📌 چکیده
چین برای استقبال از سفر رئیس‌جمهور ترامپ به پکن، با برگزاری مراسم گسترده هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم سعی می‌کند روایت تاریخی خود را که بر نقش ارتش سرخ و ادعای وارثی‌بودن از متفقین تأکید دارد، به کار گیرد؛ این روایت به‌ویژه برای تقویت ادعای چین درباره حاکمیت بر تایوان و متهم کردن ژاپن به نظامی‌گری نوظهور به کار می‌رود. در این مراسم، بیانیهٔ قاهره ۱۹۴۳ که حضور چیانگ کای‌شِک را دارد و به بازگرداندن تایوان پس از تسلیم ژاپن اشاره می‌کند، به‌عنوان سندی برای ادعای چین استفاده می‌شود. چین همچنین با اقدامات اقتصادی و نظامی علیه ژاپن، واکنش‌های شدیدی به اظهارات نخست‌وزیر ژاپن درباره دفاع از تایوان نشان داد. این استفاده از تاریخ برای مشروعیت‌بخشی به مواضع کنونی، زمینه‌ساز گفت‌وگوهای حساس بین ترامپ، شی جین‌پینگ و مقامات دیگر خواهد شد.
همان‌طور که رئیس‌جمهور ترامپ به پکن می‌آید برای بازدید دولتی و اجلاس با رئیس‌جمهور شی جین‌پینگ، احتمالاً میزبانان او را با سخنرانی‌های تاریخی مواجه می‌کنند. این سفرهای به گذشته، که به‌ویژه بر تفسیر پکن از جنگ جهانی دوم متمرکزند، برای «آموزش» رئیس‌جمهور آمریکا و تیمش درباره دو موضوع—تایوان و ژاپن—به کار می‌روند. این روایت برای حمایت از ادعاهای جمهوری خلق چین درباره تایوان و متهم کردن ژاپن، هم‌پیمان آمریکا، به نظامی‌گری نوظهور به کار گرفته می‌شود.
یادبود پایان جنگ جهانی دوم
در واقع، رئیس‌جمهور ترامپ پس از یک کمپین تاریخی طولانی‌مدت که جمهوری خلق چین برای اهداف داخلی و سیاست خارجی خود به‌کار گرفته، به پکن می‌رسد. در طول سال ۲۰۲۵، هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم (که در چین به «جنگ مردمی چین برای مقاومت در برابر تجاوز ژاپنی و جنگ ضد فاشیست جهانی» شناخته می‌شود)، چین تلاش‌های فراوانی کرد تا نقش خود در پیروزی متفقین را به‌صورت یک رویداد ملی طولانی‌مدت جشن بگیرد. این فعالیت‌ها شامل کنفرانس‌های علمی، مستندهای تلویزیونی و درام‌مستندها، مراسم‌های محلی، گزارش‌های ویژه در رسانه‌های دولتی و بازسازی موزه جنگ بود. همه این برنامه‌های یادبود با رژه عظیم پیروزی ارتش آزادی‌بخش خلق چین در ۳ سپتامبر ۲۰۲۵ به پایان رسید که پیشرفته‌ترین سامانه‌های تسلیحاتی خود را به نمایش گذاشت.
در حالی که مراسم رسمی غربی معمولاً فرصتی برای نشان دادن مشارکت متفقین است، روایت پکن از این جنگ به‌وضوح بر ارتش سرخ متمرکز است. این روایت به‌صورت نمادین به تلاش‌های نیروهای متفقین — از جمله نیروهای ملی‌گرای چین که در صحنه چین‑برمه‑هند با هم می‌جنگیدند — اشاره می‌کند؛ اما در کل، نقش متفقین در داستان به حاشیه رانده می‌شود. من و سایر ناظران خارجی این روایت را نقد کرده‌ایم.
به کارگیری گذشته برای خدمت به امروز
غیرعجیب نیست که دستگاه حزبی‑دولتی جمهوری خلق چین برای گرامیداشت پایان جنگ تمام توان خود را به کار گرفت. برای حزب کمونیست چین، تسلیم ژاپن نقطه عطفی حیاتی در مسیر نهایی به قدرت بود؛ پس از پیروزی در جنگ داخلی خونین ۱۹۴۹ علیه ملی‌گرایان به رهبری ژنرال ژیائو چیانگ که به تایوان پناه برد و دولت آنجا را تأسیس کرد. علاوه بر این، مبارزه با ژاپن هنوز در برخی حلقه‌های تایوان به‌عنوان تجربه‌ای مشترک با سرزمین اصلی، به‌ویژه در حزب ملی‌گرای مخالف (کومینتانگ) طنین می‌اندازد. بنابراین، این جنگ در روابط دو‌ساحلی نیز نقش دارد. شایان ذکر است که این مراسم به فداکاری‌های انسانی عظیم در مقیاس ملی نیز می‌پردازند. نمی‌توان انکار کرد که مردم چین سال‌ها به‌تنهایی، با شجاعت و فداکاری، در برابر دشمن می‌جنگیدند و میلیون‌ها نفر از سربازان و غیرنظامیان کشته یا زخمی شدند؛ پس این یادبودها صرفاً ابزار سیاسی ظالم نیستند. چین در طول جنگ خسارات سنگینی متحمل شد.