#نکته‌ی_تکمیلی در پاسخ مرحوم سید خویی به عدم روایت ابراهیم بن عمر یمانی از سلیم بن قیس هلالی بدون واسطه:

کسانی که ادعا دارند ابراهیم بن عمر یمانی بدون واسطه از سیلم بن قیس هلالی روایت نمیکند هنگام مواجه با روایاتی که در آن ابراهیم بن عمر یمانی از سلیم بن قیس هلالی روایت میکند میگویند بر اثر تصحیف یا اشتباه نساخ این واسطه حذف شده است؛ برای دفع این اشکال ما به روایتی اشاره میکنیم که اولا ابراهیم بن عمر یمانی از سلیم بن قیس بدون واسطه روایت میکند و ثانیا امکان تصحیف و ... در آن بسیار بعید است:

🔹 شیخ صدوق رضوان‌الله‌علیه روایتی را با #سند_صحیح از مولا امیرالمومنین علی علیه‌السلام نقل میکند که در آن ابراهیم بن عمر یمانی از سلیم بن قیس هلالی بدون واسطه روایت نقل میکند:

▫️ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ اَلْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ اَلْوَلِيدِ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ اَلْحَسَنِ اَلصَّفَّارُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُمَرَ اَلْيَمَانِيِّ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ اَلْهِلاَلِيِّ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى طَهَّرَنَا وَ عَصَمَنَا وَ جَعَلَنَا شُهَدَاءَ عَلَى خَلْقِهِ وَ حُجَجاً فِي أَرْضِهِ وَ جَعَلَنَا مَعَ اَلْقُرْآنِ وَ جَعَلَ اَلْقُرْآنَ مَعَنَا لاَ نُفَارِقُهُ وَ لاَ يُفَارِقُنَا
📚 کمال الدين و تمام النعمة جلد ۱ صفحه ۲۴۰

⁉️ آیا ممکن است در سند این روایت سقطی رخ داده باشد ؟

✅ خیر این امکان وجود ندارد زیرا این روایت را شیخ صدوق رضوان الله‌علیه از طریق شیخ خودش از محمد بن حسن صفار نقل میکند با رجوع به کتاب محمد بن حسن صفار (‌بصائر الدرجات) این روایت نقل شده است و دقیقا همین سند نیز آمده است:

▫️حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُمَرَ اَلْيَمَانِيِّ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ اَلْهِلاَلِيِّ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ: إِنَّ اَللَّهَ طَهَّرَنَا وَ عَصَمَنَا وَ جَعَلَنَا شُهَدَاءَ عَلَى خَلْقِهِ وَ حُجَّتَهُ فِي أَرْضِهِ وَ جَعَلَنَا مَعَ اَلْقُرْآنِ وَ جَعَلَ اَلْقُرْآنَ مَعَنَا لاَ نُفَارِقُهُ وَ لاَ يُفَارِقُنَا
📚 بصائر الدرجات في فضائل آل محمد علیهم السلام جلد ۱ صفحه ۸۳

👈 نکته‌ای که احتمال تصحیف و سقط در سند را به کلی منتفی میکند این است که این روایت در کتاب شریف اصول کافی بیان شده است و اتفاقا سند با سند شیخ صدوق رحمه‌الله‌علیه و بصائر متفاوت است اما در عین حال ابراهیم بن عمر یمانی از سلیم بن قیس بدون واسطه نقل روایت میکند:

▫️عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُمَرَ اَلْيَمَانِيِّ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ اَلْهِلاَلِيِّ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ: إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى طَهَّرَنَا وَ عَصَمَنَا وَ جَعَلَنَا شُهَدَاءَ عَلَى خَلْقِهِ وَ حُجَّتَهُ فِي أَرْضِهِ وَ جَعَلَنَا مَعَ اَلْقُرْآنِ وَ جَعَلَ اَلْقُرْآنَ مَعَنَا لاَ نُفَارِقُهُ وَ لاَ يُفَارِقُنَا
📚الکافي جلد ۱ صفحه ۱۹۱

✅ اینکه در تمامی این کتب هم‌زمان سقط و تصحیف رخ داده باشد جدا بعید است؛ بنابراین با نکاتی که مرحوم سید خویی بیان کردند و نکته‌ای که ما اضافه کردیم واضح میشود که نقل ابراهیم بن عمر یمانی از سیلم بن قیس بدون واسطه هیچ گونه استبعادی ندارد و اشکال شیخ اصف محسنی در این خصوص وارد نیست.

🆔 @javaheralklam