#فوائد_الاصول 9⃣
#علل_اختلاف_حدیث 7⃣

🔹 در مباحث گذشته بیان کردیم که مهم‌ترین ویژگی‌های روایات تعلیمی، تدریجی بودن تعلیم احکام است؛ زیرا امام علیه‌السلام در مقام آموزش، همه قیود، مخصصات و استثناهای یک حکم را در یک مجلس بیان نمی‌کردند، بلکه آنها را در فرصت‌های مختلف و متناسب با نیاز شاگردان مطرح می‌ساختند. از همین‌رو، در این دسته از روایات، اعتماد بر قرائن منفصل بسیار رایج است و به تبع آن، حصر اضافی نیز فراوان دیده می‌شود.

👈 تعریف حصر و انواع آن

▫️آیت‌الله سید محمدباقر حکیم این گونه توضیح میدهند: بسیاری از تعارض‌های ظاهری، ناشی از بی‌توجهی به حصر اضافی است. برای نمونه، در برخی روایات، نواقض وضو در بول، غائط و باد منحصر شده است؛ در حالی که در روایات دیگر، خواب نیز از نواقض وضو شمرده شده است. ایشان توضیح می‌دهد که این حصر، حقیقی نیست، بلکه ناظر به جهت خاصی است؛ ازاین‌رو، میان این روایات هیچ تعارضی وجود ندارد.

▪️برای توضیح بیشتر، ایشان بیان میکنند: مقصود از این حصر، نفی همه نواقض وضو نیست؛ بلکه حصر، ناظر به اموری است که از بدن خارج می‌شوند. یعنی از میان چیزهایی که از بدن خارج می‌شود، تنها بول، غائط و باد ناقض وضو هستند، نه خون دماغ، استفراغ، حجامت و مانند آنها. ازاین‌رو، این حصر اضافی است، نه حقیقی؛ و به همین دلیل، با روایاتی که خواب را نیز از نواقض وضو می‌دانند، هیچ تعارضی ندارد.
📚 مسائل الأصول جلد سوم صفحه‌ی۲۴

✅ بنابراین، در روایات تعلیمی، حصر اضافی پدیده‌ای رایج است. اگر کسی به این نکته توجه نداشته باشد، چه‌بسا روایاتی را که در حقیقت مکمل یکدیگرند، متعارض بپندارد!

🔹 راه تشخیص حصر حقیقی از حصر اضافی نیز مراجعه به مجموعه روایات هم‌موضوع است؛ زیرا با جمع میان آنها روشن می‌شود که آیا امام علیه‌السلام در مقام بیان تمام افراد حکم بوده‌اند یا تنها یک جهت خاص را بیان فرموده‌اند.

🆔 @javaheralklam