گفت‌وگو با دکتر حسام‌الدین آشنا
ماهنامه اندیشه‌پویا . شماره 68

آقای آشنا، تشکر می‌کنیم که حضور در این گفت‌وگو را پذیرفتید. این روزها کمتر دولتمردی با توجه به شرایط جاری حاضر می‌شود خود را در معرض پرسش قرار دهد و همکاران شما در دولت معمولا از گفت‌وگو پرهیز می‌کنند. برای مثال ما قرار بود گفت‌وگویی با دکتر ربیعی سخنگوی دولت داشته باشیم که پس از چند قرار و توافق، انجام نشد. به‌هرحال، همراهی‌ و پاسخگویی‌ شما قابل تقدیر است؛ و امیدواریم پرسش‌های‌مان در این‌گفت‌وگو هرچقدر انتقادی شما را آزرده‌خاطر نکند.

شاید این‌گفت‌وگو آخرین گفت‌وگویی باشد از سلسله گفت‌وگوهایی که سالانه از ابتدای روی کار آمدن دولت آقای روحانی با هم انجام دادیم. من البته فکر نمی‌کنم بدهکار حرف‌هایی باشم که در گفت‌وگوهای قبل با شما زده بودم، اما مشکلی هم وجود ندارد که در صورت لزوم کسی اشتباهات تحلیلی یا سیاسی خود را بپذیرد. منتها باید سعی کنیم منصفانه قضاوت کنیم.
گفت‌وگوی قبلی ما با شما بعد از حوادث دی‌ماه 1396 انجام شد و آنجا گفته بودید که اگر آقای روحانی با همین دست فرمان ادامه دهد، میراث بزرگی از خود باقی نخواهد گذاشت. آن زمان، نه وضعیت ارز چنین نابسامان بود و نه تحریم‌ها به این شکل برقرار شده بود و نه اتفاقاتی مثل حوادث آبان رخ داده بود. حالا که نگاه می‌کنید، میراث بزرگ که هیچ، آیا می‌توان گفت میراث قابل اعتنایی از خود به جا گذاشته باشند؟

به نظر من آنچه مهم است دوران است، نه رئیس جمهور؛ به شخص نباید به اندازه دوران اهمیت داد. حتما دوران آقای روحانی و هشت سالی که ایشان در مسئولیت ریاست‌جمهوری قرار داشته‌اند میراث مهمی برای دوره بعد از خود دارد. بخشی از این میراث ناشی از اقدامات و فعالیتهای آقای روحانی و بخشی هم ناشی از عدم اقدام و ترک فعلهای آقای روحانی است. بخشی از این میراث هم ناشی از کنش‌های دیگران و واکنشهای مردم است. در یک جمله میراث دوران آقای روحانی یا میراث دولت اعتدال، توانمند شدن جامعه ایرانی در قبال دولت است.

یعنی معتقدید دولت کمک کرده جامعه توانمند شود؟ یا به دلیل انفعال و عملکرد نامطلوب دولت، جامعه به اتکای خودش توانمند شده است؟

منظورم کل کنش‌ها و واکنش‌هایی است که در طول این دوره اتفاق افتاده، اعم از کنش‌ها و عدم کنش‌هایی که دولت داشته، و در نتیجه اتفاق‌هایی که در حوزه سیاست خارجی و داخلی یا حوزه اقتصادی رخ داده است. اگر برآیند همه اینها را بررسی کنیم؛ می‌بینیم امروز جامعه ما در مقابل دولت بسیار توانمندتر شده است.