⛰️ چرا کوهنوردی انفرادی می‌تواند مرگبار باشد؟

تیم هایک‌وایز
✍️ پروین موتاب
۱۵ مرداد ۱۴۰۵

حادثه تلخ اخیر در ارتفاعات لواسان، بار دیگر اهمیت یکی از اساسی‌ترین اصول ایمنی کوهستان را یادآوری کرد:

تا حد امکان، از کوهنوردی انفرادی خودداری کنید.

این توصیه صرفاً یک توصیه تجربی نیست؛ بلکه بر اساس اصول پزشکی اورژانس، مدیریت بحران و دستورالعمل‌های سازمان‌های معتبر بین‌المللی کوهنوردی و امداد مطرح می‌شود (UIAA, 2024؛ Mountain Rescue England & Wales).

چرا تنها بودن، خطر را چند برابر می‌کند؟

۱. تأخیر در درخواست کمک، یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش مرگ‌ومیر است.

در پزشکی اورژانس مفهومی به نام "Time-Critical Emergency" وجود دارد؛ یعنی شرایطی که در آن، زمان رسیدن کمک نقش مستقیمی در زنده ماندن فرد دارد. در بسیاری از حوادث کوهستان مانند سقوط، خونریزی، سکته قلبی، سکته مغزی، آنافیلاکسی (واکنش آلرژیک شدید)، مارگزیدگی، سرمازدگی و گرمازدگی، هر دقیقه تأخیر می‌تواند احتمال مرگ یا ناتوانی دائمی را افزایش دهد (World Health Organization؛ European Resuscitation Council).

وقتی فرد تنهاست، ممکن است حتی نتواند با اورژانس تماس بگیرد یا موقعیت خود را اعلام کند.

۲. بسیاری از آسیب‌ها در ابتدا کشنده نیستند؛ اما بدون امداد، مرگبار می‌شوند.

بررسی گزارش‌های امداد کوهستان نشان می‌دهد که علت مرگ بسیاری از کوهنوردان، صرفاً خود حادثه اولیه نیست؛ بلکه تأخیر در کشف مصدوم، انتقال دیرهنگام و نرسیدن کمک در زمان مناسب است (Mountain Rescue England & Wales Annual Report).

برای مثال، پیچ‌خوردگی ساده مچ پا، شکستگی پا یا آسیب زانو ممکن است فرد را برای ساعت‌ها یا حتی روزها در منطقه‌ای دورافتاده گرفتار کند. در چنین شرایطی، کم‌آبی، افت دمای بدن، خستگی شدید یا شوک می‌توانند وضعیت را به یک بحران تهدیدکننده حیات تبدیل کنند.

۳. در شرایط بحرانی، توانایی تصمیم‌گیری کاهش می‌یابد.

تحقیقات نشان داده‌اند که درد، استرس، خستگی، کم‌آبی، کمبود خواب و ارتفاع می‌توانند عملکرد شناختی، قدرت تصمیم‌گیری و قضاوت را کاهش دهند (UIAA Medical Commission؛ International Society for Mountain Medicine).

به همین دلیل، حضور یک همراه نه‌تنها برای کمک فیزیکی، بلکه برای تصمیم‌گیری صحیح در شرایط اضطراری اهمیت دارد.

۴. همراه داشتن یک نفر، اولین حلقه زنجیره نجات است.

در اغلب عملیات‌های امداد کوهستان، اولین اقدام حیاتی توسط همراهان مصدوم انجام می‌شود؛ از جمله:

• تماس با نیروهای امدادی
• ارسال موقعیت جغرافیایی
• انجام کمک‌های اولیه
• جلوگیری از هیپوترمی
• آرام نگه داشتن مصدوم تا رسیدن امداد

بدون حضور همراه، ممکن است هیچ‌یک از این اقدامات انجام نشود.

اگر ناچار به برنامه انفرادی هستید

حتی سازمان‌های معتبر نیز توصیه می‌کنند که در صورت اجرای برنامه انفرادی:

- مسیر، مقصد و زمان تقریبی بازگشت را به فردی مطمئن اطلاع دهید.
- زمان مشخصی برای اعلام سلامت (Check-in) تعیین کنید.
- تلفن همراه، پاوربانک و در مناطق فاقد آنتن، وسیله ارتباط اضطراری مانند پیام‌رسان ماهواره‌ای یا Personal Locator Beacon همراه داشته باشید.
- از خروج از مسیرهای شناخته‌شده خودداری کنید.
- از پذیرش ریسک‌های غیرضروری بپرهیزید.

جمع‌بندی

کوهستان ذاتاً خطرناک نیست؛ اما تنها بودن، بسیاری از حوادث قابل مدیریت را به حوادث مرگبار تبدیل می‌کند.

در بسیاری از موارد، تفاوت میان نجات و مرگ، نه شدت حادثه، بلکه وجود فردی است که بتواند به‌موقع درخواست کمک کند.


منابع

- UIAA Medical Commission. Recommendations for Mountain Safety and Wilderness Medicine. 2024.

- International Society for Mountain Medicine (ISMM). Mountain Medicine Guidelines.

- Mountain Rescue England & Wales. Annual Report (گزارش‌های سالانه عملیات امداد).

- World Health Organization (WHO). Emergency Care Systems Framework.

- European Resuscitation Council. ERC Guidelines for Resuscitation 2021.

- American Hiking Society. Hiking Safety Recommendations.

- National Park Service (U.S.). Hiking Safety & Trip Planning Guidance.

💫 Be Wise, Hike Wise

📍کانال تلگرام🌐:
https://t.me/hikewise

📍کانال واتس‌اپ🌐:
https://whatsapp.com/channel/0029VbBKeXYL2AU5rl0xen2k

📍پیج اینستاگرام🌐:
https://www.instagram.com/hikewis