#معرفی_شاعر4

«محسن تأثیر تبریزی (1060 – 1129 یا 1131) از شاعران پارسی‌گوی اواخر دوره صفوی است. تأثیر در اصفهان نزد دو تن از استادانش، یعنی آقا حسین خوانساری و محمدطاهر قزوینی‌متخلص به وحید درس خواند. اودرجوانی با صائب تبریزی هم‌نشین بود و با این شاعر بزرگ مناظره و مشاعره داشت (نخجوانی، ۴۸، ۵۱). حزین لاهیجی از دیگر هم‌نشینان تأثیر به شمار می‌آمد (همو، ۴۷) و به نظر می‌رسد این هم‌نشینی در دورۀ پختگی و میانسالی شاعر بوده است».
نام شاعر «محسن» و تخلصش «تأثیر» بوده:
یا رب اگر چه عاصیم لیک به اسم «محسن»ام
عفو کن از سر کرم بنده‌ی بی‌نوای را

به تو صدگونه سخن گفتم و تأثیر نکرد
به امیدی که تخلص شده «تأثیر» مرا

در حکومت صفوی شغل دیوانی داشته و بیش‌تر عمر خود را در یزد و اصفهان گذرانده است. در یزد پیشکار دارایی گردید و سپس عزل شد:
تا خلاص از عمل یزد شدم
گشتم آسوده فتادم به بهشت
تأثیر را متهم به «غلو» در حق حضرت علی کرده‌اند و او در دفاع از خود، به تعریض، اتهام‌زنندگان را نامسلمان خواند:
نسبتِ کفر به تأثیر، مسلمان ندهد
گر غلو می‌کند از مهر علی، غالی نیست
به تناسب روزگار، غزلیات عرفانی فراوانی سروده است.
آذر بیگدلی [از دشمنان طرز هندی] درباره‌ی او می‌گوید: «با وجود آن‌که تخلصش تأثیر است سخنش بی‌تأثیر است».

دیوانِ «قریب به ده هزار بیتی» تأثیر شامل: قصاید، مثنویات، غزلیات، متفرعات و رباعیات با تصحیح و تعلیقات دکتر امیرپاشا اجلالی توسط نشر دانشگاهی در سال 1373 منتشر شده است.

از اشعار اوست:
خیال مصرع موزن قامتی داریم
رسیده است به معراج، خوش‌خیالی ما

نمی‌افتد به خود هم احتیاجی خیرخواهان را
کسی ساعت برای دیدنِ ساعت نمی‌بیند!

دعا کنیم ـ اگر این است دل‌شکستن چرخ ـ
که هیچ دانه گرفتار آسیا نشود

هر کس که پا به دایره‌ی زندگی نهاد
دستش گرفته‌اند و به محنت سپرده‌اند

ز عالم، رو به سوی او نمی‌کردم چه می‌کردم؟
به این خلقِ دورو، یک‌رو نمی‌کردم چه می‌کردم؟

ز خود حسنِ‌حجاب آلوده‌عاشق می‌کند پیدا
هزاران بلبل از یک بیضه‌ی شبنم برون آید

پاورق از خار دارد نسخه‌ی راهِ جنون
این کهن‌اوراق را صد ره ز هم پاشیده‌ام

جز یار نیست «تأثیر» آرامگاهِ عاشق
گل بهر بلبلان است در معنی آشیانه

انتقامِ عشق، عاشق می‌کند معشوق را
رشته‌ی گلدسته آخر طوق قمری می‌شود

در کارِ زمانه مرد می‌باید بود
با کثرتِ شغل، فرد می‌باید بود
القصه در این دایره، پرگارصفت
پابست و کناره‌گَرد می‌باید بود

گفتم که مِهر، پیشِ رخت رنگِ رفته‌یی است
هر جا که دید سایه‌ی ما را به تیر زد!

#معرفی_شاعر4

🌸