✍دره گرک ها و سگ ها...
✍ایتلر و جاناوارلارین (قورد) وادی‌سی...
⏰مدت زمان مطالعه: ۶ دقیقه
🤔 مدت زمان تفکر: قالیب سنه
چوخ ایللر قاباغ، کۆلکلرین اسدی‌یی گئنیش بیر وادیده ایکی جۆر جانلی حیوان یاشاییردی: ایتلر و جاناوارلار.
وادی زنگین ایدی — گۆنشده پاریلدایان چایلاری، دوْوشانلا دوْلو چمنلری و شیرین بۇلاقلاری گیزله‌دن داغ ماغارالاری واردی. اما وادی هامی‌یا برابر مرحمتلی دئییلدی.
ایتلر گۆجلو بیر شئی اؤیرنمیشدیلر: فیکیر آیریلیغی اوْلسا بئله، بیرلیکده ایشله‌مگی.
عینی جینس دئییلدیلر، ذؤقلری ده عینی دئییلدی. بعضیلری اوْخچولوقو، بعضیلری آمبارلاری قوْروماغی، بعضیلری ایسه اۇشاقلارین آتدیغی توْپون دالینجا قاچماغی سئویردی. بیر-بیریلرینه هۆرور، اراضیلر اۆستونده مباحیثه ائدیر، بعضاً یئمه‌یی پایلاشمیردیلار. اما سۆرونون تهلوکه‌سی یاراناندا هامی‌سی چیین-چیینه، دیش-دیشه بیرلشیردی.
اوْنلارین هامی‌سی‌نین راضیلاشدیغی بیر قایدا واردی: «مباحیثه اوْلسا دا، فؽرتینایا قارشی بیر یئرده دایاناریق.»
وادی‌نین دیگر طرفینده جاناوارلار یاشاییردی. اوْنلار غۆرورلو، سۆرعتلی و گۆجلو ایدیلر. اوْنلارین ایتی گؤزلری و بو وادیده بیر واختلار حؤکمران اوْلدوقلاری گۆنلرین ایتی خاطیره‌لری واردی.
اما بیر مسئله واردی. جاناوارلار بیرلیکده نئجه یاشاماغی باجارمیردیلار.
بعضی جاناوارلار ایتلره قوْشولماق ایسته‌ییردی — اوْنلارین داخمالاریندا یاشاماق، قالیقلارینی یئمک، فیتلرینه تابع اوْلماق. بو جاناوارلار بوْیونلارینا یاخالیق تاخیر، ایتلر یاخینلاشاندا قۇیروقلارینی یئلله‌ییردیلر. دئییردیلر: «اوْو ریسکی چکمکدنسه، باشقاسیندان یئمک آلماق داها تهلوکه‌سیزدیر.»
باشقالاری بۇنا دیشلرینی قؽجاییردی: «بیز جاناواریق،» دئییردیلر. «اۇدوزساق بئله دؤیوشمک، بوْیون ایمکدن یاخشیدیر.» اما بۇنلارین سایی آز ایدی و ایتلر همیشه یئنیدن توْپارلانیردی.
اۆچونجو نؤع جاناوار نه بوْیون اگیر، نه دؤیوشوردو — گیزلنیردی. کؤلگه‌لرده سۇساراق، هم ایتلردن، هم ده دیگر جاناوارلاردان اۇزاق دۇروردولار. بالالارینا پؽچیلداییردیلار: «ساکیت اوْل، باشینی آشاغی سال، بلکه هئچ کیم سنی گؤرمز.»
و ائله جاناوارلار واردی کی، بیرلیک یاراتماغی خیال ائدیردی — بۆتون جاناوارلاری بیر یئره توْپلاییب، بیرلیکده اوْخچولوق ائتمک، مئشه‌لرینی و بۇلاقلارینی قوْروماق ایسته‌ییردیلر. آی ایشیغیندا اۇلاییر، باشقالارینی چاغیریردیلار. اما چوخ آز جاواب وئرن اوْلوردو، جاواب وئرنلر ده نؤوبتی آی چؽخمامیش اؤز آرالاریندا پارچالانیردی.
بعضی جاناوارلار ایسه تامام باشقا حئیوانلارا — تۆلکولره، بایقوشلارا، حتی قارغالارا تابع اوْلوردو. اوْنلارا بیر پارچا یئمک و یا پارلاق داش وعد ائدنلرین امرلرینی یئرینه یئتیریردیلر.
بئله‌جه، جاناوارلار پارچالانمیش قالیردی.
فصیللر دییشیردی.
ایتلر چای اۆزرینده کؤرپولر سالیر، قۇراق یئرلرده قۇیولار قازیر، بۇنلاری مؤحکم قوْرویوردو.
بیر ایته هۆجوم اوْلونسا، دۆنن دالاشسالار بئله بۆتون ایتلر کۆمکه قاچیردی.
جاناوارلار ایسه آغاجلیقدان باخیر، هر قروپ دیگری حاقیندا پؽچیلداییردی.
بعضی جاناوارلار دئییردی: «کاش بیرلیک اوْلسایدیق، بو وادینی یئنه ایداره ائده بیلردیک.»
باشقالاری دئییردی: «نیه اذیت چکک؟ ایتلرین وئردیگی قؽرینتیلار یئتر.»
بعضیلری ایسه هئچ نه دئمیر، یالنیز اؤز قۇیروقلاری‌نین دالینجا قاچیردی.
بیر قؽش، بؤیوک بیر قار فؽرتیناسی وادینی بۆرودو. ایتلر مرکزی داخمادا توْپلاشاراق، یئمه‌یی و ایستیلیگی پایلاشدیلار، قار چکیله‌نه قدر بیرلیکده قالدیلار.
جاناوارلار ایسه داغینیق ایدی — بعضیلری تک-تنها دوْندو، بعضیلری جسدلر اۆستونده بیر-بیریله دؤیوشدو، بعضیلری ایسه ایتلرین قاپی‌سینا سۆرونوب سؽغیناجاق ایسته‌دی.
باهار گلنده ایتلر اوولکیندن ده گۆجلو چؽخدی. جاناوارلارین ایسه آز بالا، آز اوْوچو و داها چوخ یاراسی واردی.
وادی عینی قالسا دا، گۆج طارازلیغی دییشمه‌دی.
چۆنکی بیر طرف هر مؤضوعدا راضیلاشماسا بئله بیرلشمگی باجاریر، دیگر طرف ایسه حیاتی اوْندان آسیلی اوْلسا بئله بیرلشه بیلمیرسه، اوْ هئکاینین سوْنو اوّلجه‌دن یازیلمیشدیر.
بعضیلری دئییر کی، جاناوارلار اؤیرنه‌جک.
بعضیلری دئییر کی، اؤیرنمه‌یجکلر.
کۆلک هر ایکی نؤع اۇلارتینی دا گتیریر — اما هانسی‌نین قالاجاغینی یالنیز زامان گؤستره‌جک.
یازار:
جلیل کارتال
@JalilKartal
