⭕️تجارت خاورمیانه در گرداب فروپاشی لجستیکی؛ سه برابر شدن قیمت برنج، افزایش ده برابری هزینه جا‌به‌جایی کانتینرها و سقوط نود درصدی تردد کشتی‌ها

🟠بحران و فروپاشی

📍با گذشت هفت ماه از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تجارت غیرنفتی خلیج فارس به نقطه فروپاشی رسیده است. دونالد ترامپ با لفاظی مداوم ادعا می‌کند این آبراه پاکسازی شده و تحت کنترل واشنگتن است؛ صرفاً تا نفتکش‌ها بتوانند میلیون‌ها بشکه نفت را جابجا کنند. با این حال، واقعیتِ تجارتِ سایر کالاها در این منطقه یک فاجعه تمام‌عیار است. هزینه جابجایی کانتینرهای چهل فوتی از چین به امارات از ۱۲۵۰ دلار پیش از بحران به ۱۰ هزار دلار پرواز کرده است.

📍حق بیمه دریایی نیز از ۱۲۰ به هزار دلار رسیده و زمان ترانزیت با تاخیری بی‌سابقه به ۶۰ روز افزایش یافته است؛ محموله‌های متعددی اکنون ماه‌هاست در بنادر واسطه‌ای کلمبو و موندرا سرگردان مانده‌اند. کشتی‌های کانتینری مسیر خود را تغییر داده‌اند و تردد آن‌ها با سقوطی ۹۴ درصدی، از ۴۱۹۸ به تنها ۲۴۰ فروند تقلیل یافته است. از ۹۹ خط فعال کانتینری که پیشتر ده درصد از کل ناوگان جهانی را تشکیل می‌دادند، اکنون فقط ۱۱ خط در منطقه باقی مانده است. تمرکز انحصاری آمریکا بر تضمین جریان انرژی در خاورمیانه در بلندمدت کاملاً غیرقابل تحمل خواهد بود.

🟠خفگی بنادر و تورم

📍انسداد شاه‌راه هرمز، شریان صادرات مواد خام و استراتژیک را نیز قطع کرده است. قطر به عنوان دومین تولیدکننده گاز طبیعی مایع، صادرات خود را به سطحی بسیار ناچیز کاهش داده و ارسال صدها هزار تن سنگ آهک، گوگرد و کودهای شیمیایی عملاً به صفر رسیده است. در بازارهای داخلی پادشاهی‌های عربی، کمبود برخی اقلام مصرفی مشهود است و قیمت برنج به دلیل اتکا به مسیرهای زمینی سه برابر شده است. این شوک ویرانگر در زنجیره تامین، فشارهای مضاعفی بر بودجه‌های ملی وارد کرده است؛ دولت‌ها برای مهار تورم ناچار به تثبیت قیمت سوخت شده‌اند که این هزینه‌ها درآمدهای حیاتی قطر، کویت و بحرین را می‌بلعد و ریاض را به کاهش شدید هزینه‌های عمومی مجبور می‌کند.

📍در همین حال، بندر جبل‌علی دبی که با جابجایی روزانه چهل هزار کانتینر نهمین بندر پرتردد جهان محسوب می‌شود، عملاً از دسترسی آزاد به دریا منزوی شده است. بار این انزوا اکنون بر دوش بندر بسیار کوچک خور فکان افتاده که با شش اسکله در برابر بیست و هفت اسکله جبل‌علی، توانایی مدیریت این ترافیک عظیم را ندارد و زیر بار تقاضا در حال فروپاشی است.

🟠پل‌های زمینی و آینده

📍با تسلط شورشیان حوثی یمن بر باب‌المندب، خطوط کشتیرانی به ناچار به مسیرهای جایگزین پناه برده‌اند. بازرگانان محموله‌ها را در بنادر عمان یا جده تخلیه کرده و مستقیماً با کامیون جابجا می‌کنند. این تغییر مسیر، ترافیک ترانزیتی عمان را سه برابر کرده و محموله‌های آن شصت و نه درصد افزایش یافته‌اند. انتقال زمینی کالا برای قطر و کویت بیش از هفت الی ده روز زمان برده و هفته‌ای پنجاه میلیون دلار هزینه اضافی صرفاً به شرکت‌هایی نظیر هاپاگ‌لوید تحمیل می‌کند. جایگزینی کشتی‌ها با ناوگان زمینی و هوایی از اساس غیرممکن است؛ بار یک کشتی با بیست هزار کانتینر، به تنهایی نیازمندِ ده هزار کامیون یا چهار هزار پرواز بویینگ است.

📍تاخیرهای مداوم به فساد مواد غذایی، کاهش عمر مفید کالاها و رشد هزینه‌های تولید منجر شده، در حالی که مصرف‌کنندگان به هیچ وجه تاب تورمِ بیشتر را ندارند. در پاسخ به این بن‌بستِ مهلک ژئوپلیتیک، دی‌پی‌ورلد دبی در حالِ احداثِ دو ترمینال بندری در فجیره برای دور زدن تنگه هرمز است. تا تکمیل این پروژه عظیم، اقتصاد خاورمیانه چاره‌ای جز توقفِ تجارتِ معمولِ خود نخواهد داشت.

🔗فایننشال تایمز

🟠@hashtkarane