⚜️ رئیسعلی دلواری؛ مردی که استقلال را زندگی کرد 🔹"ای کلام‌اللّه گفتار مرا شاهد باش، من به تو سوگند یاد می‌کنم که اگر انگلیسی‌ها بخواهند بوشهر را تصرف کنند و به خاک وطن من تجاوز کنند، در مقام مدافعه برآیم و تا آخرین قطره خون من بر زمین نریخته است، دست از جنگ و ستیز با آنان نکشم و اگر غیر از این رفتار کنم، در شمار منکرین و کافرین به تو باشم و خدا و رسول از من بیزار شوند."
🔹کمتر جمله‌ای درباره رئیسعلی می‌تواند به اندازه همین قسم‌نامه که منتسب به اوست، جهان فکری رئیسعلی دلواری را نشان دهد؛ با وجود ضعف حکومت مرکزی، برای رئیسعلی،
دفاع از ایران تکلیفی بود که باور دینی‌اش نیز بر آن صحه می‌گذاشت. ویژگی بارز رئیسعلی،
ایمان،
وطن‌دوستی و
اراده‌اش بود. زمانی که انگلیسی‌ها به او پیشنهاد وسوسه‌انگیز
چهل هزار پوندی برای کنارکشیدن از مبارزه و اعلام بی‌طرفی را دادند، او چنین پاسخ می‌دهد:
"چگونه می‌توانم بی‌طرفی اختیار کنم در حالی که استقلال ایران در معرض خطر جدی قرار گرفته است؟"این پاسخ محکم، عصاره شخصیت رئیسعلی است. او حاضر نبود
استقلال کشور را با آسایش خود معامله کند.
🔹رئیسعلی در سال ۱۲۶۱ خورشیدی در
دلوار، از توابع تنگستان بوشهر، به دنیا آمد. پدرش، زائر محمد، کدخدای دلوار بود که بعدها به «معین‌الاسلام» شهرت یافت. زندگی رئیسعلی از جوانی با تحولات سیاسی ایران همراه شد و در جریان
نهضت مشروطه، در شمار
مشروطه‌خواهان جنوب قرار گرفت؛ تجربه‌ای که بعدها، در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ ایران، او را برای
رهبری مقاومت در برابر قوای بیگانه آماده کرد.
🔹با آغاز جنگ جهانی اول، ایران با وجود اعلام بی‌طرفی، از شمال و جنوب به اشغال قوای
روس و
انگلیس درآمد. در سال ۱۲۹۴ خورشیدی، نیروهای بریتانیا بوشهر را اشغال کردند و در شرایطی که دولت مرکزی توان لازم برای مقابله با تجاوز را نداشت، رئیسعلی به همراه دیگر مبارزان تنگستانی در برابر پیشروی نیروهای بیگانه ایستاد. اینجا بود که تنگستان به
سنگر مقاومت تبدیل شد.
🔹رئیسعلی و چهره‌هایی همچون
شیخ حسین‌خان چاه‌کوتاهی و
زائر خضرخان اَهرَمی، مقاومت مردم جنوب را سازمان دادند. علما و روحانیون جنوب و مراجع شیعه در نجف نیز که با صدور احکام و فتاوای جهاد در جنبش مشروطه نقش مؤثری ایفا کردند، مبارزه با نیروهای اشغالگر را هم وظیفه‌ای شرعی اعلام کردند.
سیدمرتضی مجتهد اَهرَمی،
ملاعلی تنگستانی،
سیدعبدالله مجتهدی بلادی و
سیدعبدالحسین لاری، نقش مهمی در این زمینه ایفا کردند.
شیخ محمدحسین برازجانی نیز پس از دریافت احکام علمای نجف، مردم را به مقابله با نفوذ انگلیس و دفاع از ایران فراخواند.
🔹به این ترتیب، در تنگستان، با الگو گرفتن از
مکتب عاشورا و
حب وطن، اراده‌ای متشکل از پیوند «
ایمان» و «
ایران» پدید آمد. مقاومتی متکی بر
باور به توان و اراده مردمی،
شناخت دقیق از ظرفیت‌های موجود و جغرافیای منطقه موجب شد، با وجود تجهیزات اندک، ضربات سنگینی به نیروهای انگلیسی و مزدورانشان وارد شود. شمار کشته‌شدگان انگلیسی حدود ۵۰۰ نفر، متشکل از سربازان و افسران، است که در یکی از این حمله‌ها
کاپیتان رنکینگ و
کاپیتان اولیفانت به هلاکت رسیدند. مجموعه این مبارزات سبب شد تا بوشهر به
گورستان انگلیسی‌ها تبدیل شود.
🔹مقاومت تنگستانی‌ها برای انگلیسی‌ها پرهزینه بود.
تهدید،
تطمیع و حتی
حمله نظامی، هیچ‌کدام نتوانست مقاومت رئیسعلی و مردم را شکست دهد. انگلیسی‌ها که اراده و باور مردم به
مقاومت را دیده بودند، روش خود را تغییر داده و به تکنیک همیشگی خود، یعنی
تفرقه‌اندازی،
نفوذ و
ترور، روی آوردند.
🔹بر اساس گزارش‌های منتسب به
هربرت چیک، نایب‌کنسول بریتانیا در بوشهر، او «
غلامحسین تنگکی» را برای قتل رئیسعلی اجیر میکند. بالاخره در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴، رئیسعلی هنگام شبیخون به نیروهای بریتانیایی در منطقه
تنگک صفر، از پشت سر هدف گلوله مزدور اجیرشده انگلیس قرار گرفت و در ۳۳سالگی به شهادت رسید.
🔹بیش از یک قرن از شهادت او می‌گذرد، اما هنوز نام او که با
استقلال،
آزادگی و
مقاومت در برابر استعمار گره خورده، زنده است. رئیسعلی
استقلال را معنی کرد و نشان داد که هیچ قدرتی حق ندارد برای
سرزمین و مردم ایران تصمیم بگیرد. او استقلال را زندگی کرد و در نهایت برایش جان داد.
"
آن زمان که بنهادم سر به پای آزادی
دست خود ز جان شستم از برای آزادی"
/فرخی یزدی
✍
محمدحسین یحیایی
دبیر کانون ایرانشناسی
💠
کانون ایرانشناسی دانشگاه شاهد🔗
روبیکا |
روبینو |
تلگرام |
اینستاگرام |
ایکس🔰
@Iranology_Shu 🇮🇷
