مقررات نظمیه و پلیس در تهران عهد ناصرالدین شاه
وضع شده توسط کنت دومونت فرت مستشار بلژیکی نظمیه
¬شهر تهران در اواسط دوره ناصرالدین شاه به سرعت گسترش یافته و اندک اندک به یک شهر بزرگ تبدیل میشد.. همزمان، به دلیل وجود تقریبا تمامی تاسیسات مدرن و حکومتی مرکزی در تهران و استقرار واحدهای زیاد نظامی و همچنین سکنی گزیدن تعداد زیادی از افواج نظامی، کارکنان ادارات دولتی و خانوادههایشان در آن شهر و نیز عده زیادی از سکنه بومی شهر و مهاجرین به آنجا، جمعیت تهران هم به سرعت در حال گسترش بود.
در همان اوان حکومت برای تامین امنیت شهر به شیوه اروپائی، تصمیم به تاسیس نظمیه و یا همان اداره تامین امنیت شهری به شکل مدرن و الگو برداری شده از سازمانهای مشابه در اروپا، گرفت. این نظمیهها جانشین سیستم قدیمی تامین امنیت شهری (از جمله داروغهها) شدند. نخستین اقدام در این زمینه، با دعوت از یک مستشار اتریشی (متولد ناپل در ایتالیا) به اسم کنت دو مونت فرت به تهران انجام گرفت. کنت وظیه راه اندازی نخستین نظمیه و پلیس (شهربانی) را در ایران به عهده گرفت و پس از اندک زمانی، واحد سازمانی به همان نام ایجاد کرد. اندکی بعد نظمیه تهران با هدف ابلاغ موارد منهیات و مقررات شهری اعلامیه مفصلی خطاب به اهالی تهران صادر کرد که بسیار خواندنی است. مفاد این اعلامیه بسیار فراتر از مقررات شهری بوده و شامل حوزههائی همچون فعالیتهای سیاسی نیز میشود. به نحوی که نخستین ماده از آن اعلامیه، در بیان مقررات سیاسی و تحذیر مردم از گفتگو در امور دولت است. نظر به اهمیت مفاد آن اعلامیه، مناسب است مروری بر فرازهای مهمی از آن داشته باشیم:
[اعلامیه نظمیه و پلیس تهران برای حفظ نظم در شهر،
در اواسط دوره ناصرالدین شاه]
« بندگان اعلیحضرت اقدس همایون شاهنشاه به اقتضای میل و توجهی که به ترقی و ترجبح شعبات امور دولت و مملکت دارند، در شهر تهران استقرار دستگاه پلیس را که برای محافظت امنیت عامه وحراست حدود و حقوق خلق است، اراده جازم فرمودند. اجرای این مقصود همایونی به توسط نواب اشرف والا نایبالسلطنه امیرکبیر حکمران دارالخلافه و به عهدة مسیو لکنت دومنتفرت است. ترتیب این دستگاه به عمان قواعد و ترتیباتی است که در سایر دول معظمه مرتب و مجری است. فقط مختصری از تکالیف آن دایره نسبت به عموم اهالی از سکنة دائمی تهران و اردین این شهر اعلام میشود:
تکلیف دستگاه پلیس حفظ نظم و رعایت امنیت عامه و منع و رفع هرگونه بینظمی و فساد است و برای حصول این مقصود، فقرات مشروحه [ذیل] را به اهالی تهران تکلیف میکند:
1) هیچ کس حق ندارد در امور دولت گفتگوی نامناسب کند و خارج از حدود خود نسبت به دستگاه دولت و دایره سلطنت حرفی بگوید.
2) احترام شاهزادگان فخام و منتسبین سلطنت و علمای اعلام و وزراء و بزرگان دولت به همه کس لازم است. باید حرمت و تعظیم این طبقات در عبور و مرور به آئین مملکت محفوظ و معمول باشد و از احدی حرکتی خلاف قاعده و نامناسب ظور نکند.
9) احکام و اعلانات صادره از دایرة امنیت عامه، بر افراد اهالی لازمالاطاعه خواهد بود.
11) شبها احدی بعد از پنج ساعت، از منزل خود حرکت نخواهد کرد و اگر ضرورتی داعی شود، پیش از وقت از دایره پلیس خواهش کند که او را رهنمونی کنند.
12) برای هر کس در هر وقت از شب حاجتی به هم رسد مثل خواستن طبیب و یا قابله و نظایر آن، به مستحفظی که نزدیک منزل ایشان است، اطلاع دهند و به توسط همان مستحفظ رفع احتیاج کنند.
14) کسانی که از سکنه و اهالی تهران نیستند و در تهران شغل و عمل معین ندارند، باید به فاصلة چهل و هشت ساعت بیرون بروند. والا به اسم دزدی و قلاشی دستگیر و محبوس خواهند شد.
15) اشخاص غریب که از عمل خود کسب معاش میکنند، بایدبه دایره امنیت حاضر شده اسم خود را در دفتر غربا و مساکین شهر ثبت کنند.
16) هر کس وارد تهران میشود به صاحبمنصبی که مقیم دروازه است اسم و نسب خود را تقریر کند و غرض خود را از آمدن تهران و مدت مکث خود را بگوید. این تقریر در دفتر پلیس ثبت شود.
17) در عبور نسوان در کوچهها و بازارها، از احدی بیاحترامی به نام و ناموس آنها نباید بشود. اظهار میل و عشق و کلمات نامناسب مستوجب مجازات شدیده است.
20) اهالی تهران به اقتضای فطانت فطری ملتفت دقایق نظم بوده و مرتکب منهیات شرعیه نخواهند شد. چرا که حفظ نظم و امنیت عام در مراقبت احکام شرع مبین است و دایرة پلیس فقط قواعد مقدسة شریعت طاهره را حفظ خواهد کرد.»
@kouhestaninejad
