من به هیچکس بیشتر از حقش نمیدهم!

امیرالمؤمنین علیه السلام از اینکه عده ای از مردم به سوی معاویه فرار می‌کردند به مالک اشتر شکوه کرد. مالک اشتر گفت: «یا امیرالمؤمنین! ما با مردم بصره، با نیروی مردم بصره و کوفه جنگیدیم، در حالی که در آن زمان مردم همه هم نظر بودند. اما بعد از آن، میان مردم اختلاف افتاد و دشمنی آغاز شد و نیت و عزم مردم ضعیف شد. تو با عدالت بین آن‌ها حکم می‌کنی و به حق عمل می‌کنی و حق فرومایه را از اشراف می‌گیری و اشراف پیش تو بر دیگران فضل و برتری ندارند. عده ای از اشراف، این شیوه را برنتافتند و از اینکه عدالت تو گریبانشان را می‌گرفت ناراحت بودند. در مقابل بخشش‌های معاویه همه به مالداران و اشراف است! مردم به دنیا مشتاق اند و در میان آنها دوستداران دنیا کم نیستند. بیشتر مردم حق را دوست ندارند و باطل در کامشان شیرین است و دنیا را ترجیح می‌دهند. اگر تو هم بذل مال کنی، مردم در برابر تو سر فرود می‌آورند و از روی صدق و صفا خیرخواه تو می‌شوند و خالصانه دوستی می‌ورزند. خدا برایت بسازد یا امیرالمؤمنین، دشمنانت را ذلیل و مغلوب کند و جمعشان را پراکنده کند و مکرشان را سست کند و کارهایشان را نابسامان گرداند که خداوند به آنچه می‌کنند آگاه است. »
امیرالمؤمنین علیه السلام در پاسخ او پس از حمد و ثنای پروردگار فرمود: «اما آنچه در مورد عمل من به عدالت گفتی، خدا می‌فرماید: "مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ أَساءَ فَعَلَيها وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ؛ هركس عمل صالحی انجام دهد سودش به خود او می‌رسد و هرکس بدی کند زیانش به خود او می‌رسد و پروردگار تو در حق بندگان ستم نمی کند. " (فصلت (۴۶) و با این همه، ترس من بیشتر از این است که بازهم در امر عدالت کوتاهی کرده باشم!
اما در مورد اینکه گفتی که جمعی نتوانستند حق را تحمل کنند و به خاطر این از ما جدا شدند، خدا می‌داند که آنها به خاطر ظلم ما از ما جدا نشده اند و اگر رفته اند به سوی عدالت خوانده نشده بودند؛ بلکه آن‌ها چیزی جز دنیا نمی خواستند که از دستشان رفته بود. اما چنان وانمود می‌کردند که انگار از دنیا دوری می‌کنند. در روز قیامت از آن‌ها خواهند پرسید که آیا قصدشان دنیا بوده یا برای خدا عمل می‌کرده اند.
اما در مورد بذل اموال و اصلاح مردم با آن، ما نمی توانیم به هیچ کس بیش از آنچه حق اوست از بیت المال بدهیم.
خدا می‌فرماید: كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَليلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةٌ كَثِيرَةٌ بِإِذْنِ اللهِ وَاللهُ مَعَ الصَّابِرین؛ چه بسا گروهی اندک بر گروهی بسیار - به خواست خدا - غلبه کند و خدا با صابران است. (بقره (۲۴۹) خداوند پیامبر را مبعوث کرد و او فقط یک نفر بود. پس بر تعداد یاران او افزود و یارانش را بعد از ذلت عزت بخشید. اگر خداوند بخواهد که ما این کار را بر عهده داشته باشیم، ما را در کارهای سخت پیروز میکند و ناهمواری‌ها را هموار می‌سازد. من از نظرات، تو آنچه را مورد رضایت خداست می‌پذیرم. تو یکی از امین ترین، مورد اعتمادترین و خیر خواه ترین یاران من هستی. »
📚الغارات، ترجمه زارعی، ص 275-276

🔗سیره حکومت اسلامی🔗