‌هنر سنگر است
میلاد روشنی پایان

هنر و ادبیات خط مقدم آزادی هستند؛ درست همان جایی که در فقدان امر متعال، همه چیز مجاز است؛ از رکیک‌ترین الفاظ تا توهین‌های جنسی، قومی، نژادی و تمام آن تابوهایی که جامعه‌ی مدنی امروز لحظه‌ای آنها را برنمی‌تابد. از این نظر تا آنجا که به هنر و ادبیات مربوط است، رادیکال‌ترین ایده‌های تبعیض‌آمیز، فاشیستی، لیبرتارینی، مارکسیستی و چه و چه، تا هولناک‌ترین تابوشکنی‌های جنسی و هتّاکانه‌ترین الفاظ به مفاخر ملّی مادامی که زیر سپر هنر و ادبیات هستند، باید مجاز باشند.
ممکن است تلاش کنید تا با آوردن نمونه‌های تاریخی نشان دهید که مثلاً چگونه جوانه‌های فاشیستی در ادبیات آلمانی قرن نوزدهم راه را برای نازیسم گشود، و یا چگونه ادبیات قرن نوزدهم آمریکا با تاکید بر عناصر نژادپرستانه راه را برای بدوی‌انگاری غیرسفیدپوستان گشود، و چگونه ادبیات لیبرتارینی متاثر از مارکی‌دوساد خشونت جنسی را توجیه می‌کرد و یا اصلاً چرا راه دور برویم می‌توانیم نشان دهیم که چگونه شاعران و نویسندگان چپِ پیش از انقلاب ما را بدبخت کردند. اما در عمل، چه بخواهید و چه نخواهید، هر نوعی از سانسور در هنر و ادبیات، صرفاً به قدرت‌گرفتن اثر سانسورشده در سایه‌ی مظلوم‌نمایی و شهیدانگاری می‌انجامد.
در یک جامعه‌ی مدنی پیشرفته، مردم خودشان می‌دانند چگونه با چنین آثاری برخورد کنند. آنها می‌توانند نادیده بگیرند، نقد کنند، حمله کنند و حتا به این آثار توهین کنند (و به این ترتیب نوعی تنبیه همگانی برای چنین هنرمند یا نویسنده‌ای تدارک می‌بینند) اما هرگز نباید قدرتی برای جلوگیری از انتشار آنها داشته باشند. چنین قدرتی همواره قدرتی مبتنی بر تفسیر است، و هر تفسیری نوعی مصادره‌ست.
ممکن است نویسندگان و شاعران چپ قبل انقلاب روشنفکران ضدروشنگری و ضددوراندیشی بوده باشند (که حقیقتاً هم بودند) و یا حتا اگر اصرار داشته باشید آدم‌های نادان و فریبکار و چه و چه بودند، با این حال شعر و داستان آنها مسئول افتادن این سرزمین به چاه ویل انقلاب نبود. اینکه ما نتوانستیم آلترناتیوهایی با همان جذابیت داشته باشیم، یا مردمی داناتر داشته باشیم، یا به جای به‌به و چه‌چه به سراغ تنبیه‌های همگانی برویم، باختی تاریخی بود، با این حال همانطور که ازرا پاوند و سلین و دانونتسیو مسئول فاشیسم اروپایی نبودند، دی‌اچ لارنس و نورمن میلر مسئول سلطه‌گری جنسی مردانه نبودند، و مارک تواین و کنراد و لاوکرافت مسئول تبعیض نژادی نبودند، آن چپ‌های هپروتی نیز مسئول بدبختی ما نبودند. چرا؟ به این دلیل ساده و شاید گاهی منزجرکننده که هنر سنگر است.

https://www.instagram.com/p/DOOnBeKDHue/?igsh=Mm50cWh0dzNwc202

#یادداشت

@kaaghaz