📜 دیوان حافظ، کمتر از ده سال پس از مرگ او؛ نسخه‌ای از سال ۸۰۱ هجری
✍️ احمدرضا بهرام‌پور عمران
سال ۱۳۵۲، امیری فیروزکوهی در مقاله‌ای با عنوان طنزآمیز «حافظ‌بس» خواستار پایان دادن به بحث‌های تمام‌نشدنی حافظ‌پژوهی شد. اما درست در همان سال‌ها، پژوهش درباره حافظ رونق تازه‌ای گرفت و نسخه‌های کهن‌تری از دیوان او شناسایی شدند.
یکی از مهم‌ترین آن‌ها نسخه نورعثمانیه است؛ دست‌نوشته‌ای محفوظ در کتابخانه نورعثمانیه استانبول که در بیستم جمادی‌الاول سال ۸۰۱ هجری قمری، کمتر از ده سال پس از درگذشت حافظ، کتابت شده است.
این نسخه ۴۰۷ غزل، ۴ قصیده، یک ترجیع‌بند، ۲۳ رباعی و ۲۳ قطعه دارد. کاتب آن غیاث ابرقوهی بوده و از نخستین نمونه‌های شکل‌گیری خط نستعلیق نیز به شمار می‌رود.
اما اهمیت نسخه فقط در قدمت آن نیست.
مقدمه محمد گل‌اندام، دوست و هم‌درس حافظ، در این دست‌نوشته آمده است. پیش از شناسایی نسخه نورعثمانیه، کهن‌ترین نسخه شناخته‌شده دارای این مقدمه به سال ۸۲۴ تعلق داشت. این کشف، شاهدی بسیار زودهنگام در بحث اصالت مقدمه گل‌اندام به دست می‌دهد.
نسخه همچنین ضبط‌هایی دارد که یافته‌های پرویز ناتل خانلری و سلیم نیساری را تأیید می‌کند. البته آسیب‌دیدگی بعضی برگ‌ها، از جمله در بیت مشهور «کشتی‌شکستگانیم...»، امکان داوری بر پایه این نسخه را در برخی موارد از پژوهشگران گرفته است.
بهرام‌پور عمران در پایان یادداشتش از امید به انتشار متن مقابله‌شده این نسخه به کوشش بهروز ایمانی می‌نویسد.
این نوشته چکیده مقاله «هر دم از این باغ...» است که در تابستان ۱۳۹۴ در فصلنامه نقد کتاب ادبیات منتشر شده است.
منبع: از گذشته و اکنون
#حافظ #حافظ_پژوهی #نسخه_شناسی #دیوان_حافظ #میراث_مکتوب
#فرهیختگان روزن آگاهی
Post #76047
785