➖ گفت‌وگو با جعفر شیرعلی‌نیا درباره «جنگ تصویرهای آینده» | پیروزی در جنگ با ایستادن روی مفهوم ایران تثبیت می‌شود | موشک مهم است اما همراهی مردم با حکومت بازدارندگی می‌آورد

+[خاطره‌ای از دیدار با آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای در خلال حوادث جنبش زن زندگی آزادی]

جعفر شیرعلی‌نیا پژوهشگر اسناد و راوی جنگ است اما نه آن جنگی که فقط به تبادل آتش محدود است. می‌گوید «جنگ روایت‌ها» به «جنگ تصویرهای آینده» تغییر ماهیت داده و اگر از این غفلت کنیم، بعید نیست که پیروزی و دستاوردهای میدان جنگ را از دست بدهیم.  

او در این گفت‌وگو با انصاف نیوز از کرونایاب مستعان تا ماجرای کاترین شکدم و از جنبش زن زندگی آزادی تا تحولات مدیریتی در صداوسیما و از چمن ورزشگاه آزادی تا حوادث ۸۸ مورد اشاره و بحث قرار گرفت.

تبلیغات رسمی از پیروزی ایران در جنگ اسفند سخن می‌گوید و این شاید غیرقابل اجتناب باشد اما برای مردم عادی که مخاطب رسانه‌های خارجی هستند، تصویر پیروزی شاید خیلی ملموس نباشد. بنابراین از شما به عنوان راوی و پژوهشگر منصف تاریخ جنگ می‌پرسم که چه برداشتی از واقعیت میدان دارید؟

تا وقتی جنگ به صورت کامل تمام نشده، سخن گفتن از شکست و پیروزی را باید زودهنگام دانست و تا زمانی که مشخص و روشن شود که جنگ ادامه پیدا نمی‌کند، من جنگ را تمام‌شده نمی‌دانم ولی در مجموع تا امروز عملکرد ایران را موفق می‌دانم.

نکته مهم اما این‌جاست که مطالعات ما درباره جنگ و تاریخ جنگ در ۱۰۰ صدوپنجاه سال اخیر، گویای آن است که هر موفقیتی در جنگ می‌تواند به سرعت به یک ناموفقیت یا حتی شکست تبدیل شود.

در روایت یا در اصل ماجرا؟

این دو امروز بیشتر از هر زمان دیگری در هم تنیده است. بنابراین چه در روایت و چه در اصل هر ماجرایی، موفقیت می‌تواند پایدار نماند و تبدیل به شکست شود.

نمونه روشن این ماجرا فتح خرمشهر است. ما در یک‌سال منتهی به فتح خرمشهر شاید یکی از پرحادثه‌ترین مقاطع تاریخ معاصر ایران را تجربه کردیم. سوم خرداد خرمشهر آزاد شد اما در تیرماه، شکست تلخ رمضان رقم خورد.

یعنی از یک موقعیت خیلی موفق و مسلط به یک موقعیت از هم پاشیده می‌رسد.

در جنگ اخیر، البته تا جایی که وصل‌شدن به اینترنت جهانی و خرید فیلترشکن برای رصد رسانه‌های بین‌المللی اجازه می‌دهد، کسی در جهان از موفقیت امریکا و اسرائیل حرف نمی‌زند. این البته به این معنا نیست که دارند از موفقیت کامل ایران سخن می‌گویند اما بر اساس آن‌چه در جهان منعکس شده، من ایران را در نقطه موفقیت می‌بینم.

اگر ایران حتی با از دست دادن برخی امتیازات که تجربه هم شده، نقطه پایانی بر این جنگ بگذارد، چیزهایی به دست آورده‌ایم که به نظر می‌رسد قبلا این حجم از آگاهی در موردش وجود نداشت.

امکان بستن تنگه هرمز را می‌گویید؟

نه، منظورم فقط تنگه هرمز نیست. در این جنگ مفهوم ایران به یک مفهوم مهم و کاربردی تبدیل شد در حالی‌که مطالعات ما از تاریخ جنگ ایران و عراق نشان می‌دهد در آن مقطع، مفهوم ایران و حتی کلمه ایران این‌قدر پررنگ نبوده است.

در شب‌های گذشته یکی از ذکرهای میادین «رستم تهمتن» بوده. اتفاقی که افتاده به دست آوردن ایران است که حتی مهم‌تر و پررنگ‌تر از جنگ ۱۲ روزه است. در آن جنگ، به صورت نمادین «ایرانِ صحن امام رضا»ی محمود کریمی پررنگ بود اما در جنگ اخیر، ایران ملی‌تری داریم و شاهد باور به آن هستیم.

پررنگ‌شدن عناصر ملی در تبلیغات رسمی کاملا مشهود است.

بله، حتی در پیام نوروزی رهبری جدید هم از واژه نوروز باستانی استفاده شده است. من نمی‌دانم این اقدام چقدر عامدانه و آگاهانه بوده اما می‌دانیم رهبری فقید، آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای در سال ۱۳۷۷ این لفظ را مورد خطاب قرارداده بودند که «نوروز باستانی» نوروزش خوب است اما باستانی‌اش خوب نیست. این نگاه که خیلی هم موثر بوده، به نظرم کم‌رنگ شده و به ایرانی رسیده‌ایم که می‌شود بر سرش ایستاد.

در یک تحلیل خوش‌بینانه می‌شود گفت هم مردم از هر رنگ و سلیقه و اعتقاد و باوری پای کار ایران ایستادند و هم حکم‌رانی درک کرد که مردم فارغ از ایدئولوژی مهم هستند و بدون حمایت حداکثری مردم نمی‌تواند کشور را و خودش را حفظ کند. البته این در جنگ ۱۲ روزه هم تجربه شد اما تا جایی که من می‌دانم با وجود تاکید مکرر مقامات کشور که مردم گل کاشتند و حالا نوبت ماست که قدمی برای مردم برداریم، هیچ اتفاق روشنی نیفتاد.

این‌که من می‌گویم هر نقطه موفقیتی می‌تواند به نقطه شکست تبدیل شود، همین است. بله در جنگ ۱۲ روزه هم حس هم‌دلی و حمایت از ایران ایجاد شد اما ۶ بعدش رسیدیم به اعتراضات و حوادث دی‌ماه.

ادامه‌ی این گفت‌وگو را در لینک زیر بخوانید:
https://ensafnews.com/?p=643865
@ensafnews | [بله] [اینستاگرام] [سایت]