🔻آیا هر جنگی با مذاکره تمام می‌شود؟

✍️ #تحریریه_گرا

این روزها بارها شنیده می‌شود که «هر جنگی سرانجام با مذاکره و توافق صلح پایان می‌یابد.» حرف بدیهی به نظر می‌رسد، اما نه منطقاً درست است و نه تاریخ آن را تأیید می‌کند. مذاکره فقط یکی از راه‌هایی است که جنگ‌ها از آن تمام شده‌اند.

اگر به دو قرن اخیر نگاه کنیم، گاهی یک طرف فرومی‌پاشد یا تسلیم می‌شود، بی‌آنکه صلحی پایدار برقرار شود. گاهی آتش‌بس برقرار می‌شود و تیراندازی بند می‌آید، اما اختلاف سیاسی همان‌جا می‌ماند. گاهی هم طرف‌ها واقعاً بر سر اصل اختلاف به توافق می‌رسند، هرچند امضای روی کاغذ هیچ‌وقت ضامن اجرای آن نبوده است. و گاهی جنگ به‌تدریج فرسوده می‌شود و خطوط جبهه یخ می‌زند، بدون آنکه آشتی یا امنیتی در کار باشد.

سهم هر کدام از این پایان‌ها هم در هر دوره فرق کرده است. در قرن نوزدهم بیش از ۸۰ درصد جنگ‌ها با پیروزی قاطع یک طرف تمام شد. در جنگ‌های داخلی ۱۹۴۰ تا ۲۰۰۰، که بیشترش در دوران جنگ سرد گذشت، کمتر از ۲۰ درصد با مذاکره پایان یافت و حدود ۷۰ درصد با پیروزی نظامی. در دهه‌ی ۱۹۹۰ و اوایل قرن بیست‌ویکم، پیروزی نظامی و توافق صلح هر کدام حدود ۴۰ درصد بودند. البته نقش ابرقدرت‌ها در همه‌ی این دوره‌ها تصویر را پیچیده‌تر می‌کند و این اعداد را نباید ساده خواند.
پس آن حکم کلی هم از نظر منطقی غلط است، چون گزینه‌های دیگری هم روی میز بوده، و هم از نظر تجربی، چون داده‌ها در بسیاری از دوره‌ها الگوهای دیگر را پرتکرارتر نشان می‌دهند.

استفاده‌ی تاکتیکی از دیپلماسی جای بحث ندارد. اما مذاکره به هر قیمت و در هر شرایط یک خطای راهبردی است، و در جنگ پیامدش می‌تواند مهلک و جبران‌ناپذیر باشد. این نکته در وضعیت امروز ایران و در آستانه‌ی جنگی احتمالی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. شاید بهتر باشد بپرسیم چنین گزاره‌هایی را چه کسانی و با چه هدفی تکرار می‌کنند، و کدام چشم‌انداز را مبهم می‌کنند.


🌐 #شبکه_گرا
🆔 @geraa_ir