محمد کرام‌الدینی
نشانه‌ها و پیام‌ها در همه‌ی سطوح همه‌ی فرمانروهای زنده حضور دارند، از مولکول تا زیستکره.
نشانه‌شناسی زیستی (Biosemiotics) شاخه‌ای نوپدید و میان‌رشته‌ای از نشانه‌شناسی است که به بررسی فرایندهای نشانه‌ای و ارتباطی بین موجودات زنده می‌پردازد. پایه و اساس این شاخه بر این فرض استوار است که ارتباط از طریق نشانه‌ها، محدود به انسان و زبان انسانی نیست، بلکه این نوع ارتباط در همه‌ی ترازهای حیات، از مولکول‌ها تا زیستکره وجود دارد. نشانه ممکن است مولکول، رفتار، صدا یا ساختاری باشد که در فرایند ارتباط زیستی نقش دارد.
موجودات زنده همواره در حال دریافت، رمزگشایی و پاسخ به نشانه‌های درونی (مانند هورمون‌ها) یا نشانه‌های بیرونی (مانند نور یا سیگنال شکارچی) هستند.
دنیای ادراکی خاص هر موجود زنده جهان‌زیست نامیده می‌شود. جهان‌زیستِ هر جاندار، جهانی است که نشانه‌های قابل درک برای آن موجود زنده شکل می‌دهند.
نشانه‌شناسی جانوری، نشانه‌شناسی گیاهی، نشانه‌شناسی میکروبی، ‌نشانه‌شناسی سلولی و مولکولی، نشانه‌شناسی رشد، نشانه‌شناسی بوم‌شناختی، نشانه‌شناسی تکاملی، نشانه‌شناسی انسان‌زیستی و نشانه‌شناسی بیماری‌ها از زیرشاخه‌های موضوع نشانه‌شناسی زیستی هستند. به بیان دیگر نشانه‌ها و پیام‌ها در همه‌ی سطوح همه‌ی فرمانروهای زنده حضور دارند، از مولکول تا زیستکره.
نشانه‌شناسی زیستی تلاشی است برای پیوند دادن علوم زیستی با علوم انسانی و فلسفه، به‌ویژه در زمینه‌ی معنا، آگاهی و فرایندهای ارتباطی و به ما کمک می‌کند تا زندگی را نه فقط از منظر فیزیکی، بلکه از منظر معنا و تفسیر نیز بفهمیم.
پیام‌رسانی هورمونی میان سلول‌ها مثالی از نشانه‌شناسی زیستی سلولی و مولکولی است. مانند عملکرد هورمون انسولین در تنظیم قند خون. مولکول انسولین از سلول‌های بتای پانکراس ترشح می‌شود و نشانه‌ای زیستی است. پیامی که انسولین منتقل می‌کند این است: «سطح گلوکز خون بالاست، سلول‌ها باید گلوکز جذب کنند». گیرنده‌های خاص انسولین بر سطح سلول‌های هدف «زبان» پانکراس را که همان انسولین است، می‌فهمند، پس از اتصال به انسولین، آبشارهای سیگنالی درون‌سلولی را فعال می‌کنند و موجب ورود گلوکز به سلول می‌شوند. این فرایند کاملاً شبیه به ارتباط‌ میان انسان‌هاست که طی آن فرستنده‌ی پیام سلول‌های پانکراس‌اند، نشانه مولکول انسولین است، گیرنده سلول‌های هدف هستند که گیرنده‌های اختصاصی دارند و پاسخ جذب گلوکز است.
مثال‌های بسیار زیادی از نشانه‌شناسی زیستی در دنیای موجودات زنده وجود دارد.