ایلام توسعه|نقد و بهبود|

امیرحسین خالقی، اقتصاددان، در گفت‌وگو با «اقتصادنیوز» با بررسی تجربه کشورهای منطقهٔ خاورمیانه، به ریشه‌های سرمایه‌داری رانتی- رفاقتی پرداخته و درباره نقش نفت، دولت‌های رانتی و نهادهای ضعیف در محدود شدن آزادی اقتصادی و در نتیجه شکل‌گیری و گسترش این نوع سرمایه‌داری توضیح می‌دهد.👇

بازاندیشی در یک سخن

آیت‌الله دکتر سیدمصطفی محقق داماد: چندی پیش در نشستی گفتم ظلمی که تفکر چپ در این کشور کرد، کمتر از ظلم مغول نبود. آن جمله از سر درد واز بن دندان گفته شد و بازتاب‌ها یافت؛ هم تحسین و هم اعتراض./اطلاعات آنلاین

🔗 متن کامل
@ilam_development

گزیدهٔ سخنان روشنگرانهٔ آیت‌الله محقق‌داماد به روایت کانال خبری سایت جماران

♨️انتقاد تند آیت الله محقق داماد از نظام اقتصادی کشور: دوگانه چپ و راست اهمیت ندارد؛ دوگانه «اقتصاد با قاعده» و «بی‌قاعده» مهم است / تورم، مالیاتِ بی‌قانون است

آیتالله سید مصطفی محقق داماد در روزنامه اطلاعات نوشت:

🔹آفت اصلی اقتصاد کشور، کج‌خواندنِ متن بود، نه صرفِ گرایش به چپ. اگر دیروز کسانی از آیه «وَ أَنْ لَیسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعی» الغای مالکیت درآوردند، امروز کسانی از حرمت ربا، سقف‌گذاری دستوری بر نرخ سود درمی‌آورند.

🔹دوگانه فرسوده چپ و راست بیش از همه از غیبت پایه سوم جان می‌گیرد: چون سازوکار را ندانیم، ناچار به برچسب پناه می‌بریم؛ به جای سنجیدن قاعده، مرام گوینده را می‌سنجیم.

🔹نزاع واقعی زمانه ما نه میان چپ و راست، که میان «قاعده» و «بی‌قاعدگی» است. مصادره بی‌قاعده دیروز و وامِ ارزان‌تر از تورم برای منتخبانِ امروز، هر دو از یک چشمه‌اند: تصرف در مال مردم بی‌رضای ایشان و بی‌حکم قانون.

🔹تورم، وقتی پدید می‌آید که خرج دولت و بانک‌ها با خلق پولِ بیش از رشد اقتصاد تامین شود. این به حقیقت مالیات است؛ اما مالیاتی که هیچ مجلسی تصویبش نکرده و سنگین‌ترین بارش بر دوش مزدبگیر و اجاره‌نشین و مستمری‌بگیر است.

🔹سیاستِ درستِ بی‌قاعده، به همان جا می‌رسد که سیاستِ غلط. درمان هر دو یکی است: بازگشت به قاعده. عواید ثروت‌های ملی دارایی است نه درآمد؛ خرج دولت از مالیاتِ به‌قانون و قرضِ به‌تصویب مجلس باشد، نه از خلق پول./ جماران‌نیوز
@ilam_development

📚 فهرست کتاب توسعه و تله تاریخ

🔸 برای چه می‌نویسیم؟
🔸 دردسر تاریخ
🔸 توسعه و تله تاریخ
🔸 مغولان آمدند
🔸 اصلاحات امیرکبیر و استبداد
🔸 مردی نام‌آور با نامی بلند
@ilam_development

📚 توسعه و تله تاریخ

نویسنده: علی رضاقلی

✅ «توسعه و تله تاریخ» خواننده را به سفری در اعماق تاریخ و ساختارهای نهادی ایران می‌برد؛ سفری که در آن علی رضاقلی با تکیه بر ترکیبی از رویکرد نهادگرایانه و دستاوردهای جامعه‌شناسی تاریخی، چرایی و چگونگی تکرار دورهای باطل عقب‌ماندگی‌های ایران را بازمی‌کاود. او با طرح مفهوم «تله تاریخ»، نشان می‌دهد که موانع توسعه پایدار، اغلب ریشه‌های عمیق نهادی، فرهنگی و اجتماعی دارد و نسخه‌های وارداتی یا تقلیدگرایانه چاره‌ساز نخواهند بود.
✅ این کتاب، دعوتی است به بازاندیشی انتقادی درباره تاریخ، اصلاح باورها و بازسازی نهادهای کارآمد و بومی. اثری الهام‌بخش برای هر خواننده دغدغه‌مند که می‌خواهد راه‌های عبور از چرخه بسته وابستگی به مسیر طی شده و نیاز عمیق به ساختن تصویر عالمانه و امید برانگیز از آینده‌ای توسعه‌یافته برای ایران را بهتر درک کند./انتشارات نهادگرا

🌐 لینک سفارش کتاب
@ilam_development

پی‌نوشت: بازنشر مقاله حاضر و مانند آن از آن رو اهمیت دارد که به خواننده کمک می‌کند گونه‌های واقعی کنش اقتصادی را از بدلی بازشناسی نموده و نتایج فرهنگی ظهورِ طبقهٔ نامولد را در مواردی مانند مصرف نمایشی و تجمل‌گرایی، همچنین تأثیرات فرهنگی آن را در مواردی مانند تحقیر کار تولیدی، مشروعیت‌بخشی به دلالی، عادی‌سازی فساد و تحلیل رفتن سرمایه و اعتماد اجتماعی برملا کند و امکان نقد علمی آن را فراهم نماید.
#ادمین

@ilam_development

نوکیسگی و تعینات فرهنگی آن مطالعه‌ای درباره زمینه‌ها و نتایج ظهور طبقه نوکیسه در ایران
نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

آرش حیدری 1
بنیامین حسینی بجد 2

1.عضو هیئت علمی گروه مطالعات فرهنگی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه علم و فرهنگ تهران، تهران، ایران

2.دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی، دانشگاه علم و فرهنگ تهران، تهران، ایران

چکیده
پژوهش حاضر به بررسی تحولات اقتصادی-اجتماعی دهه ۹۰ شمسی در ایران و ظهور طبقه نوپدید «نوکیسه» می‌پردازد. این دهه، با ویژگی‌هایی چون رشد ناپایدار، تورم مزمن و اقتصاد رانتی و تحریمی، به تعمیق شکاف طبقاتی و تشدید نابرابری‌ها منجر شد. تحلیل داده‌های رسمی نشان می‌دهد که ثروت، عمدتاً از طریق فعالیت‌های غیرمولد، رانت‌ها و دلالی‌ها، در دست اقلیتی متمرکز شده است؛ این تمرکز حتی در بستری از رشد اقتصادی صفر یا منفی رخ داده است.
نتایج فرهنگی ظهور این طبقه، دگرگونی ارزشی وسیعی است. مصرف نمایشی و تجمل‌گرایی به مثابه مسیر اصلی کسب عزت‌نفس، به محتوای غالب و هژمونیک فضای اجتماعی بدل شده و بر فرهنگ عمومی و ساختارهای میل‌ورزی تأثیر عمیق گذاشته است.
این مقاله با بهره‌گیری از داده‌های ثانویه رسمی و چارچوب‌های نظری، ابتدا ظهور اقتصادی این طبقه را توصیف و سپس پیامدهای فرهنگی-ارزشی آن را نقد می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد تعینات فرهنگی این ظهور عبارتند از: تحقیر کار تولیدی و مشروعیت‌بخشی به دلالی، دگرگونی معیارهای منزلت، عادی‌سازی فساد، کالایی شدن فرهنگ و اخلاق، و تحلیل رفتن سرمایه و اعتماد اجتماعی.
کلیدواژه‌ها

نوکیسگی، مصرف نمایشی، بحران اقتصادی، غارت، هژمونی

🔗اصل مقاله

منبع: فصلنامه علوم‌اجتماعی، دوره 32، شماره 110 - شماره پیاپی 110
پاییز 1404
صفحه 147-18
@ilam_development

به عنوان مثال، با توجه به فقدان گزارش ارزیابی پروژه سد سیکان در شهرستان دره‌شهر به مردم و ذی‌نفعان، این سوال مطرح است:

🔎آیا اساساً پروژۀ سد مخزنی سیکان دارای مطالعۀ معتبر و کارشناسانۀ «پیوست فرهنگی- اجتماعی» هست؟ اگر جواب مثبت است، چرا تاکنون هیچ نسخه‌ای از آن در پایگاه‌های علمی-اطلاع‌رسانی و مراکز معتبر پیوست‌نگاری داخلی نمایه نشده است؟ و یا در قالب یک نشست عمومی یا تخصصی با مردم و آگاهان محلی جامعۀ میزبان در میان گذارده نشده است؟
همین سؤال در خصوص «مطالعۀ ارزیابی تأثیرات زیست‌محیطی پروژه» هم قابل طرح است. و ضرورت دارد متخصصان امر با توجه به اهمیت موضوع، صحت و سقم انجام آن را به‌جد پیگیری نمایند.
هنوز برای بسیاری از آگاهان محلی و کارشناسان خبره محرز نشده آیا چنین مطالعه‌ای انجام گرفته و اگر انجام گرفته تا چه میزان کارشناسی‌شده و توسط موسسات تحقیقاتی حرفه‌ای و بی‌طرف انجام گرفته؟ آیا منطق توجیه آن بیشتر فنی و ابزاری و صرفاً بر مبنای محاسبۀ فایدهٔ میزان درآمد حاصل از فروش آب و امثالهم و به نفع کارفرما و شرکای پروژه بوده یا نگاه اجتماعی-فرهنگی و رعایت شاخص‌های توسعۀ پایدار به‌ نفع جامعۀ میزبان نیز در آن لحاظ شده است؟
لطفاً ماهیت و مختصات پروژه را شفاف با مردم درمیان بگذارید.
✍️#عزیزـ‌کلانتری
@ilam_development

⁠🔷چرا گزارش‌های ارزیابی [ارزیابی تأثیرات اجتماعی-فرهنگی و زیست‌محیطی پروژه‌ها] در اختیار مردم و ذی‌نفعان قرار نمی‌گیرد؟
🔶ارزیابی پشت دیوار محرمانگی

🔷عضو دیده‌بان ارزیابی ایران: افرادی هستند که از نبود شفافیت سود می‌برند دبیر شبکه تشکل‌های محیط‌زیست: وزارتخانه‌های نفت، صمت، نیرو و سایر دستگاه‌ها مخالف شفافیت‌اند

✍️نگین شریفی

🔷با وجود وعده‌های مکرر برای شفاف‌سازی، گزارش‌های ارزیابی اثرات محیط‌زیستی پروژه‌ها همچنان پشت درهای بسته‌اند.
🔷این گزارش‌ها مبنای تصمیم‌گیری درباره پیامدهای یک پروژه بر محیط‌زیست و زندگی ذی‌نفعان‌اند و دسترسی به آن‌ها، پیش‌شرط نقد کارشناسی و مشارکت مردم در تصمیم‌گیری است؛ اما در کشور ما هنوز سازوکار الزام‌آوری برای انتشار عمومی آن‌ها وجود ندارد.
🔷به گفته کارشناسان، این روند مردم و جوامع محلی را از فرایند ارزیابی حذف کرده است. همچنین کیفیت گزارش‌ها و تصمیم‌های مبتنی بر آن‌ها دیگر در معرض نقد و سنجش عمومی قرار نمی‌گیرد.
🔷دراین‌میان، یکی از اعضای شورای عالی حفاظت محیط‌زیست معتقد است افرادی از نبود شفافیت در فرایند ارزیابی سود می‌برند.

⬅️ ادامه مطلب
@ilam_development

با عنایت به محتوای یادداشت مذکور، آیا استان ایلام با موانعی در مسیر توسعه روبرو است؟ مشخصاً چه موانعی؟

به عنوان مثال، رضا سپه‌وند، نماینده مردم خرم‌آباد و چگنی، در نشست رسانه‌ای با خبرنگاران، ناکارآمدی‌های درونی استان در مواردی همچون «رفیق‌بازی و تیم‌سازی» در تقابل با «متخصص‌گرایی» و «فامیل‌بازی در انتصابات» را از جملهٔ موانع اصلی توسعه لرستان برشمرده است.
#ادمین

#یادداشت
زمانی که بخش قابل‌توجهی از شهروندان آگاه یک جامعه نسبت به فاصله‌ی عقب‌ماندگی جامعه‌ی خود در مقایسه با مناطق توسعه‌یافته‌تر و شیوه‌های مدیریت و تعدیل آن آگاهی داشته باشند و علاقه‌مند به انجام اقدامات مؤثری در این زمینه باشند، اما شرایط و عوامل اجتماعی و سیاسی غالب بر جامعه بر مسیری مغایر با این آگاهی حرکت نمایند و با لطایف‌الحیل در فرآیند مشارکت آن‌ها اختلال ایجاد کنند، با موانع توسعه روبرو هستیم.
✍️#عزیز‌ـ‌کلانتری
@ilam_development

🔻جدال بر سر میراث شریعتی و «چپ» | چرا عبدالکریم سروش به دفاع از علی شریعتی برخاست؟ | موضع انتقادی روشنفکران علیه اقتصاد آزاد، مدرنیته و لیبرالیسم

🔹دفاع عبدالکریم سروش و بسیاری از روشنفکران مذهبی از علی شریعتی نشان می‌دهد که، با وجود تجربه شکست الگوهای سوسیالیستی و تحولات فکری چند دهه اخیر، بنیان‌های نظری این جریان تغییر چندانی نکرده است

🔹مناقشه بر سر میراث فکری علی شریعتی، رویارویی دو پارادایم فکری را آشکار می‌کند که دهه‌هاست درباره نسبت عدالت، آزادی، دولت، بازار و دین با یکدیگر مناقشه دارند

🔹شریعتی در نوشته‌های خود، با زبانی شورانگیز و رمانتیک به نقد سرمایه‌داری می‌پرداخت و مدعی بود که سرمایه‌داری پول را جانشین خدا، تولید را جانشین توحید و اقتصاد را جایگزین عشق کرده و قانون جنگل را بر تمدن بشری حاکم کرده است.

🔹از نگاه منتقدانی چون سیدمحمد طبیبیان و موسی غنی‌نژاد، این ادبیات بیش از آنکه تحلیلی مبتنی‌بر اقتصاد سیاسی و شناخت سازوکارهای تولید، مبادله و کمیابی باشد، نوعی آرمان‌گرایی رمانتیک و تلاشی برای مهندسی جامعه بود.  | هفته‌نامه تجارت‌فردا

⬅️ متن کامل
@ilam_development

دیدگاه شما در این باره چیست؟ تفسیر ایدئولوژیک از مذهب و فرآیند رادیکال‌سازی آن توسط دکتر علی شریعتی را تا چه اندازه تحت تأثیر دیدگاه وی در این راستا یعنی در نظر گرفتن اسلام و مارکسیسم به عنوان رقیبان می‌دانید؟
✍#ادمین

با این اوصاف به نظر می‌رسد یکی از دلایل عمده شکل‌گیری تفسیرهای چپ‌گرایانه از آموزه‌های مذهب شیعه در میان روشنفکران دینی دهه‌های ۴۰ و ۵۰ -بویژه در افکار دکتر شریعتی- ریشه در همین‌ نحوه برداشت، یعنی در نظر گرفتن اسلام و مارکسیسم به عنوان رقیبان است؛ جایی که آن زمان مارکسیسم به عنوان ایدئولوژی مطلوب جنبش‌های انقلابی برای رهایی جهان سوم و سرنگونی رژیم‌های وابسته به آن از چنگال سرمایه‌داری نسخهٔ انقلابی می‌پیچید.
در همین جایگاه اسلام‌گرایان نیز در رقابت با ایدئولوژی‌های چپ می‌خواستند با خلق مفاهیم ایدئولوژیک از دین این‌باور را در بین هواداران انقلابی اشاعه دهند که آموزه‌های مذهب شیعه از این نظر دست کمی از مارکسیسم ندارد و چه بسا رادیکال‌تر نیز هست...
✍#ادمین
@ilam_development

[در منزل مهندس مفیدی] علی شریعتی شروع به سخنرانی نموده و نتیجه گرفت که اسلام امروز یک رقیب و دشمن دارد؛ دشمن اسلام استعمار، و رقیب او مارکسیسم است. بعد از سخنرانی مشارالیه مرتضی مطهری شروع به صحبت نمود و به نظریهٔ شریعتی انتقاد کرد و گفت اسلام و مارکسیسم رقیب هم نیستند زیرا معنای رقیب این است که با هم دشمن نباشند بلکه برای بدست آوردن یک امتیاز با هم رقابت دارند در حالی که اسلام با مارکسیسم کاملاً دشمن است.

اسناد ساواک/ ۱۹ دی ۱۳۵۵/ به نقل از کانال تلگرامی خاطرات و خطرات

عصر یکشنبه‌های بخارا

شانزدهمین نشست از سلسله نشست‌های عصر یکشنبه‌های بخارا به نقد و بررسی کتاب «نظریۀ فروپاشی» (تحلیلی جامعه‌شناختی‌ـ تاریخی از فروپاشی نظم سیاسی در ایران) نوشتۀ تقی آزاد ارمکی، که از سوی نشر فراهم منتشر شده، اختصاص یافته است.
این نشست در ساعت پنج بعدازظهر یکشنبه بیست و پنجم مرداد ۱۴۰۵ با سخنرانی تقی آزاد ارمکی، مقصود فراستخواه، داریوش رحمانیان، رحیم محمدی و علی دهباشی در خانۀ کتاب دبا برگزار خواهد شد.



میدان نیاوران، خیابان پور ابتهاج، پلاک ۲۱۰، خانۀ کتاب دبا

بر اساس تعریف هابرماس از دموکراسی به عنوان شیوه‌ای برای زندگی مشترک مبتنی بر کنش ارتباطی معطوف به مفاهمه در حوزه عمومی، جامعهٔ کنونی ما در چه مرحله‌ای از فرایند گذار به دموکراسی (آمادگی برای کنش ارتباطی بر پایهٔ مفاهمه) قرار دارد؟
✍️#ادمین
@ilam_development

یورگن هابرماس؛ فیلسوفِ «گفت‌وگو»

✍ احمد فرتاش - عصر ایران

🔹️ شاید بزرگ‌ترین میراث یورگن هابرماس همین باشد که دموکراسی را نه صرفاً نظامی برای انتخاب حاکمان، بلکه شیوه‌ای برای زندگی مشترک می‌دانست. از نگاه او، آزادی فقط حق سخن گفتن نیست؛ آزادی، آمادگی برای شنیدن نیز هست. جامعه‌ای که شهروندانش دیگر حاضر نباشند به سخنان یکدیگر گوش دهند، دیر یا زود صندوق‌های رأی را نیز به میدان جنگ تبدیل خواهد کرد.

🔗 لینک دسترسی به متن کامل
@ilam_development

کنشگری سیاسی-اجتماعی اگر رادیکال شود، به ضد خودش تبدیل می‌شود. با تمام دشواری‌ها، موانع و ناملایمتی‌‌ها، باید امیدوارانه راه‌های رشد فردی و اجتماعی -چه رسمی چه غیررسمی- را جُست و یافت و در پیش گرفت.

مسعود زمانی مقدم
@masoudzamanimoghadam

دیدگاه شما چیست؟ شیفت پارادایم (تغییر الگو) در شیوهٔ حکمرانی کنونی به‌سمت شیوهٔ حکمرانی‌ای که نویسندهٔ محترم تلویحاً با عنوان مفهوم/روایت ایران نام برده، را تا چه اندازه به مصلحت و کارساز برای اداره امور می‌دانید؟
✍️#ادمین