قرآن‌های مترجَم فارسی از ماوراء النهر تا سدۀ هشتم هجری

ترجمه‌های کهن قرآن به زبان فارسی منبعی بسیار غنی و مهم از گنجینۀ واژگان و دستور زبان فارسی به شمار می‌آیند. به سبب تعلق این ترجمه‌های فارسی به مناطق مختلف ایران قدیم، تفاوت‌هایی چند در زبان فارسی این آثار پدید آمده است. قدیم‌ترین ترجمۀ فارسی قرآن با عنوان «ترجمۀ تفسیر طبری» بیش از یکهزار و صد سال پیش در ماوراء النهر تدوین یافته، و تا قرن‌ها پس از آن، ترجمه‌های ماوراء النهری از قرآن با گونه‌ای خاص از واژگان و دستور زبان فارسی در این منطقه ادامه یافته است. مقالۀ حاضر ضمن مروری بر مهم‌ترین ویژگی‌های شکلی و زبانی این دسته قرآن‌های ماوراء النهری، به معرفی مهم‌ترین نسخه‌های خطی از قرآن‌های مترجَم فارسی در منطقۀ ماوراء النهر طی سده‌های ششم تا هشتم هجری می‌پردازد.

انتشار یافته در مجلۀ آینه پژوهش، سال 36، ش 5و6، پیاپی 215و216 آذر-اسفند 1404، ص 141-195.

#مرتضی_کريمي_نيا
#مرتضی_کریمی_نیا
#مصاحف_ما_وراء_النهر

https://t.me/kariminiaa