‏🔷 ۳/۳

منشور مشارکت استراتژیک که در فوریه توسط ایالات متحده و آذربایجان امضا شد، به‌صورت صریح انرژی، زیرساخت‌های دیجیتال، سرمایه‌گذاری و امنیت را به کریدور میانی و TRIPP پیوند می‌دهد و آذربایجان را به‌عنوان شریک استراتژیک معرفی می‌کند. برای ایالات متحده، TRIPP دسترسی تجاری بیشتری به منطقه اوراسیا و زنجیره‌های تأمین فراهم می‌کند که ایران و روسیه را دور می‌زنند و در عین حال با چین رقابت می‌کند.

همان تنوعی که فرصت‌های جدیدی برای منطقه می‌آفریند، چالشی استراتژیک برای گرجستان به‌وجود می‌آورد؛ چین بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار خارجی این کشور است. TRIPP مسیر جایگزینی را معرفی می‌کند که می‌تواند وابستگی به گرجستان به‌عنوان دروازه اصلی ترانزیت قفقاز جنوبی را کاهش دهد.

این مسیر همچنان پیوند حیاتی دریای سیاه به بازارهای اروپایی خواهد بود، اما موقعیت آن به‌مرور زمان بیشتر به عوامل رقابتی دیگر و نه صرفاً جغرافیا وابسته می‌شود.

قزاقستان TRIPP را «توسعه منطقی» کریدور میانی می‌داند؛ این مسیر دسترسی به بازارهای اروپایی را حدود ۱٬۰۰۰ کیلومتر کوتاه می‌کند. ترکیه نیز می‌خواهد آن را به زیرساخت‌های ریلی، جاده‌ای و بندری خود متصل کند. ساختار نوظهور قفقاز جنوبی را نه تنها به بازارهای اروپایی، بلکه به آسیای مرکزی پیوند خواهد داد.

اکنون بزرگ‌ترین چالش نه نیروی سیاسی، بلکه اجراست. این مسیر به بنادر سازگار، مرزهای کارآمد، گمرک دیجیتال، شبکه‌های فیبرنوری، مراکز لجستیکی، مقررات پیش‌بینی‌پذیر و ساختارهای مالی مقاوم در برابر شوک‌های ژئوپولیتیکی نیاز دارد.

سرمایه‌گذاران خصوصی در فوروم کسب‌وکار خزر در نیویورک بر زیرساخت‌های مقاوم، شرکای قابل‌اعتماد، بازدهی پیش‌بینی‌پذیر و تأمین مالی بلندمدت مناسب تأکید کردند. آزمون این است که آیا نیروی ژئوپولیتیکی می‌تواند به پروژه‌های ملموس و قابل‌تامین مالی تبدیل شود یا نه.

هفته سازمان ملل نشان داد که اتصال ترانس‌خزری به‌عنوان موضوعی مهم‌تر در برنامهٔ سیاست خارجی و تجاری ایالات متحده جای گرفته است. آزمون بعدی در اواسط اکتبر خواهد بود؛ انتظار می‌رود مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، بیش از صد شرکت آمریکایی را به ازبکستان برای نشست C5+1 که بر اتصال، تجارت، انرژی و سرمایه‌گذاری متمرکز است، هدایت کند.

سؤال این است که آیا واشنگتن می‌تواند TRIPP را از نقطهٔ ورودی به ساختاری بزرگ‌تر تبدیل کند: معماری ترانس‌خزری تجاری‑قابل‌استفاده که ایالات متحده به‌طور کامل در آن مشارکت داشته باشد.

نینو لژاوا پژوهشگر تحلیلی مستقر در نیویورک و پژوهشگر غیرمقیم برنامه دفاع و امنیت ترانس‌اتلانیک در CEPA است؛ او در روابط ارو‑آتلانتیک، رقابت ژئوپولیتیکی و امنیت و اتصال در سراسر دریای سیاه و قفقاز جنوبی تخصص دارد.

Europe’s Edge نشریهٔ آنلاین CEPA است که به موضوعات کلیدی دستور کار سیاست خارجی در اروپا و آمریکای شمالی می‌پردازد. تمام نظرات بیان‌شده در Europe’s Edge صرفاً متعلق به نویسنده است و ممکن است نمایانگر موضع مؤسسات یا مرکز تحلیل سیاست‌های اروپایی نباشد. CEPA در تمام پروژه‌ها و نشریات خود سیاست استقلال فکری سخت‌گیرانه‌ای را حفظ می‌کند.