برای کسانی که به تحقیق در زمینۀ حقوق بین‌الملل خصوصی مشغول‌اند، انتشار چهار کتاب جدید دکتر سعید حقانی، عضو هیئت علمی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه بهشتی، در حکمِ مائده‌ای است که از آسمان فرو افتاده باشد.
این چهار جلد، که در واقع یک دوره حقوق بین‌الملل خصوصی در رویۀ قضایی ایران را تشکیل می‌دهد، رهاوردِ تحقیق حقوقدانی است که، بر خلاف‌آمدِ عادتِ بسیاری از معاصران ما، از کتاب‌سازی و مقاله‌ سر هم کردن، سخت بیزار است.
ایشان در مقدمۀ اثر خود توضیح داده است که استناد به رویۀ قضایی، در مقام یکی از منابع حقوق، در وضع کنونی ایران ممکن نیست، چون نه ساختار قضایی ما آن نظم آهنینی را که لازمۀ پیدایش رویۀ قضایی است دارد و نه آراء محاکم‌مان به صورت منظّم و با ترتیبِ معلوم منتشر می‌شود که بتوان از آنها آگاه شد. با این حال، گردآوردن این آراء و نظریات مشورتی چند فایدۀ اساسی دارد. یکی اینکه، حتی اگر بیان‌کنندۀ رویۀ قضایی نباشد، دست‌کم رویکرد بعضی از محاکم و نیز اداره کل حقوقی قوۀ قضاییه را در مواجه با مسائل مربوط به حقوق بین‌الملل خصوصی نشان می‌دهد. دیگر اینکه می‌توان بسیاری از فرض‌هایی را در این مجموعه یافت که در عمل پیش می‌آید، ولی نشانی از آنها در بسیاری از نوشته‌های اقتباس‌شده از حقوق فرانسه نیست. به علاوه، یادداشت‌هایی که نویسنده در پایان آراء و نظریات آورده است خود ارزش نظری مستقلی دارد.
امیدواریم روزگاری دادگستری ما چنان سامان پیدا کند که رویۀ قضایی جای شایستۀ خود را در منابع حقوق باز کند. تا آن روز، که عمرِ چندین و چند نسل در حسرت آن به سر رسیده است، باید قدردانِ همت و پشتکار محققان پرحوصله و فاضلی چون سعید حقانی باشیم که، در این قحط‌سال تحقیقات جدی، هنوز دامن پژوهش‌های اصیل را رها نکرده‌اند.

@Lapenseejuridique