💢رهبری دوسوتوان

🦋سال‌ها تصور می‌شد وظیفه مدیر، اداره کارهای روزمره و افزایش بهره‌وری است؛ اما دنیای امروز نشان داده است که این نگاه دیگر کافی نیست. شرکتی که فقط به فکر بهبود محصولات، کاهش هزینه‌ها و افزایش سود فعلی باشد، ممکن است چند سال بعد با ظهور یک فناوری جدید، ورود رقیبی نوآور یا تغییر رفتار مشتریان، جایگاه خود را از دست بدهد. به همین دلیل، پژوهشگران مدیریت در دانشگاه‌هایی مانند استنفورد، مفهوم رهبری دوسوتوان (Ambidextrous Leadership) را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شایستگی‌های مدیران قرن بیست‌ویکم معرفی کرده‌اند.

🐌رهبری دوسوتوان یعنی مدیر بتواند دو وظیفه کاملاً متفاوت را به‌طور هم‌زمان انجام دهد؛ از یک سو، کسب‌وکار فعلی را با نظم، بهره‌وری و کنترل اداره کند (بهره‌برداری یا Exploit) و از سوی دیگر، فرصت‌های آینده، فناوری‌های نو، محصولات جدید و مدل‌های کسب‌وکار نوآورانه را کشف و آزمایش کند (اکتشاف یا Explore). درست مانند یک نوازنده پیانو که برای اجرای یک قطعه زیبا، باید هر دو دست خود را هماهنگ به کار بگیرد؛ یک دست ریتم را حفظ می‌کند و دست دیگر ملودی را می‌نوازد. اگر یکی از این دو از حرکت بایستد، موسیقی نیز ناقص خواهد شد.

🕷نمونه‌ای الهام‌بخش از این رویکرد، آمازون است. این شرکت هر روز میلیون‌ها سفارش را با بالاترین بهره‌وری پردازش می‌کند و هم‌زمان میلیاردها دلار روی هوش مصنوعی، رایانش ابری، رباتیک و خدمات نوآورانه سرمایه‌گذاری می‌کند. زمانی که بسیاری از شرکت‌ها، رایانش ابری را بازاری نامطمئن می‌دانستند، آمازون سرویس Amazon Web Services (AWS) را توسعه داد. امروز، این کسب‌وکار یکی از سودآورترین بخش‌های آمازون است و سهم بزرگی از درآمد عملیاتی آن را تأمین می‌کند. این همان رهبری با دو دست است؛ حفظ قدرت امروز و ساختن آینده.

🐞نمونه موفق دیگر، نتفلیکس است. این شرکت فعالیت خود را با اجاره DVD آغاز کرد و از همین مسیر درآمد قابل‌توجهی به دست می‌آورد. با این حال، مدیران نتفلیکس پیش از آنکه بازار آن‌ها را مجبور به تغییر کند، تصمیم گرفتند مدل کسب‌وکار خود را متحول کنند و وارد دنیای پخش آنلاین شوند. چند سال بعد نیز به جای وابستگی به فیلم‌های دیگران، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی تولید محتوای اختصاصی انجام دادند. آن‌ها حاضر شدند بخشی از سود کوتاه‌مدت را فدای ساختن آینده کنند؛ تصمیمی که امروزه از نتفلیکس یکی از تأثیرگذارترین شرکت‌های صنعت سرگرمی ساخته است.

🪳مایکروسافت نیز نمونه‌ای درخشان از رهبری با دو دست است. با آغاز مدیریت ساتیا نادلا، این شرکت ضمن حفظ درآمدهای پایدار ویندوز و آفیس، تمرکز خود را بر رایانش ابری، هوش مصنوعی و خدمات اشتراکی افزایش داد. در حالی که کسب‌وکار سنتی همچنان حفظ شده بود، سرمایه‌گذاری روی فناوری‌های آینده، ارزش بازار مایکروسافت را به یکی از بالاترین ارقام جهان رساند.

🪲نمونه دیگر، ۳M است؛ شرکتی که سال‌هاست نوآوری را به بخشی از فرهنگ سازمانی خود تبدیل کرده است. کارکنان این شرکت می‌توانند بخشی از زمان کاری خود را صرف ایده‌های شخصی و پروژه‌های آزمایشی کنند. محصول مشهور Post-it حاصل همین آزادی عمل بود. مدیران ۳M به‌خوبی دریافته‌اند که نوآوری با دستور ایجاد نمی‌شود؛ بلکه باید فضایی فراهم کرد که ایده‌های تازه فرصت رشد پیدا کنند.

🐝وجه مشترک همه این شرکت‌ها، ایجاد تعادل میان انضباط عملیاتی و آزادی نوآوری است. تیم‌های عملیاتی با شاخص‌هایی مانند کیفیت، سرعت، هزینه و بهره‌وری ارزیابی می‌شوند، اما تیم‌های نوآوری به آزادی، آزمون‌وخطا و حتی شکست‌های کنترل‌شده نیاز دارند. مدیری که هر دو گروه را با یک معیار اداره کند، یا بهره‌وری را از بین می‌برد یا نوآوری را خفه می‌کند.

🦂رهبری دوسوتوان، فقط مخصوص شرکت‌های بزرگ نیست. یک بانک، کارخانه، بیمارستان یا شرکت خدماتی نیز می‌تواند این نگرش را اجرا کند. مدیری که تمام روز را صرف پاسخ دادن به مسائل جاری، جلسات تکراری و خاموش کردن آتش‌های روزمره می‌کند، شاید عملکرد امروز را حفظ کند، اما احتمالاً آینده سازمان را نمی‌سازد. در مقابل، مدیری که بخشی از زمان و منابع خود را به آموزش کارکنان، شناخت فناوری‌های نو، تحلیل تغییرات بازار و اجرای پروژه‌های آزمایشی اختصاص می‌دهد، در حال ساختن مزیت رقابتی آینده است.

🐛یک پرسش ساده می‌تواند میزان «دوسوتوان بودن» هر سازمان را مشخص کند: در دوازده ماه گذشته، چه میزان از بودجه، زمان مدیران و جلسات سازمان صرف پروژه‌هایی شده است که دو تا پنج سال آینده ارزش ایجاد خواهند کرد؟ اگر پاسخ این پرسش بسیار اندک باشد، احتمال دارد سازمان در دام موفقیت امروز گرفتار شده باشد؛ دامی که بسیاری از شرکت‌های بزرگ را از اوج به افول رسانده است.
https://t.me/Karkhanedar_Mag