PhD student turlari: kuzatuv

Bir qancha PhD talabalarning ishlarini yaqindan kuzatib kelaman. Akademiyada ancha vaqt o‘tkazgach, ularning har xil turlarda ko‘rish boshlanar ekan. Avvalgi olingan bilimlar muhim, lekin asosiy drive (oldinga yurgizuvchi kuch) mustaqillikda deb o‘ylayman. Shunga qarab, uch xil talabalarni kuzatdim.

1. Mustaqil talaba - odatda professor talab qilmasa ham, o‘zi tushungan holda kerakli gipotezalarni o‘ylay oladi va eksperimentlarni qila oladi. Muammoni o‘zi aniqlab, unga bir qancha yechimlarni urinib ko‘ra oladi. Faqatgina yechimlardan birortasi ishlamasa va boshqa fikr qolmaganda, professor bilan fikr almashadi.

2. Ijrochi talaba - ko‘proq o‘zi mustaqil fikr yurita olmaydi, lekin aytilgan eksperimentlarni barchasini go‘zal holda qila oladi. Ya’ni, muammoni o‘zi aniqlay olmasligi mumkin, lekin shu-shu yechimlarni urinib ko‘r desangiz, juda sifatli ish qilib, olib kela oladi. O‘zbeklarning katta qismi shu guruhga kiradi, deb o‘ylayman.

3. Qaram talab - bu na muammoni aniqlay oladi, na yechim o‘ylay oladi, va na taklif qilingan yechimlarga urinib ko‘ra oladi. Doim tiqilib qolgan, tormoz holda yuradi. Odatda ular ham doim ilmiy darajasini oladi lekin ko‘p ishlari professor yoki boshqa PhD talabalar tomonidan qilingan bo‘ladi.

Uchinchi guruh kam uchraydi, lekin bizda ham bitta shunaqasi bordek ko‘rindi. Hozir professorni aynan o‘sha odamning ishini o‘zi o‘tirib, qilishni muhokama qilayotganini ko‘rib, shu postni yozish fikri keldi.

Bu guruhlash boshqa sohalarda ham uchrashi tabiiy. Akademiyada ko‘pdan beri bo‘lganimiz uchun, shu misolda kuzatuvni yoritib o‘tdim. Silarda ham shunaqami?