﴿يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ﴾

❗️اخیراً برخی کوشیده‌اند روایت ذیل را که با سند صحیح در مصنف ابن ابی‌شیبه درباره کیفیت اذان امام سجاد علیه‌السلام نقل شده است، برخلاف ظاهر آن تفسیر کنند و مدعی شوند مقصود از جمله‌ی «هو الأذان الأول» این است که «حیّ علی خیر العمل» در آغاز تشریع اذان وجود داشته، اما بعداً توسط پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله نسخ شده است.

🔹 ازاین‌رو، لازم است ساختار این روایت و دلالت آن به‌دقت بررسی شود:

▫️حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، قَالَ: نَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ، وَمُسْلِمِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ: أَنَّ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ كَانَ يُؤَذِّنُ، فَإِذَا بَلَغَ: حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ، قَالَ: حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ، وَيَقُولُ: هُوَ الْأَذَانُ الْأَوَّلُ
📚 مصنف ابن أبي شيبة، ج۲، ص۳۶۸

▪️علی بن الحسین همواره اذان می‌گفت و هرگاه به جمله‌ی «حیّ علی الفلاح» می‌رسید، می‌فرمود: «حیّ علی خیر العمل» و می‌فرمود: «این همان اذان نخستین است.»

🔸 اکنون ساختار روایت را مرحله به مرحله بررسی می‌کنیم:

1⃣ راوی می‌گوید: «كان علي بن الحسين يؤذن»؛ یعنی امام سجاد علیه‌السلام همواره اذان می‌گفتند و این، سیره‌ی مستمر ایشان بود.

2⃣ سپس کیفیت اذان امام سجاد علیه‌السلام را بیان می‌کند: «فإذا بلغ حي على الفلاح قال: حي على خير العمل» یعنی هرگاه در اذان به «حیّ علی الفلاح» می‌رسیدند، «حیّ علی خیر العمل» را نیز می‌گفتند.

✅ بنابراین، روایت در آغاز، سیره‌ی عملی مستمر امام سجاد علیه‌السلام را گزارش می‌کند.

3⃣ سپس راوی می‌گوید امام سجاد علیه‌السلام می‌فرمودند: «و يقول: هو الأذان الأول» یعنی: «این همان اذان نخستین است.»
ضمیر «هو» در جمله‌ی پایانی، به همان اذانی بازمی‌گردد که در جمله‌ی قبل توصیف شده است؛ یعنی اذانی که امام سجاد علیه‌السلام در آن «حیّ علی خیر العمل» را می‌گفتند. بنابراین، طبق نقل فوق امام همان اذانی را که عملاً به آن ملتزم بودند، «الأذان الأول» معرفی می‌کنند. پس چگونه می‌توان پذیرفت که ایشان ملتزم به اذانی باشند که خود آن را منسوخ می‌دانسته‌اند؟!

🔹 با توجه به توضیحات فوق جمله‌ی پایانی نیز باید در پرتو همین سیاق و سیره‌ی عملی فهمیده شود؛ زیرا این جمله در ادامه‌ی توصیف همان اذانی است که ایشان عملاً اقامه می‌کردند، نه در مقام گزارش تاریخیِ یک اذان منسوخ. بنابراین، معنای آن این است که همین اذانی که امام سجاد علیه‌السلام در عمل می‌گفتند، همان اذان نخستین پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله است.

👈 تبویب ابن ابی‌شیبه نیز مؤید همین برداشت است؛ زیرا این روایت را در بابی با عنوان: «مَنْ كان يقول في أذانه: حي على خير العمل» آورده است؛ یعنی باب کسانی که در اذان خود «حیّ علی خیر العمل» می‌گفتند.

‼️ از سوی دیگر، تفسیر مخالفان به نتیجه‌ای غیرقابل التزام منتهی می‌شود؛ زیرا لازمه‌ی سخن آنان این است که امام سجاد علیه‌السلام معتقد بوده‌اند «حیّ علی خیر العمل» نسخ شده است، اما با این حال، به صورت مستمر آن را در اذان خود می‌گفته‌اند!

⁉️ آیا می‌توان پذیرفت شخصیتی مانند امام علی بن الحسین علیه‌السلام، با اعتقاد به نسخ یک جمله، همواره همان جمله را در اذان خویش بر زبان جاری کند؟

✅ نتیجه آنکه ظاهر روایت این است که امام سجاد علیه‌السلام اذان مشتمل بر «حیّ علی خیر العمل» را به‌صورت مستمر اقامه می‌کردند و همان اذان را «الأذان الأول» می‌نامیدند؛ یعنی اذان اصیل و نخستین اسلام. ازاین‌رو، حمل این عبارت بر نسخ، نه با ظاهر الفاظ روایت سازگار است و نه با سیره‌ی عملی امام سجاد علیه‌السلام

بنده پیشنهاد میکنم مخالفین به جای تحریف معنای نقل فوق از امام سجاد علیه‌السلام به همان نظر رفیق خودشان روی بیاورند!!!!!

🆔 @javaheralklam