شهر فلسفه ایران

🏛 شهر فلسفۀ ایران برگزار می‎‌کند:


📢 از رمانتیسیسم تا زیبایی‌شناسی

🎙 سامان طاهری

⏳ سه‌شنبه‌‌ها ساعت ۱۸ تا ۲۰

⏰ تاریخ آغاز: ۲۸ مهر ۱۴۰۵

‼ برای ثبت نام لطفا به لینک زیر مراجعه فرمایید
https://tinyurl.com/tvf9ruse

☎ 09361135000

▫️روانکاوی و الهیات
▫️قسمت هشتم: گفتمان‌هایِ پردازشیِ لکان

✍️ ایتساک بنیامینی
▫️گزینش و ترجمهٔ حسین متقی

🔸مسئلهٔ اصلی بنیامینی در کتابش این است که لکان چگونه از دلِ پیش‌زمینهٔ فرهنگیِ منحصربه‌فرد خود، گفتمانی تازه در روانکاوی پدید آورد. او در پی این است که چگونه مضامینِ دینی و مفهومی در شکل‌گیریِ گفتمان روانکاوانهٔ لکان نقش داشته‌اند، به‌ویژه در جایی که این گفتمان با معضلات نظریِ مرتبط با پروژهٔ اصلی او (یعنی «بازگشت به فروید») مواجه می‌شود.
‌
🔹 هدف از این بررسی، فروکاستن نظریهٔ روانکاوانهٔ لکان به موضعی دینی یا تعریف آن به‌مثابهٔ نظریه‌ای مبتنی بر ایمان نیست؛ بلکه مقصود، بررسیِ کارکردِ مضامینِ دینی در درونِ این گفتمان است. بی‌تردید، لکان مفاهیم و مضامینِ مختلفی را از گفتمان‌هایِ گوناگونِ فلسفی، انسان‌شناختی و علمی وام گرفت و آن‌ها را بسط داد و از آنِ خود کرد؛ و همین امر برای بنانهادن گفتمان خاص خودش نقشی تعیین‌کننده داشت. با این حال، تمرکز کتاب بنیامینی بر مؤلفه‌های گفتمانی‌ای است که به لکان امکان می‌دهد «بازگشت به فروید» را سامان دهد (در سطح نظری) و در کانونِ این بازگشت، بُعدِ اخلاقیاتی را بنشاند (در سطح گفتمان‌های فرهنگی-دینی).
‌
🔸 بنیامینی با پیگیری این الگوی روش‌شناختی، به تنشی می‌پردازد که میان گفتمان لکانی و آن گفتمان‌های تأثیرگذاری وجود دارد که لکان از آن‌ها وام گرفته و آن‌ها را دگرگون و از آنِ خود کرده بود؛ گفتمان‌هایی که کتاب از آن‌ها تحت عنوان گفتمان‌های پردازشی یا پردازش‌شده یاد می‌کند.
‌
🔸به‌عقیدهٔ بنیامینی، لکان از عناصری بهره گرفت که به گفتمان‌های نظری‌ای تعلق داشتند که در چارچوب فرهنگیِ زمانه‌اش وجود داشت (از جمله آموزه‌های فروید، یونگ، هگل، هایدگر، لوی-اشتروس و دیگر متفکران مدرن، و همچنین سنت یهودی-مسیحی) چرا که می‌خواست خود را به‌مثابهٔ تنها مفسرِ راستینِ فروید معرفی کند و جایگاه و گفتمان مستقل خود در حوزهٔ روانکاوی را تثبیت کند.
‌
🔹فرض بنیامینی این است که لکان از خلالِ مواجهه‌ای نظری با این عناصر، به‌گونه‌ای خلاقانه اما گزینشی عمل می‌کند: او برخی وجوه این گفتمان‌ها را نادیده می‌گیرد و وجوهی که با کارش هم‌ساز است را از نو پردازش می‌کند تا به عناصری بدل شوند که با مؤلفه‌های درونیِ گفتمانِ خودش هم‌معنا و هم‌ارز هستند. در نهایت لکان این عناصر را پس از پردازش، درون گفتمان خود وارد می‌کند و یا آن‌ها را به‌منزلهٔ شواهدی در تأیید و تقویت گفتمان خود به‌کار می‌گیرد.
‌
🔸یکی از مصادیق این گفتمان‌های پردازشی، گفتمان دینی است. لکان مرتباً به کتاب مقدس مراجعه و دربارهٔ آیه‌های آن بحث می‌کند. به‌عنوان مثال، یکی از آیه‌های مهم کتاب مقدس از نظر لکان جایی است که در  باب سوم از «سِفر خروج» خدا  خودش را با یک نام خاص به موسی معرفی می‌کند. لکان در سمینار سوم با تحلیل عبارت «اهیه اشر اهیه» («من آنم که هستم») به این نکته اشاره می‌کند که خدای یهودی می‌گوید «من» (I/je/אני)، بنابراین او نیز یک سوژهٔ زبان است؛ یک سوژهٔ میل؛ سوژه‌ای که از آنجا که سخن می‌گوید، شکاف خورده است.
‌
🔹 می‌توان دید که چگونه استراتژی لکان مبتنی بر استفاده از متن تورات، که به ویژگی خدای عبرانی اشاره دارد، وسیله‌ای است تا ارتباط بین روانکاوی و جایگاه آن در فرهنگ غربی را نشان دهد و آن را بر فراز مهم‌ترین عنصر آن فرهنگ از نظر لکان جای دهد، یعنی یهودیت کتاب مقدسی. به‌طور قابل بحثی، لکان متون کتاب مقدس را به‌گونه‌ای می‌خواند که به‌خوبی با دیدگاه او متناسب است، و این گفتمان همچنین به‌عنوان گفتمان پردازشی‌ای برای او عمل می‌کند که روانکاوی را در آن جای می‌دهد، اما به‌شکلی غیرمستقیم تأسیس سوژه درون این گفتمان را نیز نقد می‌کند.
‌
‌
📖 کلاس «روانکاوی و الهیات»
🏛 شهر فلسفهٔ ایران
📆 آغاز دوره: ۱۴ مهر ۱۴۰۵

⁉ آیا اصول اخلاقی واقعیت دارند؟ اگر آری، به چه معنا؟ و پرسش بنیادی‌تر: اصلاً واقعیت داشتن یعنی چه!

🏛 شهر فلسفۀ ایران برگزار می‎‌کند:


📢 نشست 81: آیا اصول اخلاقی واقعیت دارند؟

🎙در گفتگو با:

🔸دکتر هادی صمدی
🔹دکتر امید کشمیری

⏳ پنجشنبه‌ 9 مهر 1405

⏰ ساعت 16 تا 18

‼ شرکت در نشست برای همگان آزاد است.


☎ 09361135000

📚 جنایت و مکافات؛ از مجوزِ کشتن تا امکانِ دوباره زیستن
دورهٔ ده‌جلسه‌ای تفسیر و تحلیل فلسفی و روان‌شناختی شاهکار داستایفسکی
با رامین دواتگر | شهر فلسفهٔ ایران
در مجموعهٔ «سفر فلسفی با داستایفسکی»
اگر باور داشته باشیم حق با ماست، تا کجا ممکن است به دیگری آسیب بزنیم؟
و اگر از مرز عبور کردیم، آیا رنج‌کشیدن، اعتراف‌کردن یا دوست‌داشته‌شدن برای تغییر کافی است؟
در این سفر ده‌جلسه‌ای، از اتاق تنگ راسکولنیکف و خیابان‌های پترزبورگ تا گفت‌وگوهای پورفیری و افق دشوارِ آغاز دوباره پیش می‌رویم. سرنوشت سونیا، دونیا و قربانیان را کنار تجربهٔ شخصیت اصلی می‌خوانیم و می‌پرسیم: انسان چگونه برای خود مجوز می‌سازد، چگونه خود را فریب می‌دهد و چگونه می‌تواند مسئولانه با دیگران زندگی کند؟
🔎 در این دوره چه می‌آموزیم؟
• تشخیص تفاوتِ توضیح‌دادن یک رفتار و توجیه‌کردن آن.
• فهم تمایز ترس، شرم، احساس گناه و پشیمانی در صحنه‌های رمان.
• تحلیل رابطهٔ فقر، قدرت، آزادی و مسئولیت، بدون تقلیل شخصیت‌ها به یک علت.
• سنجیدن مرزهای همدلی، مراقبت، وابستگی و سلطه.
• ساختن تفسیر مستدل و روبه‌روشدن با شواهدی که برداشت ما را به چالش می‌کشند.
شیوهٔ کار: خواندن دقیق صحنه‌ها، بازسازی استدلال شخصیت‌ها، مقایسهٔ تفسیرهای رقیب و تمرین‌های کوتاه تأمل. در هر جلسه، یک پرسش از رمان را به تجربهٔ زندگی امروز پیوند می‌دهیم.
مناسب برای: علاقه‌مندان ادبیات، فلسفه و شناخت انسان؛ بدون نیاز به تحصیلات تخصصی. مطالعهٔ تدریجی رمان در کنار جلسات توصیه می‌شود. تحلیل دوره، پایان داستان را نیز در بر می‌گیرد.
🗓 اطلاعات برگزاری
• تعداد جلسات: ۱۰ جلسه، هر جلسه حدود ۶۰ دقیقه؛ مجموعاً ۱۰ ساعت آموزشی
• روز و ساعت: [شنبه ها ساعت 21:30، به وقت تهران]
• آغاز دوره: [4 مهر 1405]
• محل یا بستر برگزاری: [گوگل میت]

🧭 نقشهٔ سفر: ده جلسه با «جنایت و مکافات»
تفسیر و تحلیل با رامین دواتگر
هشت جلسهٔ نخست، مسیر رمان تا پایان مؤخره را دنبال می‌کند؛ دو جلسهٔ پایانی، بازخوانی عمیق‌ترِ تجربهٔ خواننده و امکان زندگی با دیگران است.
۱. پیش از تبر؛ انسان چگونه برای خود مجوز می‌سازد؟
اتاق، فقر، تحقیر و رؤیای اسب؛ کشمکش همدلی با وسوسهٔ توجیه خشونت.
پرسش: چه فاصله‌ای میان رنج‌کشیدن و حق‌دادن به خود برای آسیب‌زدن وجود دارد؟
📖 بخش اول، فصل‌های ۱ تا ۶.
۲. قتل و شکست محاسبه
آلیونا و لیزاوتا؛ ورود بدن، تصادف و پیامدهای پیش‌بینی‌نشده به نقشهٔ قاتل.
پرسش: آیا معنای یک عمل در اختیار کسی می‌ماند که آن را انجام داده است؟
📖 بخش اول، فصل ۷؛ بخش دوم، فصل‌های ۱ و ۲.
۳. مجازات پیش از محکومیت
تب و پنهان‌کاری، مراقبت رازومیخین و کمک‌های راسکولنیکف؛ تفاوت رنج، ترس و مسئولیت.
پرسش: آیا انجام یک کار خوب، به معنای پذیرفتن مسئولیت آسیبی است که زده‌ایم؟
📖 بخش دوم، فصل‌های ۳ تا ۷؛ بخش سوم، فصل‌های ۱ تا ۴.
۴. حقِ استثنا و دادگاه یک اندیشه
نظریهٔ انسان فوق‌العاده، الگوی ناپلئون و پرسش‌های پورفیری؛ آزمون استدلالی که برای برخی حق عبور از قانون قائل می‌شود.
پرسش: آیا بزرگیِ هدف یا شخصیت، حق قربانی‌کردن دیگری را ایجاد می‌کند؟
📖 بخش سوم، فصل‌های ۵ و ۶؛ بخش چهارم، فصل ۱.
۵. سونیا و دونیا و حق شنیده‌شدن
استقلال زنان، وابستگی مالی، لوژین، خواندن روایت ایلعازر و اتهام علیه سونیا؛ مرز محبت و سلطه.
پرسش: آیا فهمیدن دیگری مستلزم تبرئهٔ اوست؟
📖 بخش چهارم، فصل‌های ۲ تا ۶؛ بخش پنجم، فصل‌های ۱ تا ۳.
۶. آینه‌های تاریک و مسئولیت پس از اعتراف
اعتراف نزد سونیا، سرنوشت خانوادهٔ مارملادوف، کمک سویدریگایلف و گفت‌وگوی پایانی پورفیری؛ نسبت مراقبت، نفوذ و پاسخ‌گویی.
پرسش: گفتن حقیقت چه زمانی به پذیرفتن مسئولیت تبدیل می‌شود؟
📖 بخش پنجم، فصل‌های ۴ و ۵؛ بخش ششم، فصل‌های ۱ و ۲.
۷. اعتراف و دشواری تغییر زندگی
رویارویی دونیا و سویدریگایلف، تصمیم راسکولنیکف و اعتراف نهایی؛ فاصلهٔ اقرار قضایی با پذیرش اخلاقی.
پرسش: چه چیزی با اعتراف تغییر می‌کند و چه چیزی همچنان باقی می‌ماند؟
📖 بخش ششم، فصل‌های ۳ تا ۸.
۸. پس از حکم و امکان آغاز دوباره
سیبری، رؤیای همه‌گیری، عشق و افق مسیحی رمان؛ سنجش امیدِ پایان در کنار حقیقتِ گذشته و حق قربانیان.
پرسش: پایان رمان، تحقق دگرگونی است یا آغاز امکان آن؟
📖 مؤخره، فصل‌های ۱ و ۲.
۹. خواننده و مسئولیت داوری
چرا به راسکولنیکف نزدیک می‌شویم؟ روایت چگونه همدلی ما را شکل می‌دهد و چه کسانی ممکن است از نگاه ما پنهان بمانند؟
پرسش: چگونه شخصیت اصلی را بفهمیم و هم‌زمان حق قربانیان را حفظ کنیم؟
📖 بازخوانی: بخش اول، فصل‌های ۶ و ۷؛ بخش پنجم، فصل ۴؛ بخش ششم، فصل ۲.
۱۰. اتاق بسته و زندگی مشترک
از اتاق و پل تا پیشنهاد کار مشترک رازومیخین؛ نیاز مادی، استقلال، حق مخالفت و امکان مشارکت.
پرسش: کمک‌گرفتن، زیر فرمان رفتن و شریک‌شدن چه تفاوتی دارند؟
📖 بازخوانی: بخش اول، فصل ۱؛ بخش دوم، فصل ۲؛ بخش چهارم، فصل ۳.
پرسشی که همراه می‌بریم:
وقتی برای دیگری راهی باز می‌کنیم، آیا هنوز اجازه دارد مسیرش را خودش انتخاب کند؟

سفر فلسفی با داستایفسکی:
To join the meeting on Google Meet, click this link:
https://meet.google.com/ngu-tjxj-cjr

Or open Meet and enter this code: ngu-tjxj-cjr

لینک ورود به اتاق امشب شنبه ۴ مهر ساعت ۲۱:۳۰ 👆

موضوع: جلسه اول تفسیر و تحلیل و بررسی رمان 'جنایت و مکافات' داستایفسکی

🎬 پنداشت | با محسن بدرقه

اگر انسان امروز بخش مهمی از زندگی‌اش را در جهان مجازی می‌گذراند،
پس پرسش از «زیست مجازی» فقط پرسش از تکنولوژی نیست؛
پرسش از انسان است.

در ویدیوکست «پنداشت» تلاش کردیم این مسئله را از زوایای مختلف به گفت‌وگو بگذاریم؛
از فلسفه و معرفت‌شناسی تا نسبت انسان با رسانه و جهان مجازی.

«پنداشت» تلاشی است برای دوباره دیدنِ آنچه هر روز در حال تجربه کردنش هستیم؛
پیش از آنکه جهان مجازی، جهانِ ما را برایمان تعریف کند.

🆔@nasrollahhekmat
🆔@tamnaqd

🏛 شهر فلسفۀ ایران برگزار می‎‌کند:

🛎 نشست 80: رونمایی از کتاب معنا در دو آینه؛ جدال یأس و امید نزد شوپنهاور و کی‌یرکگور

📢 با حضور:

✅ علی نیکزاد
✅ احسان پورخیری
✅ امیرعباس سولی‌خانی


🗓 پنجشنبه‌ 2 مهر 1405

⏳ ساعت 16 تا 18

‼ شرکت در نشست برای همگان آزاد است.

#کی‌یرکگور؛ #شوپنهاور

☎ 09361135000

🐳 تصور این صحنه که روزی روزگاری رنه دکارت در زمستانی سرد (هلند یا سوئد) جلوی شومینه نشسته و در حالی که آتش زبانه می‌کشیده و چهره او را برمی‌افروخته و می‌گداخته به شیطان فریبکارش می‌اندیشیده، چقدر جذاب است و وسوسه‌گر!
@Nakhoda_Ahab

📜 شخص جاه‌طلب که شعارش «یا قیصر یا هیچ» است، وقتی که قیصر نمی‌شود، در مورد این [ناکامی] نومید می‌گردد. اما این حاکی از چیز دیگری هم هست: دقیقاً به این دلیل که نتوانسته است قیصر بشود اکنون نمی‌تواند تحمل کند که خودش باشد. در نتیجه، از آن رو که قیصر نشده است نومید نمی‌شود، بلکه در مورد خودش نومید می‌شود از آن رو که قیصر نشده است.
________________________
📚 بیماری منتهی به مرگ، سورن کی‌یرکگور
______________________
#سورن_کی‌یرکگور؛ #بیماری_منتهی_به_مرگ
www.philosophycity.ir

Wem die Fix sterne nicht einmal fix sind wie Könnt ihr denn sagen, Daß alles wahre wahr ist.

🇩🇪 Georg Christoph Lichtenberg
______________________________
اگر حتی ستارگان ثابت نیز ثابت نیستند، چگونه می‌توانید بگویید که هر آنچه حقیقت دارد حقیقتی قطعی است؟!

گئورگ کریستوف لیختنبرگ (1799-1742)
_______________________________
#لیختنبرگ
www.philosophycity.ir

🏛 شهر فلسفۀ ایران برگزار می‎‌کند:

🛎 نشست 80: رونمایی از کتاب معنا در دو آینه؛ جدال یأس و امید نزد شوپنهاور و کی‌یرکگور

📢 با حضور:

✅ علی نیکزاد
✅ احسان پورخیری
✅ امیرعباس سولی‌خانی


🗓 پنجشنبه‌ 2 مهر 1405

⏳ ساعت 16 تا 18

‼ شرکت در نشست برای همگان آزاد است.

#کی‌یرکگور؛ #شوپنهاور

☎ 09361135000

شهر فلسفه ایران pinned Deleted message