیستی را تجربه کنیم، باید بیندیشیم. به زبان آدورنو، «اندیشیدن در خودِ خویش… کنشی ردکننده است؛ ایستادگی‌ای است در برابر آن‌چه می‌خواهد خود را به زور بپذیراند» و جای‌گیر کند، و به بیان آلن بدیو، هر ایستادگی‌ای، گسستی است با آن‌چه که هست، و برای آنان که درگیر گسستند، هر گسست با گسستنِ از خود آغاز می‌شود.» بنابراین، آن خردورزی و اندیشیدنی که باید رویاروی ناوضعیت پدیدار شود و قامت برافرازد، باید هم‌چنین خویشتن و زمانه و زندگی فردی و اجتماعی‌ را نقد و دگرگونه کند– و این دگرگون‌سازی، همان‌گونه که آدورنو تصریح می‌کند، نیازمند کنش سیاسی‌ای به‌نام حقیقت و عدالت است

🖊از این منظر، نیک‌زیستی فردی و اجتماعی، نیازمند نیک‌تدبیری (سیاستِ نیک یا سیاست توام با عدالت) نیز هست. به بیان دیگر، در پرتو چنین سیاستی است که نظم اخلاقی یا زندگی اجتماعی (نیک‌زیستی) ممکن می‌گردد. در نگاه هگل و آدورنو، نظم اخلاقی یا زندگی اجتماعی، دربردارنده‌ی کنش‌های داوطلبانه، برانگیخته، و انگیزه‌مند انسان‌ها در کالبد راه و رسم، آیین‌ها، سنت‌ها، نهادهای اجتماع، و نیز، نقش‌ها و قانون‌های پنهان و آشکاری‌ست که همه در کنار هم زیستن شهروندان را شدنی می‌کنند.

🖊زندگی اجتماعی، روح جمعی «راستین» عینی‌شده است و نشان‌گر حس بنیادین وابستگی و هم‌بستگی‌ای است که در آن فضیلت‌های مدنی و راه و رسم اخلاق معنای خود را برای شهروندان نگه می‌دارند، و گروه آدمیان– یعنی جامعه– قانون، دولت و سامان خود را می‌یابد. از این‌رو، در این یگانگی است که آدمیانی که باید سازگار با قانون اخلاقی رفتار کنند– قانونی که از آگاهی عقلانی شهروندان مایه می‌گیرد و همان عقلانیت را در کار می‌کند– به هستی‌های روح‌مند تبدیل می‌شوند؛ یعنی به شهروندانی دارای هویت جمعی، حق‌ها و تکلیف‌ها، و جهت‌گیری اخلاقی.

🖊آن‌چه در اقتضای نیک‌زیستی گفتیم (یعنی اندیشه‌ورزی و نیک‌تدبیری)، دقیقاً همان خواستی است که ایرانیان، امروز هم‌چون دیروز، نه تنها در میان تدبیرگران خویش نمی‌بینند و نمی‌یابند، بلکه آن را از مردمان نیز، دریغ می‌دارند، از این‌رو، در تمنای ناکام‌اش گرفتار نوعی تروما شده‌اند. چنان‌چه بپذیریم فقدان چیزی موجب تمنای آن، و تمنای ناکام آن موجب نوعی روان‌زخم یا ترومای سرکوب‌شده، و بازگشت این ترومای سرکوب‌شده همواره با نوعی خشم و خشونت همراه است، آن‌گاه راز درون‌پرده‌ی نگاه و احساس و رفتار مردمان ایران امروز بر ما آشکار می‌شود. در قلمرو زیست فردی و جمعی انسان ایرانی، هر نشان و نشانه‌ای که می‌بینی بیانگر تباهی و شکستی است در فراهم‌آوردن همان چیزی که قراربوده در آن پهنه و گستره برآورده شود، یعنی زندگی نیک و راستین. گویی، کنش‌هایی که در قلمرو اخلاق درون‌مایه‌ی زیست اخلاقی یا نیک‌زیستی فرد را فراهم می‌آوردند، از کار افتاده‌اند.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6445

#محمدرضا_تاجیک #سیاست #اندیشه

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝صدای مردم صدای خداست

🔺از آزادی و عدالت تا قانون‌گرایی، خشونت‌پرهیزی و صلح‌طلبی

✍️سیدعلی محمودی

🖊رفع بحران‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران در اتخاذ سیاست‌‌ورزی خردمندانه و علمی در دو عرصۀ ملی و بین‌المللی، به‌ویژه با همسایگان ایران است. سیاست‌ورزی صرفاً کار استادان و متخصصان علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، حقوق، اقتصاد و برنامه‌ریزی است. لازم است جایگاه نخبگان اصیل و مردم‌گرا در ایران به‌درستی شناخته شود و مرزهای دانش و اندیشه از عوام‌گرایی و هیاهو، متمایز و تفکیک گردد. به عبارت دیگر، ایران نیازمند آن ‌است‌ که شخصیت‌های برجستۀ علمی، با تجربه، میهن‌دوست و اخلاقی بر صدر نشینند و سکان‌داری امور کشور را در دست بگیرند. چنین اندیشه‌ و نگرشی، فرصتی‌ زرّین و استثنایی برای بازسازی ایران و نوزایش و درخشش فرهنگ و تمدن ایرانی خواهد بود.

🖊مردم ایران به‌عنوان صاحبان اصلی این سرزمین، خواهان حقوق بنیادین خود هستند؛ از آزادی، عدالت و برابری گرفته تا قانون‌گرایی، حاکمیت ملی، شفافیت، پرسشگری شهروندان و پاسخ‌گویی حاکمان. این حق شهروندان است که شکایت‌ها، اعتراض‌ها وخواسته‌های خود را به سمع و نظر حاکمان برسانند. در برابر، این وظیفۀ حاکمان است که فروتنانه صدای مردم را بشنوند و خواسته‌های آنان را جامۀ عمل بپوشانند.

🖊سیاست‌شناسان، اقتصاددانان و توسعه‌گرایان بر این نظر صائب و سنجیده‌اند که الگوی اساسی و درازمدت در ایران باید برمبنای توسعۀ همه‌جانبه و پایدار باشد. اگر از مردم ایران در یک رفراندم نظرخواهی شود که الگوی توسعۀ پایدار را انتخاب می‌کنند یا به زندگی یارانه‌ای ماهانه قناعت خواهند کرد، تردید نمی‌توان کرد که اکثریت قریب‌به‌اتفاق مردم توسعۀ پایدار را برخواهندگزید.

🖊اگر اصناف خشونت‌ورزی در ایران مهار نشود، چه در عملکردها و چه در تبلیغات، شامل تلویزیون، فیلم، سریال، منابر، تریبون‌ها و گردهم‌آیی‌ها، امنیت و آسایش از ایران رخت‌برمی‌بندد. این نکته درخور اهمیت و تأمل بسیار است که نفرت و کینه‌توزی با سوءاستفاده از دین، مذهب و نیز عادات و اطوار ناپسند و عامیانۀ افراد نادان، مزاحم و فرصت‌طلب، زمینه‌ساز بروز خشونت است.

🖊فرهنگ غنی و وجدان اخلاقی مردم ایران از کینه‌توزی و خشونت بیزار است. تزریق خشونت به جامعه و سرایت آن به جمع‌های آمادۀ درگیری، زدو‌خورد و خون‌ریزی، خشونت را مانند بیماری مسری سرعت و گسترش می‌بخشد و کشور را به ناامنی و تباهی می‌کشاند.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6440

#سیدعلی_محمودی #سیاست #عدالت

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝زندگی ذاتاً دشوار است و جنگ آن را دشوارتر می کند

🔺نگاهی به کتاب «زندگی سخت است»؛ یافتن مسیر زندگی به کمک فلسفه

✍️مریم نورائی‌نژاد

🖊در روزهایی که غبار ویرانگر جنگ روی زندگی‌های بسیاری از ما نشسته بود؛ لحظه‌هایی را تجربه کردیم که زمان انگار شکل دیگری پیدا کرده بود؛ لحظه‌هایی میان ترس و امید، میان انتظار شنیدن خبری خوب و بیم دریافت خبری ناگوار. ناگهان چیزهایی که همیشه عادی و بدیهی به نظر می‌رسیدند، از زندگی بسیاری از ما مردم رخت بربستند و معنایی تازه یافتند. برنامه‌ریزی برای فردا، آینده مبهم کودکان و موضوع سلامت بزرگسالان، خواب راحت در یک شب معمولی و حتی اطمینان از تداوم یک روزمرگی آرام، به امتیازهایی کمیاب تبدیل شدند.

🖊در چنین شرایطی، جنگ در نگاه نخست رنجی متفاوت و بزرگ‌تر از سایر رنج‌های انسانی به ‌نظر می‌رسد؛ رنجی که بالاتر از بیماری، سوگ، شکست یا بی‌عدالتی قرار می‌گیرد. اما خواندن کتاب زندگی سخت است اثر کی‌رن ستیا مخاطب را به تأملی دوباره وامی‌دارد. این کتاب در هفت فصل با عناوین ناتوانی، انزوا، سوگ، شکست، بی‌عدالتی، پوچی و امید دشواری‌های زندگی انسانی را شرح داده و تلاش می‌کند در نسبت این دشواری‌ها با فلسفه، امکانی برای ادامه زندگی بیابد. البته نه آن امکانی که ممکن است بسیاری از کتاب‌های مد روز از آن حرف بزنند بلکه امکانی تحلیلی با تعمق بیشتر در ذات زندگی.

🖊وقتی کتاب را در ایران امروز ورق بزنید ممکن است به این بیاندیشید که شاید جنگ نه رنجی جداگانه، بلکه لحظه‌ای باشد که همه آسیب‌پذیری‌های بنیادین زندگی انسانی را یکجا و با شدتی بیشتر آشکار می‌کند. شهروندی که بی‌ دفاع، روزهای زندگی‌اش را در میانه جنگ می‌گذراند با معانی دیگری از بی‌عدالتی و پوچی و امید مواجه می‌شود که شاید تا پیش از وقوع جنگ تصور دیگری از آنها داشته است.

🖊کتاب با حقیقتی ساده و بی‌پرده آغاز می‌شود: زندگی ذاتاً دشوار است. ستیا استدلال می‌کند که باید دست از تلاش برای «درمان» وضعیت انسانی برداشت و به‌جای جست‌وجوی زندگی‌ای عاری از نقص و رنج، از فلسفه برای مواجهه با دشواری‌های اجتناب‌ناپذیر زندگی کمک گرفت؛ دشواری‌هایی چون بیماری، ناتوانی، فقدان، شکست، تنهایی و بی‌عدالتی. ما ایرانیان امروز شاید بتوانیم جنگ را نیز به این فهرست اضافه کنیم.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6435

#مریم_نورائی‌نژاد #فلسفه #کتاب

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝خانه‌ای که باید ساخت

🔺نگاهی به کتاب «سیاستی دیگر: خلق جهان مشترک ایرانی»، نوشته‌ی محمدجواد غلامرضا کاشی

✍️جواد حیدری

🖊یک پرسش ساده را در نظر بگیرید؛ پرسشی چنان ابتدایی که فلسفه‌ی سیاسی معمولاً از کنارش می‌گذرد تا به مسائل «جدی‌تر» برسد: در جهان بودن، یعنی چه؟ و خانه داشتن در جهان، چه حسی است؟ ما عادت کرده‌ایم سیاست را با واژگانِ قدرت، حاکمیت، انتخابات و ایدئولوژی بفهمیم. اما اگر سیاست، پیش از همه‌ی این‌ها، پاسخی باشد به اضطرابی بسیار کهن‌تر چه؟- اضطرابِ بی‌پناهی انسان در جهانی که دیگر سقفی بالای سرش ندارد. کتابِ دکتر کاشی دقیقاً از همین‌جا آغاز می‌کند، و همین انتخابِ نقطه‌ی عزیمت است که آن را از انبوه نوشته‌های سیاسیِ این سال‌ها متمایز می‌سازد.

🖊کاشی تصویری به‌دست می‌دهد که از یاد نمی‌رود: مردمانی پس از یک زلزله‌ی عظیم. خانه‌ها ویران شده‌اند و آن‌ها که جان به در برده‌اند، در کوچه‌ها و خیابان‌ها سرگردان‌اند. هیچ تکیه‌گاهی نمانده است. این، تشخیصِ او از وضعِ ماست؛ وضعی که نامش را «بی‌خانمانی» می‌گذارد. ما در دورانی زندگی می‌کنیم که سایه‌ی سنگینِ ایدئولوژی‌های بزرگ- آن وعده‌های پرشکوهِ قرن بیستمی- از سرِ شهر برداشته شده است. روزگاری این ایدئولوژی‌ها کارکردی پنهان داشتند: به انسانِ آواره‌ی مدرن خانه‌ای می‌دادند، حسِ تعلق می‌بخشیدند، ترسِ وجودی‌اش را تسکین می‌دادند. اما اکنون فرو ریخته‌اند و ما، مانند بازماندگانِ آن زلزله، در فضای باز ایستاده‌ایم.

🖊آنچه کاشی در اینجا انجام می‌دهد، در ظاهر ساده اما در عمق رادیکال است. او نشان می‌دهد که در برابر این بی‌خانمانی، دو واکنشِ آشنا وجود دارد و هر دو، در بنیاد، یک چیزند: حسرتِ بازگشت. یکی می‌گوید به شکوهِ ایرانِ باستان بازگردیم، دیگری به صفای صدرِ اسلام. کاشی با ظرافتی که آدمی را به یاد تبارشناسیِ فکری خاص او می‌اندازد، نشان می‌دهد که این دو رقیبِ سرسخت، در حقیقت هم‌خانواده‌اند: هر دو به استعاره‌ی «بازگشت به خانه‌ی پدری» چنگ زده‌اند؛ خانه‌ای که- و این جمله‌ی کلیدی کتاب است- دیگر وجود ندارد.

🖊ما به‌نحوی دردناک پذیرفته‌ایم که خانه‌ای نیست که به آن بازگردیم. و اینجاست که نویسنده استعاره‌ی خود را می‌نشاند: به جای بازگشت به خانه، احداثِ خانه. خانه دیگر موضوعی مربوط به دیروز نیست، مربوط به فرداست. این جابه‌جاییِ به‌ظاهر کوچک، تمام جهتِ نگاهِ ما را برمی‌گرداند: از نوستالژی به سوی ساختن، از سوگواری به سوی کار.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6428

#جواد_حیدری #جواد_کاشی #کتاب

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝جنگ و مواضع چپ آمریکایی

🔺چرا پیش از موافقت با مواضع لیبرال‌های پیشرو باید دوبار فکر کرد؟

✍️امیرحسین مهدوی

🖊پلینی بزرگ در کتاب «تاریخ طبیعی» به دستور تهیه پادزهری اشاره کرده و پیشنهاد می‌کند پیش از نوشیدن پادزهر «دانه‌ای نمک» به آن اضافه شود تا خطرهای احتمالی پادزهر را خنثی کند. از همان‌جا اصطلاح Take with a grain of salt فراگیر شد که به معنی توصیه به پذیرش یک ادعا با اندکی احتیاط است.

🖊چنین هشداری لزوماً به دلیل غلط بودن آن ادعا نیست. بلکه یادآوری می‌کند که پذیرش آن به‌عنوان حقیقت- با توجه به پیشینه و پیامدهای موضوع- بهتر است با تأمل صورت گیرد. نوع بازتاب یافتن و فهم شدن مواضع چپ (لیبرال پیشرو) آمریکایی درباره جنگ اخیر در ایران از مصادیق استفاده به جا از این مثل است.

🖊به‌طور مشخص صحبت از آن دسته از گفته‌ها و نوشته‌های انتقادی دانشگاهیان، تحلیلگران و روزنامه‌نگاران درباره سیاست‌های جاری دولت آمریکاست که در فضای سیاسی ایران اغلب به‌عنوان اعتراف نخبگان آمریکایی‌ به حقانیت سیاست‌ خارجی جمهوری اسلامی ایران و پیش‌روی گفتارهای حاوی منافع ملی ایران در صحنه سیاسی آمریکا مورد استقبال قرار می‌گیرند.

🖊در بحران‌هایی مثل جنگ چهل روزه مواضع ضدجنگ از نظر اخلاقی دست بالا را دارند. از این رو مطالبه توقف جنگی بی‌دلیل و بی‌هدف سیاستمداران و تحلیلگران آمریکایی را هم در موقعیت برتر اخلاقی می‌نشاند. اما برای داوری در مورد هم‌راستا بودن یا نبودن یک نظر با منافع ملی ایران نه فقط نفس ابراز موضع، که تأثیر آن در محیط سیاسی هم مهم است. چه بسا مواضعی در لحظه انتشار مدافع منافع ملی ایران به نظر رسیده و در بلندمدت اثری خلاف برجا بگذارند.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6422

#امیرحسین_مهدوی #ایران #جنگ

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

#پیشنهاد_کتاب
.
📍عنوان: دین‌داری در میان بی‌خدایان
.
✍️نویسنده: رانلد دورکین
.
✍️مترجم: جواد حیدری
.
📚ناشر: طرح نو

📌دین‌داری در میان بی‌خدایان اثر فیلسوفِ بزرگِ حقوق و اخلاق، رانلد دورکین یکی از مهم‌ترین و جسورانه‌ترین کتاب‌های فلسفیِ دهه‌ی اخیر بوده است. ما دهه‌هاست در میانه‌ی یک دعوای خسته‌کننده گرفتاریم: یا باید تمامِ بسته‌بندیِ سنت را بپذیریم، یا اگر از آن عبور کردیم، به دامانِ یک نیهیلیسمِ سردِ مادی‌گرایانه بیفتیم که همه‌چیز را بی‌معنا می‌کند. دورکین به ما یاد می‌دهد که یک «راهِ سوم» وجود دارد: می‌توان بدون دگماتیسم، جهان را همچنان رازآلود، باشکوه و سرشار از مسئولیتِ اخلاقی دید.

مرور کوتاه این کتاب را اینجا بخوانید!

#جواد_حیدری #اندیشه #کتاب

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝جان‌های ماه دی

🔺اینستاگرام ایرانی چه روایتی از رخدادهای دی‌ماه ۱۴۰۴ به‌دست می‌دهد؟

✍️ابوالفضل حاجی‌زادگان | پژوهشگر اجتماعی

🖊کیفیت‌هایی در زندگی‌های انسان‌ها جریان دارند که در «شش رقم آخر کد ملی» آنها نوشته نمی‌شوند. البته که می‌دانم بخش‌های مهمی در صفحه‌های اینستاگرام‌شان هم نمایان نمی‌شوند؛ اما من راه مناسب‌تر و کم‌خطاتری برای شناختن این انسان‌ها سراغ نداشتم.

🖊از طرفی، شاید این دردناک‌ترین راه برای شناختن نگرش‌ها، نظرها، آرزوها و آمال جان‌باختگان باشد. اما علاوه بر ملاحظات پژوهشی، به‌لحاظ فردی نیز پیمودن چنین مسیری برای‌ام ضرورت داشت. قرار گرفتن در معرض این تجربه‌ی دردناک، می‌تواند به ما یادآوری کند که «یک» چه عدد بزرگی است؛ تا شدت ابتذال در مناقشه‌ی اصطلاحاً «سیاسی»ای را که درباره‌ی تعداد جان‌باختگان در جریان است، بهتر درک کنیم.

🖊برای انجام این مطالعه، ابتدا باید به یک نمونه‌ی معرّف می‌رسیدم که به‌لحاظ تعداد و تنوع، یافته‌ها را تعمیم‌پذیر کند. برای شناسایی صفحه‌های اینستاگرامی کشته‌شدگان و نیز اکانت‌های نزدیکانِ همفکرشان، از یک راهبرد چندمسیره برای کشف شبکه استفاده کردم.

🖊صفحات شخصی کشته‌شدگان، کانون اصلی این جست‌وجو بودند. بررسی پست‌ها، استوری‌های هایلایت‌شده، کامنت‌ها، تعاملات تکرارشونده، روابط دوستانه‌ی قابل مشاهده و شناسایی گروه‌های سیاسی و اجتماعیِ مرجع در بین این اکانت‌ها، امکان شناخت بخشی از جهان اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آنان را فراهم می‌کند.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6405

#ابوالفضل_حاجی‌زادگان #ایران #اینستاگرام

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝سیاست‌ورزی پس از جنگ

🔺ایران پساجنگ به کدام سو می‌رود؟

✍️علی‌رضا علوی‌تبار | نظریه‌پرداز و تحلیل‌گر سیاسی

🖊در این نوشتار تلاش می‌کنم تا در مورد وضعیت پس از جنگ رمضان بازاندیشی کرده و بر مبنای آن پیشنهادهایی را طرح نمایم. فرض من این است که در زمان نگارش این یادداشت جنگ پایان یافته است. مخاطب من افراد و جریان‌هایی هستند که توسعه پایدار و مردم‌سالاری را دنبال می‌کنند. اما در آغاز لازم می‌دانم که بر نکته‌ای تأکید کنم. تجربه و بازاندیشی سال‌های اخیر به من نشان داده است که مشکلات و بحران‌های ایران را از طریق اصلاحات به‌معنای متعارف آن نمی‌توان حل کرد. منظورم از اصلاحات به‌معنای متعارف آن، تلاش صادقانه‌ای است که برای اقناع صاحبان قدرت و تفاهم با آن‌ها برای تغییر برخی از راهبردها و خط‌مشی‌ها صورت می‌گرفت.

🖊تلاشی که گاه با شرکت در انتخاباتی با وجود حداقل شرایط و طرح پیشنهادهایی برای کارآمدسازی نهادهای مختلف صورت می‌گرفت. این مسیر در ظاهر به بن‌بست رسیده است. راه‌حل مسائل ایران به گمان من روشی است: «بیشتر از اصلاحات و کمتر از انقلاب». اما در این نوشته مخاطب‌ام کماکان همه کسانی است که به‌دنبال بهبود وضع موجود با روشی مسالمت‌جویانه و متکی بر شهروندان ایرانی و با حداقل هزینه‌های مادی و انسانی هستند. به‌نظر می‌رسد که با پایان جنگ رمضان (چهل روزه) وضعیت سیاست و سیاست‌گذاری در کشور ما با سه ویژگی اصلی تعریف می‌شود:

1️⃣ تداوم نظام سیاسیِ پیش از جنگ،

2️⃣ افزایش نقش نظامیان در سیاست و سیاست‌گذاری،

3️⃣ تداوم ناترازی‌هایِ بحران‌آفرین.

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6401

#علیرضا_علوی_تبار #ایران #جنگ

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial

📝📝📝جهان به‌مثابه اردوگاه

🔺درون‌مایه پروژه ترامپیسم چیست؟

✍️محمدرضا تاجیک | استاد علوم سیاسی

🖊ترامپیسم، ایدئولوژی امپریالیسم متأخر است: ایدئولوژی‌ای که هم متضمن «آگاهی کاذب» (من نمی‌دانم اما انجام می‌دهم)، و هم مستلزم «کلبی‌مشربی» (من می‌دانم، با این حال، انجام می‌دهم) است. این ایدئولوژی، با ایجاد تصویر و تصوری دروغین مبتنی بر «وضعیت اضطراب و تهدید و بحران، یا وضعیت استثنا»، و به‌تبع آن، تعلیق وضعیتِ صلح و امنیت برای پاسداشت آن، از یک‌سو، و ایجاد فضایی برای انفعال آگاهی راستین، تلاش دارد جهان را به یک «اردوگاه بزرگ» و مردمان را به «هوموساکر» تبدیل نماید.

🖊آگامبن، از همین منظر، و از رهگذر تبارشناسی و توسعه پنداره‌ی وضعیت استثنایی، به نقد و نکوهش لیبرال‌دموکراسی غرب، به‌ویژه، ایالات‌متحده، پرداخته و تلاش می‌کند توضیحی برای این مسئله که چگونه کشوری با ادعای قانونمندی و دموکراسی، قانون را به بهانه‌ی حفظ قانون، تعلیق و نادیده می‌گیرد و جامعه را بدل به یک اردوگاه می‌سازد که باید برای مدیریت و حفظ آن، به‌حکم اضطرار، قانون را تعلیق کرد- تعلیقی که تداوم می‌یابد و برای مردمی که تبدیل به هوموساکر شده‌اند عادی جلوه می‌کند.

🖊«وضعیت استثنایی»، در ارتباط با قانون مرزبندی می‌شود و اشاره به مجموعه‌ای از پدیده‌هایی چون وضعیت اضطراری، احکام اضطراری، وضعیت فوق‌العاده، حکومت‌‌نظامی، اختیارات فوق‌العاده و وضعیت بحرانی دارد که نقطه‌ی اشتراک همه‌ی آن‌ها «عدم توازن میان حقوق عمومی و واقعیت سیاسی» و یا آن‌چنان‌که آگامبن می‌گوید «تعلیق قانون و برزخ بین نظم حقوقی و زندگی» است. از نگاه آگامبن،‌ در وضعیت استثنایی قانون تعطیل نمی‌شود، از بین نمی‌رود، جایگزین با قانونی دیگر نمی‌شود، قانون تعلیق می‌شود؛ یعنی هست، مشروع هم هست، الزام اجرایی نیز دارد، اما حاکم با توجه به شرایط استثنا، قانون را بین زمین و هوا نگه می‌دارد.

🖊در این حالت، اراده‌ی معطوف به قدرتِ لویاتان جهانی به‌مثابه قانون تعریف می‌شود: قانونی که قانون را معلق می‌کند تا آن را حفظ کند. پس، وضعیت استثنایی بیانگر وضعیتی است که در آن «از یک‌سو، هنجار لازم‌الاجراست اما زور ندارد، و از سوی دیگر، احکامی که قانون نیستند، زور قانون را کسب می‌کنند… وضعیتی که زور قانون بدون قانون حکمفرماست».

🖊در این وضعیت، «استثنا تبدیل به‌قاعده» می‌شود، و حاکم و حاکمیت دموکراتیک، در ظاهر و لوای قانون و نظام دموکراتیک که بر مبنای سامان حقوقی به‌هیچ‌وجه دیکتاتوری نیست- همان‌گونه که فاشیسم و نازیسم از حیث حقوقی دیکتاتوری نبودند -، فراتر از قانون عمل می‌کند، قوانین را تعلیق می‌کند و از همه مهم‌تر «جایگاه قانونی افراد را از بیخ و بن از بین می‌برد و یک هستی قانوناً نام‌ناپذیر و غیرقابل طبقه‌بندی ایجاد می‌کند.»

🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6396

#محمدرضا_تاجیک #سیاست #آگامبن

🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial