⚠️ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا...

✨در قرآن کریم، وفای به عهد و پیمان یکی از مهم‌ترین اصول اخلاقی و سیاسی است، اما این یک تعهد یک‌طرفه در برابر پیمان‌شکنی نیست. قرآن در این باره دستورات بسیار دقیق و مرحله‌بندی‌شده‌ای دارد:

1⃣ اصل تقابل (عدم پایبندی در برابر پیمان‌شکنی)
قرآن صراحتاً می‌گوید که وفای به عهد تا زمانی واجب است که طرف مقابل به آن پایبند باشد. در سوره توبه آیه ۷ می‌فرماید:
فَمَا اسْتَقَامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ«پس تا زمانی که آن‌ها (مشرکان) بر عهد خود با شما پایداری کنند، شما هم بر عهدتان با آن‌ها پایداری کنید.»
مفهوم: اگر آن‌ها استقامت در عهد را رها کردند، شما دیگر وظیفه‌ای برای وفای به آن ندارید.

2⃣ حکم مقابله با پیمان‌شکنان
اگر دشمن پیمان را بشکند، طبق آیات قرآن، مسلمانان دیگر تعهدی ندارند و حتی دستور به برخورد قاطع داده شده است. در سوره توبه آیه ۱۲ آمده است:
وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ ۙ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ... «و اگر پیمان‌های خود را پس از عهدشان شکستند و در دین شما طعنه زدند، پس با پیشوایان کفر بجنگید؛ چرا که آن‌ها را پیمانی (معتبر) نیست...»
نکته: قرآن می‌فرماید کسی که عهد می‌شکند، دیگر «عهد و سوگندش» اعتباری ندارد و نباید فریب پیمان‌های بعدی او را خورد.

3⃣ اعلام رسمی پایان پیمان (لغو پیمان)
اگر نشانه‌هایی از خیانت دشمن دیده شود (حتی قبل از اینکه کاملاً پیمان را بشکنند)، قرآن اجازه می‌دهد که پیمان لغو شود، اما با یک شرط اخلاقی: باید به آن‌ها اعلام کنید. در سوره انفال آیه ۵۸ می‌فرماید: وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَىٰ سَوَاءٍ...
«و اگر از خیانت گروهی (که با آن‌ها پیمان بسته‌ای) بیم داری، پیمانشان را به سوی آنان بیفکن (لغو کن) به‌گونه‌ای که هر دو طرف مساوی باشند (یعنی هر دو بدانند پیمان تمام شده است).»
مفهوم: اسلام اجازه نمی‌دهد که بدون اطلاع قبلی و به صورت غافلگیرانه به کسی که هنوز در ظاهر با او پیمان دارید حمله کنید؛ اول باید لغو پیمان را رسماً اعلام کنید.

4⃣ استثنا: کسانی که پایبند مانده‌اند
قرآن تأکید می‌کند که نباید «تر و خشک را با هم سوزاند». اگر با گروهی پیمان بسته‌اید و آن‌ها برخلاف بقیه، پیمان‌شکنی نکرده‌اند و با دشمنان شما هم همکاری نکرده‌اند، باید تا روز آخر به پیمان با آن‌ها وفادار بمانید (سوره توبه، آیه ۴).

📍خلاصه این که وفای به عهد با دشمن تا زمانی که آن‌ها پایبندند، واجب است نه تا زمان پایان یافتن عهد.


🔆 کانال ادیان، فرق و قومیت‌های مؤسسه مصاف (افق) 
تلگرام| اینستاگرام | ایتا