📌 چکیده
در طول جنگ یمن موشک‌های بالستیک انصار الله تا پیش از تابستان ۲۰۲۴ بیشتر جنبهٔ سیاسی داشتند و به‌ندرت به اهداف دقیق می‌رسیدند؛ اما از اکتبر ۲۰۲۳ تا کنون پنج فرودگاه سعودی هدف حملات شده‌اند و خسارات جانی و مادی قابل‌توجهی وارد شده است. نویسنده معتقد است دقت جدید این موشک‌ها ناشی از استفادهٔ ترکیبی ایران از سامانه‌های ناوبری نظامی روسیه (GLONASS) و چین (BeiDou) است که برای اصلاح مسیر در اواخر پرواز و کاهش خطاهای اینرسی ضروری‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد روسیه داده‌های ماهواره‌ای هدف‌گیری را به حوثی‌ها می‌فرستد و چین تصاویر تجاری را فراهم می‌کند، در حالی که ایران موشک‌ها، آموزش و مشاوران را تأمین می‌کند؛ این زنجیرهٔ تأمین باعث شده موشک‌های یمنی بتوانند در مقابل شبکهٔ دفاع هوایی قوی عربستان، به تأسیسات کلیدی اصابت کنند.
در طول بیشتر جنگ عربستان در یمن، موشک‌های بالستیک انصار الله بیشتر جنبه سیاسی داشتند تا نظامی؛ سر و صدا و ترس ایجاد می‌کردند، اما به ندرت تأثیرگذار می‌شدند. در سال ۲۰۱۷ مطبوعات می‌توانستند به‌راستی گزارش دهند که این موشک‌ها غالباً با کاهش بار جنگی سبک می‌شدند و به ندرت به هدف مورد نظر می‌رسیدند. دفاع هوایی عربستان بسیاری از آن‌ها را نابود کرد و باقی‌مانده‌ها در صحرای خالی سقوط کردند.
امروزه این تصویر دیگر صادق نیست. از زمانی که در تابستان جاری، درگیری دوباره شعله‌ور شد، از ۵ اکتبر تا امروز پنج فرودگاه عربستان هدف حملات حوثی‌ها قرار گرفته‌اند؛ ۲۰ نفر کشته و صدها نفر زخمی شده‌اند. در ۱۰ اکتبر AFP تصویری از فرودگاه بین‌المللی ملک خالید در ریاض گرفت که در همان لحظه مورد اصابت قرار گرفته بود. وقتی حوثی‌ها ادعای اصابت به تسهیلات آرامکو را مطرح کردند، «ائتلاف این ادعاها را گمراه‌کننده خواند»، اما روزنامه‌نگاران مستقل آتش‌سوزی و دود بر فراز پالایشگاه ریاض را گزارش دادند. این‌ها سلاح‌های منطقه‌ای نیستند که در حوالی شهر سقوط کنند؛ بلکه اصابت به تأسیسات خاصی در فاصله بیش از هزار کیلومتر است که در برابر یکی از متراکم‌ترین شبکه‌های دفاع هوایی منطقه رخ می‌دهد.
من تمام دوران کاری‌ام را در حوزه هدف‌گیری و برنامه‌ریزی نظامی سپری کرده‌ام و می‌دانم این الگو چه معنایی دارد. دقت در بردهای طولانی از موتور موشک بهتر حاصل نمی‌شود. موشکی که از خانواده اسکود باشد و تنها بر هدایت اینرسی عمل کند، در طول پرواز خطاهای انباشته می‌کند و وسیله بازگشت آن نیز خطاهای بیشتری اضافه می‌کند. برای کاهش خطای چند صد متری به ده‌ها متر باید مسیر را در اواخر پرواز اصلاح کرد؛ از طریق به‌روزرسانی‌های ناوبری ماهواره‌ای، وسیله بازگشت قابل مانور یا دنبال‌کننده نهایی. هرچه سخت‌افزار باشد، نیاز به مختصات هدف دقیق دارد. چنین امکاناتی انصار الله در کوه‌های سعاده نمی‌تواند تولید کند.
بدنه‌های موشک ریشه ایرانی دارند؛ این موضوع به‌طور جدی مورد مناقشه نیست. اما پیشرفت‌های دقت ایران نشان می‌دهد منبع این توانایی کجاست؛ در اینجا دو گزینه وجود دارد، نه یک.
اولین گزینه روسیه است. از زمان حمله ایران در سال ۲۰۲۰ به عین‌الاسد، گزارش‌های مداومی آمده است که موشک‌های خانواده فاتح از GLONASS، سامانه ناوبری ماهواره‌ای روسیه، استفاده می‌کنند. برای استفاده ایران از سیگنال نظامی رمزگذاری‌شده و مقاوم در برابر اختلال GLONASS، روسیه باید کلیدهای رمزنگاری را در اختیار آن بگذارد.
دومین گزینه چین است و من آن را نادیده نمی‌گیرم. صورت‌الستاره BeiDou چین بزرگ‌تر از GPS است و سرویس محدود و کاربری مجاز آن برای مقاومت در برابر اختلال و جعل طراحی شده است. پژوهشگرانی که روابط چین‑ایران را دنبال می‌کنند، به توافق گزارش‌شده در سال ۲۰۱۵ برای ادغام BeiDou در زیرساخت‌های نظامی ایران اشاره می‌کنند و به گزارش‌ها می‌گویند پس از مشارکت استراتژیک ۲۰۲۱، پکن سیگنال نظامی رمزگذاری‌شده خود را به تهران ارائه داده است. بر اساس برخی منابع، ایران انتقال از GPS آمریکایی به BeiDou را در ژوئن ۲۰۲۵، پس از جنگ ۱۲ روزه، تکمیل کرد. آلین ژیولت، رئیس پیشین اطلاعات فرانسه، استدلال می‌کند که بهبود دقت موشک‌های ایرانی از آن زمان بهتر با دسترسی به BeiDou توضیح می‌شود. تهران هرگز این موارد را تأیید نکرده؛ تنها می‌گوید از هر منبع موجود استفاده می‌کند و به هیچ‌کدام وابسته نیست.