29 سپتامبر _روز جهانی قلب

مطالعه‌ای مروری تحت عنوان «تفاوت‌های جنسیتی در عوامل خطر قلبی‑عروقی و پیامدهای آن برای پیشگیری از بیماری قلبی‑عروقی در زنان» توسط Aardra Rajendran و همکاران، در سال ۲۰۲۳ انجام شده است.


❓مسئله:
بیماری‌های قلب و رگ‌ها (قلبی‑عروقی) بزرگ‌ترین علت مرگ زنان در دنیاست. با اینکه خیلی تلاش شده این بیماری‌ها کم شود، هنوز از هر ۳ زن، ۱ نفر به خاطر آن جان می‌بازد. در زنان میانسال آمریکا بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷، این بیماری‌ها حدود ۷٪ بیشتر شده است.
مشکل اینجاست که بعضی عوامل خطر مثل دیابت، فشار خون، چاقی و سیگار در زنان خطر بیشتری ایجاد می‌کنند. همچنین بعضی عوامل خطر مخصوص زنان هستند (مثل عوارض بارداری، یائسگی زودرس، تخمدان پلی‌کیستیک) و در ارزیابی‌های معمول کمتر دیده می‌شوند.

💡نویسندگان چه کار کردند؟
آن‌ها همه شواهد را بررسی کردند تا نشان دهند تفاوت‌های زن و مرد در عوامل خطر قلبی‑عروقی چیست. هم عوامل خطر سنتی را بررسی کردند، هم عوامل مخصوص زنان یا شایع‌تر در زنان. همچنین نقش «امتیاز کلسیم عروق کرونر» (CAC) و بعضی آزمایش‌های خونی را برای تشخیص بهتر خطر بررسی کردند.

🛠 روش:
این یک مقاله مروری است. نویسندگان نتایج مطالعات بزرگ، متاآنالیزها و راهنماهای پیشگیری آمریکا (ACC/AHA 2019) و اروپا (ESC 2021) را جمع‌بندی کرده‌اند.

✅ یافته‌های مهم به زبان ساده:

· دیابت: خطر بیماری قلبی را در زنان ۳ تا ۷ برابر و در مردان ۲ تا ۳ برابر بالا می‌برد.
· فشار خون، سیگار و چاقی: برای زنان خطرناک‌تر از مردان هستند.
· یائسگی زودرس: خطر حمله قلبی، سکته، نارسایی قلبی و لخته شدن خون را بیشتر می‌کند.
· تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS): یک اختلال هورمونی شایع است. خطر دیابت نوع ۲ را ۴ برابر، سندرم متابولیک را ۲ تا ۳ برابر و بیماری قلبی را حدود ۳۰٪ بیشتر می‌کند. رسوب کلسیم در رگ‌های قلب هم در این زنان ۲ برابر است.
· ناباروری و روش‌های کمک‌باروری (ART): خطر نارسایی قلبی را حدود ۲۰٪ بیشتر می‌کند و با عوارض بارداری مثل مسمومیت بارداری (پره‌اکلامپسی) مرتبط است.
· سقط خودبه‌خودی یا مرده‌زایی: خطر بیماری عروق کرونر و سکته را حدود ۱.۲ برابر بالا می‌برد. اگر سقط تکرار شود، خطر تا ۲ برابر می‌رسد.
· تعداد زایمان: زنانی که ۳ تا ۴ فرزند دارند ۹٪ و زنانی که بیش از ۴ فرزند دارند ۲۴٪ بیشتر در معرض نارسایی قلبی هستند. بارداری در سن پایین (زیر ۲۱ سال) هم خطر را بیشتر می‌کند.
· عوارض بارداری:
· پره‌اکلامپسی: ۲ تا ۴ برابر خطر بیماری قلبی
· دیابت بارداری: ۱.۷ برابر خطر بیماری قلبی
· زایمان زودرس: حدود ۲ برابر خطر مرگ قلبی‑عروقی
· بیماری‌های خودایمنی:
· لوپوس (SLE): ۲.۶ برابر خطر بیماری قلبی
· آرتریت روماتوئید (RA): ۲ برابر خطر بیماری قلبی و ۵۰٪ مرگ بیشتر
· بیماری التهابی روده: حدود ۲۰٪ خطر بیشتر
· میگرن با اورا (دیدن نور یا خط قبل از سردرد): خطر سکته را ۲ برابر، نیاز به باز کردن رگ قلب را ۱.۷ برابر و مرگ قلبی‑عروقی را ۲.۳ برابر می‌کند.
· افسردگی: در زنان ۲ برابر شایع‌تر است و خودش یک عامل خطر مستقل برای بیماری قلبی در زنان است.
· آزمایش‌ها و تصویربرداری:
· امتیاز کلسیم عروق کرونر (CAC) می‌تواند خطر را بهتر نشان دهد.
· رسوب کلسیم در رگ‌های پستان که در ماموگرافی دیده می‌شود، می‌تواند هشدار خطر قلب باشد.
· آزمایش‌هایی مثل hsCRP، Lp(a)، تری‌گلیسرید و ApoB هم به تشخیص خطر کمک می‌کنند.

✅ نتیجه‌گیری:
برای پیشگیری از بیماری قلبی در زنان، باید هم عوامل خطر معمول و هم عوامل مخصوص زنان را جدی گرفت. با ارزیابی کامل، تغییر سبک زندگی (غذای سالم، ورزش، وزن مناسب، ترک سیگار) و در صورت لزوم مصرف دارو مثل استاتین، می‌توان خطر را کم کرد.

🔗 لینک مقاله:
https://doi.org/10.1016/j.atherosclerosis.2023.117269

گردآورنده: نرجس فاضلی دانشجوی کارشناسی بهداشت عمومی ترم هفت
تهیه شده در کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی دانشکده بهداشت
#گاهنامه
#روز_جهانی_قلب