#فوائد_رجالیه 9⃣2⃣
#شواهد_پیرایش_و_نقد_حدیث_نزد_قدماء 2⃣

⁉️ آیا‌ قدمای امامیه نسبت‌ به سند روایات و برسی‌های رجالی بی اهمیت بودند؟!

👈 بعضا مشاهده میشود که مخالفین امامیه به تبعیت از علمای اخباری شیعه ادعا میکنند که علم رجال و تقسیم حدیث به چهار نوعِ صحیح، موثق، حسن و ضعیف توسط علامه حلی اعلی‌الله‌مقامه‌الشریف پایه گذاری شده است و قبل از آن مرسوم نبوده است.

🔹 اگر چه ممکن است بپذیریم که برخی از این اصطلاحات خاص قبل از علامه حلی مرسوم نبوده است؛ اما اصل و اساس و ریشه‌ی این تقسیم بندی در کلام قدماء بوده است و قدمای اصحاب از برسی‌های سندی هرگز غافل نبودند که توضیح خواهیم داد.

🔸 قبل از بیان شواهد برسی‌های سندی نزد قدماء لازم است به این نکته توجه شود که قدمای اصحاب علاوه بر برسی‌های رجالی برسی‌های فهرستی را نیز لحاظ میکردند که بحث برسی فهرستی روایات مجال دیگری می‌طلبد.

▫️از‌ جمله شواهدی که به وضوح برسی رجالی را نزد قدماء اثبات میکند؛ نکاتی است که شیخ صدوق در کتاب من لایحضره‌ الفقیه ذیل برخی احادیث بیان میکند که به عنوان نمونه به برخی از این نکات اشاره میکنیم:

1⃣ شیخ صدوق حدیثی که راوی آن امامی ثقه است [ حدیث صحیح ] را بر حدیثی که راوی آن غیر امامی ثقه میباشد [ حدیث موثق ] ترجیح میدهد:

▫️وَ بِهَذِهِ الْأَخْبَارِ أُفْتِی وَ لَا أُفْتِی بِالْخَبَرِ الَّذِی أَوْجَبَ عَلَیْهِ الْقَضَاءَ لِأَنَّهُ رِوَایَةُ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ وَ کَانَ وَاقِفِیّاً
📚 من لایحضره الفقیه جلد دوم صفحه‌ی ۷۵

✅ در اینجا شیخ صدوق بدون اشاره به اصطلاحات علمای متاخر رجال بین حدیث صحیح و حدیث موثق تفاوت قائل میشود و حدیث صحیح را بر حدیث موثق ترجیح میدهد‌ 👈 واضح است که تقسیم حدیث معتبر به صحیح و موثق از ابدعات علامه حلی نیست و ریشه‌های این تقسیم بندی در کلام شیخ صدوق نیز مشاهده میشود اگر چه علامه حلی اعلی‌الله‌مقامه‌الشریف با نام گذاری دقیق احادیث نظم دقیق‌تری را پایه گذاری کرد.

2⃣ شیخ صدوق حجیت حدیثی که راوی آن ضعیف است را نمیپذیرد:

▫️قالَ مُصَنِّفُ هَذَا الْکِتَابِ رَحِمَهُ اللَّهُ جَاءَ هَذَا الْحَدِیثُ هَکَذَا فِی رِوَایَةِ وَهْبِ بْنِ وَهْبٍ وَ هُوَ ضَعِیفٌ وَ الَّذِی أُفْتِی بِهِ وَ أَعْتَمِدُهُ فِی هَذَا الْمَعْنَی مَا رَوَاهُ الْحَسَنُ بْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ علیه السلام
📚 من لایحضره‌الفقیه جلد چهارم صفحه‌ی ۲۵

✅ در اینجا نیز شیخ صدوق به علت ضعف سندی روایت را نمیپذیرد.

3⃣ شیخ صدوق به حدیث مرسل [ که از اقسام حدیث ضعیف است ] عمل نمیکند و به حدیثی با اسناد متصل فتوا میدهد :

▫️قَالَ مُصَنِّفُ هَذَا الْکِتَابِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ وَ بِهَذَا الْحَدِیثِ أُفْتِی دُونَ الْحَدِیثِ الَّذِی رَوَاهُ ابْنُ مُسْکَانَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ عَمَّنْ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام .... لِأَنَّ هَذَا الْحَدِیثَ إِسْنَادُهُ مُنْقَطِعٌ وَ الْحَدِیثَ الْأَوَّلَ رُخْصَةٌ وَ رَحْمَةٌ وَ إِسْنَادُهُ مُتَّصِلٌ
📚 من لایحضره‌الفقیه جلد دوم صفحه‌ی ۲۴۲

✅ در اینجا نیز تفکیک دقیقی بین حدیث مرسل و حدیث متصل توسط شیخ صدوق صورت گرفته است و عدم حجیت حدیث مرسل بیان شده است.

با بیان نکته‌های فوق کاملا واضح شد که آنچه علامه حلی اعلی‌الله‌مقامه‌الشریف در خصوص تقسیم احادیث انجام داد از ابداعات وی نبوده است بلکه ایشان آنچه را که در کلام قدماء وجود داشته است نظم و ترتیب دقیق‌تری بخشید.

🆔 @javaheralklam