چرا کتاب وقتی همه می‌دانند که همه می‌دانند ارزش خواندن دارد؟

🔹بهترین کتاب‌های علوم انسانی همیشه پاسخ کاملاً تازه‌ای به ما نمی‌دهند. گاهی کار مهم‌تری می‌کنند: چیزی را که تمام عمر جلوی چشممان بوده قابل دیدن می‌کنند. «دانش مشترک» نیز از همین جنس است. ما پیش از خواندن کتاب می‌دانیم که عاشق‌ها گاهی حرفشان را غیرمستقیم می‌زنند. می‌دانیم که آدم‌ها به آبرویشان اهمیت می‌دهند. می‌دانیم که تعارف وجود دارد، بعضی حقیقت‌ها را به روی یکدیگر نمی‌آوریم، شایعه می‌تواند جمعیت را تکان دهد و آدم‌ها در شبکه‌های اجتماعی تحت تأثیر واکنش دیگران قرار می‌گیرند. پینکر نمی‌گوید هیچ‌کدام از اینها را نمی‌دانستیم.

🔹او نشان می‌دهد چرا ممکن است همه این پدیده‌های ظاهراً بی‌ربط بخشی از یک مسئله مشترک باشند. مغز انسان فقط جهان را نمی‌بیند؛ مدام می‌کوشد بفهمد دیگران چگونه جهان را می‌بینند. بعد یک قدم جلوتر می‌رود و می‌پرسد آنها درباره نگاه ما چه می‌دانند. از دل همین رفت‌وبرگشت عجیب است که اعتماد، تعارف، آبرو، عشق، همکاری، هماهنگی و گاهی خشم و رفتار جمعی شکل می‌گیرند.

🔹و در پایان کتاب، پینکر از همین توانایی به یکی از ویژگی‌های شگفت‌انگیز انسان می‌رسد: ما فقط فکر نمی‌کنیم؛ می‌توانیم درباره فکر کردن خودمان نیز فکر کنیم. می‌توانیم قواعدمان را ببینیم، درباره هنجارهایی که ساخته‌ایم دوباره بیندیشیم و حتی شیوه اندیشیدنمان را موضوع اندیشه قرار دهیم.

🔹به همین دلیل، بعد از خواندن کتاب وقتی همه می‌دانند که همه می‌دانند ممکن است سؤال اصلی دیگر این نباشد که:
«دیگران چه می‌دانند؟»
بلکه این باشد:
«آنها می‌دانند که من هم می‌دانم؟»
و گاهی پاسخ همین سؤال است که همه‌چیز را تغییر می‌دهد.

🔹کتاب وقتی همه می‌دانند که همه می‌دانند نوشته استیون پینکر و ترجمه معصومه ملکیان، چهل‌وپنجمین عنوان از مجموعه مطالعات میان‌رشته‌ای نشر سایلاو است؛ کتابی برای فهم یکی از نادیدنی‌ترین سازوکارهای زندگی اجتماعی: اینکه چرا گاهی دانستن یک حقیقت کافی نیست و فقط وقتی همه بدانند که دیگران هم می‌دانند، روابط، تصمیم‌ها و حتی رفتار جمعی انسان‌ها تغییر می‌کند.

نقشه راه مطالعه: در کنار کتاب وقتی همه می‌دانند که همه می‌دانند چه کتاب‌هایی بخوانیم؟

🔹اگر وقتی همه می‌دانند که همه می‌دانند شما را به فکر درباره باورهای جمعی، رفتار گروهی و شیوه‌ای انداخته است که ذهن انسان با ذهن دیگران هماهنگ می‌شود، مغز ایدئولوژیک اثر لئور زمیگراد ادامه‌ای بسیار مناسب برای این مسیر است. این کتاب نشان می‌دهد چرا بعضی ذهن‌ها بیشتر به سوی باورهای سخت، جزم‌اندیشی و قطبی‌شدن کشیده می‌شوند و چگونه ایدئولوژی می‌تواند بر شیوه فکر کردن و رفتار اجتماعی ما اثر بگذارد. پس از آن، زبان اطاعت اثر آماندا مونتل از زاویه‌ای متفاوت به همین جهان جمعی نزدیک می‌شود و نشان می‌دهد زبان چگونه می‌تواند احساس تعلق، هویت گروهی و مرز میان «ما» و «آنها» را بسازد و تقویت کند.برای نزدیک‌تر شدن به سطح روابط فردی، نقاط کور بین ما اثر گلب تسیپورسکی به خطاهای ذهنی‌ای می‌پردازد که باعث می‌شوند نیت، رفتار و افکار دیگران را نادرست بفهمیم. اخلاق و مغز مشاور اثر پاتریشیا چرچلند نیز این مسیر را از چشم‌انداز علوم اعصاب ادامه می‌دهد و به ریشه‌های زیستی اعتماد، همکاری، دلبستگی و رفتار اخلاقی می‌پردازد. در پایان، قوانین ارتباط اثر دیوید رابسون بحث را به زندگی روزمره بازمی‌گرداند و نشان می‌دهد احساس فهمیده شدن، اعتماد متقابل و داشتن نوعی واقعیت مشترک چگونه می‌تواند روابط انسانی را عمیق‌تر و پایدارتر کند.در کنار هم، این پنج کتاب مسیر کاملی می‌سازند: از ایدئولوژی و هویت جمعی تا زبان، ذهن‌خوانی، اخلاق و رابطه؛ همان حوزه‌هایی که استیون پینکر در وقتی همه می‌دانند که همه می‌دانند با مفهوم «دانش مشترک» به هم پیوند می‌دهد.

@ketaabsaar