2022 йил 24 февраль куни Россия Украинага кенг кўламли ҳарбий амалиёт бошлади. Кўплаб ҳарбий таҳлилчилар фикрича, операциянинг энг муҳим мақсадларидан бири Киевни имкони борича тез эгаллаш эди. Бунинг учун асосий зарба Белорусия ҳудуди орқали берилди.

Белорусия нима учун муҳим эди?

Белорусия билан Киев орасидаги масофа тахминан 150–170 км. Шу сабабли Россия қўшинлари айнан шимолий йўналишни танлади. Ер устида танк колонналари Чернобиль ҳудуди орқали Киев томон ҳаракатланар экан, ҳаводан эса десант операцияси режалаштирилди.

Асосий нишон – Гостомель (Антонов) аэропорти

Киев марказидан тахминан 25 км узоқликда жойлашган Гостомель аэропорти операциянинг ҳал қилувчи нуқтаси ҳисобланган. Россия режаси тахминан қуйидагича бўлган:
• вертолётларда ҳаво-десант қўшинларини аэропортга тушириш;
• аэропортни тезда назоратга олиш;
• учиш-қўниш йўлагини сақлаб қолиш;
• кейин эса Ил-76 ҳарбий транспорт самолётлари орқали минглаб десантчилар, зирҳли техника ва қуролларни тўғридан-тўғри аэропортга олиб келиш. Агар бу амалга ошганида, Россия Киев яқинида жуда катта ҳарбий плацдармга эга бўларди.

"Махсус хизматлар" эмас, асосий куч – ВДВ бўлган

Кўпчилик "махсус хизматлар Киев аэропортини эгаллаган" деб ўйлайди. Аслида биринчи тўлқинда асосий ролни Россиянинг ҳаво-десант қўшинлари (ВДВ) бажарган. Шу билан бирга, турли очиқ манбаларда разведка ва махсус операциялар бўлинмалари Киев атрофида диверсия ва разведка вазифаларини ҳам бажаргани қайд этилади.

Нега режа ишламади?

Украина қўшинлари кутилгандан анча кучли қаршилик кўрсатди. Биринчи куннинг ўзида бир нечта Россия вертолётлари уриб туширилди. Учиш-қўниш йўлагига зарар етказилди ва у йирик транспорт самолётларини қабул қилишга яроқсиз ҳолга келди. Айрим ҳарбий таҳлилларга кўра, десантчиларни олиб келиши режалаштирилган ўнлаб Ил-76 самолётлари қўниш имкони бўлмагани учун ортга қайтишга мажбур бўлган.
Ердаги колонналар ҳам тўхтаб қолди. Шу вақтнинг ўзида Белорусиядан чиққан танк ва бронетехника колонналари Киевга етиб келишда жиддий муаммоларга дуч келди. Трамп айтганидек, танклар ботқоққа ботиб қолди. Логистика издан чиқди, ёнилғи ва таъминотда узилишлар кузатилди. Украина томони кўприкларни портлатди ва колонналарга мунтазам ҳужумлар уюштирди. Натижада шимолий йўналишдаги тезкор юриш секинлашди.

Бу жанг нега тарихий аҳамиятга эга?

Кўплаб ҳарбий экспертлар фикрича, Гостомель аэропорти учун жанг бутун Киев операциясининг тақдирини белгилаган. Агар аэропорт биринчи куни тўлиқ ишлай бошлаганида, Россия қўшимча кучларни жуда тез олиб келиши мумкин эди. Аммо бу амалга ошмади ва Киевни 3 кунда эгаллаш режаси издан чиқди. Орадан бир ой ўтгач, 2022 йил март ойи охирида Россия Киев вилоятидан қўшинларини чиқариб кетди.

Хулоса: Гостомель аэропорти учун жанг 2022 йил урушининг энг муҳим бурилиш нуқталаридан бири сифатида баҳоланади. У ердаги қаршилик Россиянинг Киевни тезкор эгаллаш режасини амалга оширишга тўсқинлик қилган асосий омиллардан бири деб кўрилади. Шу билан бирга, тарихчилар ва ҳарбий таҳлилчилар уруш натижаларига логистика, разведка, қўмондонлик қарорлари ва Украина мудофаасининг умумий самарадорлиги каби бошқа омиллар ҳам таъсир қилганини таъкидлайди.