دانشگاه جایی نیست که بتوان آن را هیئتی اداره کرد (بخش ۶)

ادامه از بخش ۵

پز عالی، جیب خالی
آفتابه لگن هفت دست، شام و ناهار هیچی

این دو ضرب‎المثل در توصیفِ تربچه‎های قرمز کاربرد زیادی دارد. تربچه های قرمزِ خیلی خوش آب و رنگی که ظاهرشان خیلی خوب است، ولی از درون پوکند. در سپردن امورات بزرگ به این افراد باید خیلی دقت کرد.

برآورد، سنجش و ارزیابی رشد علمی در طول بیست سی سال گذشته وظیفه همه دانشگاهیان، از جمله وزیر علوم و روسای دانشگاه است. مثل شطرنج و تخته نرد که "دست به مهره حرکت" است، پیش از دست زدن به مهره‎های دانشگاهی باید موقعیت فعلی را وارسی کرد.

هیئت حاکمه و به ویژه رهبران علمی کشور خیلی باید مراقب نزدیکان و مقیمانِ خیمه هیئت خود باشند. برخی ادعاها و رفتارها از سوی نزدیکان و به ظاهر معتمدین نزدیک، برای کشور و علم خیلی خطرناک است و باید سخت آن‌ها را از خود راند.

شرلوک هولمز و دکتر واتسون در یک ماموریتِ پیک‌نیک‎وار، چادر زده به خواب عمیقی فرو می‎روند. در نیمه شب و تاریکی محض، شرلوک از سرما از خواب برخاسته دکتر واتسون را بیدار می‎کند و از او می‎پرسد که چه می‎بیند؟ دکتر واتسون از درخشش ستاره‎ها دچار وجد و شعف شده بیکرانگی دنیا و هستی و خُردی انسان را کلیشه‎وار به زبان می‎آورد. هولمز با عتاب به او می‎گوید که کجای کاری؟ چادرمان را برده‌اند. درسی که باید از این داستان گرفت این است که توجه‌مان به آن چه نمی‎بینیم باید بیشتر باشد تا آن چه می‎بینیم.

وقتی وزیر یا مدیری ادعا می‎کند که کشورهای جهان از نحوه مدیریت کورونا حیران مانده‎اند و از ما تقاضای راهنمایی و کمک دارند و با گردن کج در مقابل دوربین حاضر می‎شوند و حتی ادعا می‎کنند که با سند و مدرک حرف می‎زنند، باید حواسمان باشد که شاید بی‌چادر زیر آسمان قال‌مان گذاشته باشند و خراب کاریشان را پنهان می‎کنند. اوج آن، امضا کردن نامه مخالفت با واردات واکسن و باز کردن پای شبه علم به دانشگاه از طریق طب مکمل و سنتی است.

در بیست سی سال گذشته وضعیت مالی دانشگاه‎ها تعریفی نداشته است. وقتی ادعای رشد علمی چشم و چال آسمان را کور می‎کند و مدعی می‎شوند که نگرانِ عقب ماندن کشورهای دیگر از بابت رشد علمی هستند، باید حالیشان کرد که شما قاچ زین را بچسب، اسب سواری پیش کش. لطفا بار نگرانی کشورهای دیگر را با این سرعت زیاد بر دوش نکشید، چون سر پیچ ممکن است چپ کنید.

در عرصه سیاست خیلی از بابت خاک پاشیدن در چشم مردم صحبت می‎کنند. این یکی فرق دارد. در مثال بالا وقتی حضرات با وسایل ارتباط جمعی صحبت می‌کنند، مخاطب‌شان مردم نیست، بلکه علمدار است.

علمدار باید مراقب باشد که هم‎هیئتی‎ها خاک در چشمش نپاشند؛ چون خوبیت نداره که ایراد و اشتباه و خرابکاری‎شان مشخص شود. از این بابت خیلی واردند؛ واردید که!

اگر هم کار خراب شد، از انداختن مسئولیت خرابکاری‎ها به گردن علمدار ابایی ندارند، چون وانمود می‎کنند در عین وفاداری فقط به وظیفه خود عمل کرده‌اند و با "پز عالی و جیب خالی" و نمایشِ "آفتابه لگن هفت دست، شام و ناهار هیچی" از بردن آبروی هیئت کَکِشان نمی‎گزد. مثل شرلوک هولمز باید نگاه کرد چه چیزی را نمی‎بینیم.

به همین خاطر اداره دانشگاه‌ها را باید به دست سرسخت‌ترین منتقدین سپرد، چون بسیار بهتر و مخلص‎تر از هم هیئتی‎هایتان عمل می‌کنند.

این همه در اداره کشور برون سپاری می‎شود، این یکی را هم "برونِ هیئت سپاری" کنید. از گماردن افراد مجهز به تفکر انتقادی به مناصب حساس علمی خیر می‎بینید.

========================
پانویس: اگر این متن به نسبت متن‎های پیشینِ موضوعِ " دانشگاه جایی نیست که بتوان آن را هیئتی اداره کرد " کمی کوتاه‎تر است، این را ناشی از نهیب مدیر کانال «یک حرف از هزاران» بدانید.
=============

ادامه در بخش ۷

کامران شریفی
دانشکده دامپزشکی
دانشگاه فردوسی مشهد
۱۴۰۰/۰۷/۰۱
https://t.me/ksharifiRRB