نوروز: زیست شادمانه و صلح
دکتر محمد منصورنژاد
پنجمین پیش‌نشست همایش سالانه انجمن علمی مطالعات صلح ایران
نوروز؛ نماد همگرایی فرهنگ و سیاست در برساختن مکتب ایرانی صلح
۹ آذرماه 1404 – به کوشش گروه روابط بین‌الملل، گروه منطقه نوروز انجمن علمی مطالعات صلح ایران و دانشگاه علامه طباطبایی

1.مدخل سخن: وجود خشونت های گوناگون (خشونت قومی، زبانی، مذهبی، نسلی، سیاسی و....) در درون ایران و برون از آن نشان می دهد که در هزاره سوم به شدت به صلح و دوستی نیازمندیم و باید برای خلق و بسط فرهنگ صلح سخت بکوشیم. دلمردگی ها و دامن زدن به غم و مصیب در کشورمان در چند دهه اخیر، ضرورت توجه به زیست شادمانه را مضاعف می کند. از جمله ظرفیت های مواریث فرهنگی خودی، و بلکه برجسته ترین مولفه ای که می تواند در ایجاد دوستی و صلح نه تنها در درون ایران فعلی، بلکه «ایران فرهنگی» نقش بی بدیلی ایفا کند، «آیین های نوروزی» است.
برای رعایت اختصار در این بررسی، تنها یکی از شقوق یاد شده محل بحث و فحص قرار می گیرد. با این وصف، مسیر مطالعه بدین شکل تعقیب می گردد: ابتدا تاثیرات نوروز بر شادی و زیست شادمانه توضیح داده می شود و سپس تاثیر شادی بر صلح، توصیف و تحلیل می گردد.
شادی به عنوان یک حالت نفسانی، ایستا و ثابت نیست، تا قابل معرفی دقیق باشد؛ بلکه برای یک فرد، گاهی هست و گاهی نیست و گاهی شادی بسیار زیاد است و گاه بسیار کم. به نظر می رسد در تعریف شادی، قید این نکته که شادی «ذومراتب» و تَشکیک بردار می باشد، کلیدی است. برخی از شادی ها سطحیتر و زودگذرترند و برخی پایدارتر. و یا برخی حتی سالمترند و برخی ناقص تر. با این وصف شادی، شادی است؛ چه ضعیف و چه قوی و نه آنکه با هم جوهره متفاوت دارد و یکی خوشحالی است و دیگری خرسندی!
2.نوروز به عنوان یک اتفاق فرهنگی-تاریخی، برابر ایده لایه های فرهنگی «هافستد» (Hofstede) چهار لایه دارد: ارزش ها؛ شعایر (آیین ها و مناسک)؛ مشاهیر و سمبل ها.
می توان از هر چهار لایه فرهنگ در نوروز و نسبت آن با شادی و صلح گفت. ولی برای رعایت اختصار تنها بر لایه شعایر و مناسک تاکید می گردد. نوروز، بلاشک جزو «مناسک» (Rites/ Rituals) بشری است. به نظرم متناسب با نوشتار حاضر، برای آیین ها از نگاهی دیگر می توان دو کارکرد متضاد تعریف نمود: آیین های شادی آفرین و در مقایل آیین های سوگ و قرین با غم. در فرهنگ ایرانیان اتفاقا هر دو قسم از این آیین ها شواهد جدی دارند. قدیمی ترین آیین شاد، مربوط به جشن نوروز است و قدیمی ترین مناسک سوگ، به «سوگ سیاوش» است.

متن کامل در:
https://B2n.ir/hs6051



https://t.me/ipsan