#فقه_الثقلین 9⃣

🔹 امام باقر علیه‌السلام در روایت معتبر دیگری به تبیین آیه‌ی وضو میپردازد و همچنین وضوی رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله را به شکل عملی توصیف میکند:

▫️امام باقر علیه‌السلام در این روایت تنها حکم وضو را بیان نمی‌کنند، بلکه وضوی عملی رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله را به صورت عینی نشان می‌دهند و سپس کیفیت آن را با آیه ششم سوره مائده تطبیق می‌کنند.

در این روایت معتبر، زراره و بُکیر از امام باقر علیه‌السلام درخواست می‌کنند که کیفیت وضوی رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله را برای آنان بیان کنند. حضرت تنها به توصیف لفظی اکتفا نمی‌کنند؛ بلکه ظرف آبی طلبیده و وضوی پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله را به صورت عملی بازسازی می‌کنند:

1⃣ امام علیه‌السلام ابتدا صورت و دو دست را مطابق دستور قرآن می‌شویند؛ سپس بدون آنکه آب تازه‌ای بردارند، با همان رطوبت باقی‌مانده در دست، سر و پاها را مسح می‌کنند [ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ وَقَدَمَيْهِ بِبَلَلِ كَفِّهِ لَمْ يُحْدِثْ لَهُمَا مَاءً جَدِيداً ]

☑️ این بخش از روایت به‌روشنی نشان می‌دهد که وضوی پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله بر پایه مسح پا بوده است، نه شستن آن.

2⃣ سپس امام باقر علیه‌السلام این عمل را مستند به آیه وضو می‌کنند و با استناد به الفاظ آیه، حدود شستن و مسح را بیان می‌فرمایند. ایشان توضیح می‌دهند که چون خداوند درباره صورت و دست‌ها فرموده است: «فَاغْسِلُوا»، باید تمام این اعضا شسته شوند و هیچ بخشی از آنها نباید ترک گردد.

3⃣ در مقابل، درباره سر و پاها خداوند فرموده است «وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ» ازاین‌رو، اگر شخص بخشی از سر و بخشی از پا را ـ از برآمدگی روی پا (کعب) تا سر انگشتان ـ مسح کند، تکلیف الهی را انجام داده و وضوی او صحیح خواهد بود [ فَإِذَا مَسَحَ بِشَيْءٍ مِنْ رَأْسِهِ أَوْ بِشَيْءٍ مِنْ قَدَمَيْهِ... فَقَدْ أَجْزَأَهُ ]

4⃣ در ادامه نیز هنگامی که زراره و بُکیر از محل «کعبین» سؤال می‌کنند، امام علیه‌السلام جایگاه آن را مشخص کرده و تصریح می‌فرمایند که مقصود از «کعب» همان مفصل روی پاست، نه استخوان برآمده دو طرف ساق.

✅ بنابراین، این روایت صرفاً گزارشی از کیفیت وضوی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله نیست؛ بلکه سه نکته اساسی را اثبات می‌کند:

👈 وضوی عملی رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله مشتمل بر مسح پا بوده است، نه شستن آن.
👈 مسح سر و پا با رطوبت باقی‌مانده دست انجام می‌شود و نیازی به آب تازه نیست.
👈 امام باقر علیه‌السلام کیفیت این وضو را مستقیماً از آیه وضو استخراج کرده و عمل پیامبر را تفسیر عملی همان آیه معرفی می‌کنند.

✅ ازاین‌رو، این روایت در کنار روایت پیشین زراره، نشان می‌دهد که هم تفسیر نظری آیه وضو و هم سیره عملی پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله، بر وجوب مسح پا دلالت دارند.

🆔 @javaheralklam