🌴 داستان آبادان
🔹قسمت ۲: شهری در حال شدن

🔸انگلیسی‌ها برای ساخت پالایشگاه، کارگرانی فنّی‌ای از پالایشگاه نفت رانگون را با خود به جزیره آوردند. رانگونی‌های مسلمانِ برمه‌ای، قدیمی‌ترین مسجد پابرجای آبادان را در نزدیکی پالایشگاه و بر ساحل اروند ساختند (1921م)؛ همان‌که امروز پس از صد سال هنوز برپاست. بعدها سیک‌های هندی آمدند و برای سکونت آنان هم در کنار پالایشگاه سیک‌لین (کوچهٔ سیک‌ها) را ساختند که هنوز آباد است. اندک‌اندک سروکلهٔ مهاجران هموطن هم پیدا شد و از اصفهان و شیراز و تهران و چهارمحال بختیاری و یزد و آذربایجان و اهواز و بهبهان و… کارگران جویای کار به جزیره شتافتند. آنها به‌زودی آموزش‌های فنّی و دقیقی دیدند و بسیاری‌شان کارگرانی کارآزموده شدند.

🔸آبادان را شرکت نفت ساخت؛ شهرسازی و معماری و خدمات شهری‌اش به شیوه‌ای مدرن شکل گرفت. این بود که در دهه‌های بعد بر جمعیت و امکانات آن افزوده شد. آبادان شهر بسیاری از اولین‌ها در تاریخ کشور ماست؛ اولین پمپ‌بنزین، اولین آتش‌نشانی، تقریباً اولین سینما (گویا انگلیسی‌ها پیش از آبادان، نخستین بار در لالیِ مسجدسلیمان فیلم نمایش داده بودند)، اولین انجمن عکس و… . بهترین خدمات درمانی در بیمارستان شرکت نفت ارائه می‌شد. شهر صاحب فرودگاهی بین‌المللی بود و ایستگاه مستقل رادیویی و تلویزیونی داشت که هرروز ساعت‌ها برنامه پخش می‌کردند. آن سال‌ها اگر هرروز ساعت ۵ بعدازظهر رادیو آبادان را می‌گرفتی، اعلام می‌کرد: «اینجا آبادان، رادیو نفت ملی». در آبادان یک آخرین هم هست و آن گویش آبادانی است؛ شگفت آن‌که در شهری مهاجرنشین، گویشی خاص شکل گرفته که آن را آخرین گویشِ شکل‌گرفته در زبان فارسی دانسته‌اند. گویشی آمیخته با واژگان انگلیسی که آبادانی‌ها همچنان آن را حفظ کرده‌اند و هرجا رفته‌اند، آن را با خود برده‌اند. به همین دلایل است که گفته‌اند: «آبادان شهری است که گذشتهٔ آن، رنگ و بوی آینده را دارد».

🔸آبادان ازنظر فعالیت‌های دینی و مذهبی هم بسیار برجسته بود. مساجد بسیار و پررونق، حسینیه‌های متعدد، دسته‌های عزاداری بزرگ، کتابخانه‌های دینی خوب و… داشت. حسینیه اصفهانی‌ها و مسجد بهبهانی‌ها (موسی‌بن جعفر) تنها دو مرکز فعالیت‌های دینی و مذهبی شهر بودند که در مناسبت‌های مختلف سرشناس‌ترین روحانیون را دعوت می‌کردند. آقایان مرتضی مطهری، فلسفی، علی دوانی، رضا استادی، ناصر مکارم شیرازی و… ازجمله روحانیونی بودند که مرتب در این شهر منبر می‌رفتند. مسجد بهبهانی‌ها، همان مسجدی است که چسبیده به دیوارهای کلیسای گاراپت ساخته شده و نمادی زیبا از زندگی مسالمت‌آمیز دینی را در این شهر به نمایش گذاشته است.
ادامه دارد...

▫️|قسمت ۱|

| عبدالرحیم قنوات، دانشگاه فردوسی مشهد |
🆔 @mahrooz87