#فقه_الثقلین 4⃣

خوش‌تر آن باشد که سرّ دلبران
گفته آید در حدیث دیگران

🔹 فقهای امامیه برای اثبات وجوب مسح پا، به قواعد زبان عربی و اصول نحو استناد کرده‌اند و بر این باورند که واژه «أَرْجُلَكُمْ» در آیه وضو بر «بِرُءُوسِكُمْ» عطف شده است. با این حال، به جای آنکه این استدلال را از زبان فقهای شیعه نقل کنیم، آن را از زبان برخی از فقها، مفسران و ادیبان برجسته اهل‌سنت بیان می‌کنیم تا روشن شود این تحلیل، ریشه در قواعد پذیرفته‌شده زبان عربی دارد.

▫️ابن‌حزم اندلسی، از فقهای برجسته اهل‌سنت در اواخر قرن چهارم و نیمه نخست قرن پنجم هجری (متوفای ۴۵۶ هـ)، در تبیین دلالت آیه وضو چنین می‌نویسد:

▪️وَأَمَّا قَوْلُنَا فِي الرِّجْلَيْنِ فَإِنَّ الْقُرْآنَ نَزَلَ بِالْمَسْحِ، قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: (وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ)، وَسَوَاءٌ قُرِئَ بِخَفْضِ اللَّامِ أَوْ بِفَتْحِهَا، فَهِيَ عَلَى كُلِّ حَالٍ عَطْفٌ عَلَى الرُّءُوسِ؛ إِمَّا عَلَى اللَّفْظِ وَإِمَّا عَلَى الْمَوْضِعِ، لَا يَجُوزُ غَيْرُ ذَلِكَ؛ لِأَنَّهُ لَا يَجُوزُ أَنْ يُحَالَ بَيْنَ الْمَعْطُوفِ وَالْمَعْطُوفِ عَلَيْهِ بِقَضِيَّةٍ مُبْتَدَأَةٍ
📚 المحلّى بالآثار جلد دوم صفحه‌ی ۵۶

ابن‌حزم در این عبارت، بدون استناد به روایات، صرفاً بر اساس قواعد ادبی و نحوی به تحلیل آیه می‌پردازد. وی تصریح می‌کند که واژه «أَرْجُلَكُمْ» چه با قرائت جر و چه با قرائت نصب خوانده شود، در هر دو صورت بر «بِرُءُوسِكُمْ» عطف شده است؛ زیرا در قرائت جر، عطف بر لفظ و در قرائت نصب، عطف بر محل صورت می‌گیرد.

👈 وی در ادامه دلیل این ادعا را بیان می‌کند و می‌گوید: اگر «أَرْجُلَكُمْ» بر «فَاغْسِلُوا» عطف شود، لازم می‌آید میان معطوف و معطوف‌علیه، جمله‌ای مستقل فاصله شود؛ در حالی که چنین ساختاری از نظر قواعد زبان عربی صحیح نیست. ازاین‌رو، تنها وجه صحیح آن است که «أَرْجُلَكُمْ» بر «بِرُءُوسِكُمْ» عطف شود؛ خواه عطف بر لفظ باشد و خواه عطف بر محل

🆔 @javaheralklam