🤓انواع مختلف دهانشویه بر اساس مواد فعال و مکانیزم عملکرد آنها دسته‌بندی می‌شوند
مانند : ضدعفونی‌کننده‌هایی که غشای سلولی باکتری‌ها را تخریب می‌کنند، فلوراید که مینای دندان را با تبادل یونی بازسازی می‌کند، یا روغن‌های ضروری که بیوفیلم‌های پلاک را نفوذ کرده و باکتری‌های پلاک را کاهش می‌دهند.

🟠کلرهگزیدین (ضدعفونی‌کننده)
کلرهگزیدین معمولاً در غلظت 0.12-0.2% استفاده می‌شود و به دیواره سلولی باکتری می‌چسبد، باعث نشت محتویات سلول و جلوگیری از بازسازی پلاک برای تا 12 ساعت می‌شود.  استفاده بلندمدت ممکن است باعث لک شدن دندان و تغییر طعم شود. کلرهگزیدین نسخه‌های تجویزی در درمان ورم لثه و پریودنتیت بسیار مؤثر است.

🟠روغن‌های ضروری (مثل لیسترین)
ترکیباتی شامل تیمول، اکالیپتوس، منتول و متیل سالیسیلات باعث کاهش پلاک تا 20-30% از طریق تخریب غشاهای باکتریایی و اثرات ضدالتهابی می‌شوند و پس از استفاده مکرر دارای کاهش باکتریایی مشابه کلرهگزیدین 0.2% هستند اما فاقد اثر ماندگار هستند. محتوای الکل (21-27%) به حل شدن ترکیبات کمک می‌کند اما ممکن است باعث تحریک مخاط دهان شود.

🟠دهانشویه‌های فلوراید
فلوراید سدیم (0.05-0.2%) یا فلوراید قلع مینای دندان را با تشکیل فلورآپاتیت مقاوم به اسید بازسازی می‌کند. داده‌های بالینی نشان‌دهنده پیشگیری تا 40% از پوسیدگی در افراد پرخطر با استفاده روزانه به مدت 60 ثانیه است. استفاده در کودکان زیر 7 سال به دلیل خطر فلوروزیس توصیه نمی‌شود.

🌿جایگزین‌های گیاهی / پروبیوتیک
مانند بره‌موم، عسل مانوکا یا عصاره‌های گیاهی خواص ضدباکتری کمتری نسبت به کلرهگزیدین دارند اما اثرات ضدالتهابی ملایم‌تری ارائه می‌دهند و بدون ایجاد لک هستند. دهانشویه‌های پروبیوتیک مانند PRO-Dental در بهبود شاخص پلاک و لثه کوتاه‌مدت مشابه کلرهگزیدین عمل می‌کنند و برای استفاده بلندمدت مناسب‌تر هستند. پراکسید هیدروژن (1-3%) به عنوان ضدعفونی‌کننده برای تسکین کوتاه‌مدت زخم‌ها موثر است ولی استفاده طولانی‌مدت ممکن است به مینای دندان آسیب بزند.

✍آذین مسافری
🦷@IranDentistryPracticalResearch