⭕️جنگ، قطار خلیج فارس را از خواب دو دهه‌ای بیدار می‌کند؟
🟠مسیر جایگزین بحران
📍تشدید ناامنی منطقه‌ای، آسیب‌پذیری مسیرهای دریایی و بسته‌شدن احتمالی حریم‌های هوایی، بار دیگر پروژه راه‌آهن مشترک کشورهای عربی خلیج فارس را به ضرورتی راهبردی تبدیل کرده است. این طرح که بیش از دو دهه پیش برای تقویت تجارت و گردشگری میان شش کشور شورای همکاری خلیج فارس مطرح شد، اکنون نقشی فراتر از یک پروژه اقتصادی یافته است. اتکای انحصاری به حمل‌ونقل دریایی در شرایطی که بنادر هدف حمله قرار می‌گیرند یا مسیرهای کشتیرانی ناامن می‌شوند، جابه‌جایی مواد غذایی، دارو، کالاهای صنعتی، مصالح ساختمانی و مسافران را با ریسک جدی روبه‌رو می‌کند.
📍حمل‌ونقل جاده‌ای اگرچه جایگزینی موجود است، اما به ظرفیت جاده‌ها، تشریفات مرزی، ترخیص گمرکی و دسترسی به راننده وابسته است و در مسیرهای طولانی با ازدحام، تصادف، گرمای شدید و اختلالات مرزی مواجه می‌شود. شبکه ریلی می‌تواند کریدوری زمینی با ظرفیت بالاتر و قابلیت پیش‌بینی بیشتر برای بار و مسافر ایجاد کند.
🟠پیشرفت نامتوازن شبکه
📍شورای همکاری خلیج فارس در اوایل دهه ۲۰۰۰ شبکه‌ای حدود ۱۳۱۵ مایل را از کویت، عربستان، بحرین، قطر و امارات تا عمان طراحی کرد و هدف فعلی، بهره‌برداری کامل تا دسامبر ۲۰۳۰ است. با وجود اعلام پیشرفت ۵۰ درصدی پروژه در مه ۲۰۲۶، وضعیت کشورها یکسان نیست. امارات شبکه ۵۶۰ مایلی «اتحاد ریل» را میان هفت امارت تکمیل کرده؛ حمل بار از ۲۰۲۳ جریان دارد و خدمات مسافری ملی از ژوئن ۲۰۲۶ آغاز شده است.
📍خط ۱۵۰ مایلی «حفیت ریل» میان امارات و صحار عمان نیز در آوریل ۲۰۲۶ به حدود ۴۰ درصد پیشرفت رسیده بود. در مقابل، بخش ۶۹ مایلی کویت هنوز وارد ساخت‌وساز عمده نشده، هرچند این کشور در مه ۲۰۲۶ مسیر ۵۲ مایلی جداگانه‌ای برای اتصال پرسرعت با عربستان تصویب کرد. عربستان نیز بخش ۴۱۷ مایلی خود از الخفجی تا البطحاء را به مناقصه گذاشته است. قطر زیرساخت ریلی داخلی پیشرفته‌ای دارد اما اتصالش به شبکه خلیج فارس هنوز کامل نشده و بحرین برای اتصال ریلی به سرزمین اصلی به احداث پل ۳۵ مایلی ملک حمد میان بحرین و دمام وابسته است.
🟠بیمه راهبردی خلیج
📍چالش اصلی دیگر کمبود سرمایه یا دانش فنی نیست، بلکه هماهنگی سیاسی و نهادی برای اتصال شش شبکه ملی با استانداردها، اولویت‌ها، شیوه‌های تأمین مالی و رویه‌های مرزی متفاوت است. اگر این پیوندها تکمیل و سامانه‌ها با یکدیگر سازگار شوند، راه‌آهن می‌تواند وابستگی به کامیون‌های بین‌شهری را کاهش دهد و بنادر، فرودگاه‌ها، مناطق لجستیکی و مراکز صنعتی را به یکدیگر متصل کند.
📍ارزش این شبکه در صورت تداوم اختلال در تنگه هرمز و باب‌المندب فراتر از خلیج فارس خواهد رفت؛ زیرا اتصال بنادر فجیره و صحار به دریای عمان و اقیانوس هند و پیوند زمینی از عربستان به اردن، ترکیه و بازارهای اروپا می‌تواند مسیرهای جایگزین برای تجارت میان آسیا و اروپا ایجاد کند. با این حال، راه‌آهن جایگزین هرمز، خطوط لوله، بنادر یا حمل‌ونقل هوایی نیست و خود نیز در برابر حملات موشکی و پهپادی آسیب‌پذیر است؛ مزیت آن در ایجاد یک لایه مکمل از تاب‌آوری اقتصادی و امنیتی و امکان تعمیر سریع‌تر خطوط نهفته است.
🔗Middle East Forum
🟠@hashtkarane
Post #24
268
