📌 چکیده
دولت ترامپ پس از هفت ماه ناکامی، تحریمهای جدید و محاصرهٔ دریایی مستمر بر سواحل جنوبی ایران را ادامه داد و هدف خود را «خنککردن اقتصاد» جمهوری اسلامی اعلام کرد. جمهوری اسلامی ایران این فشارها را بهعنوان فرصتی برای نشان دادن توان نظامی و اقتصادی میبیند؛ بهدلیل حملات به پایگاههای آمریکایی، اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز و جلب حمایت برخی کشورهای عربی، هدف اصلی آن اخراج نیروهای آمریکا از خلیج فارس و رفع تمام تحریمهاست. با وجود تخریب زیرساختها، تورم و بیکاری، مقامات ایرانی ادعا میکنند که اقتصاد داخلی تا حدی خودکفا شده و مردم میتوانند رنجهای اقتصادی را تحمل کنند. نظرسنجیهای میدانی نشان میدهد که اگرچه نارضایتی نسبت به دولت داخلی باقیست، اما خشم عمومی نسبت به واشنگتن افزایش یافته و ملیگرایی و حمایت از رهبری تقویت شده است.
دولت ترامپ نسبت به جمهوری اسلامی ایران سابقهای مملو از شکست دارد. پس از هفت ماه ناکامی، مقامات آمریکایی بر این باورند که صفحهای جدید گشودهاند: تحریمهای تازهای اعمال کردهاند و در عین حال محاصرهٔ دریایی مستمر بر سواحل جنوبی کشور را حفظ کردهاند تا دسترسی ایران به تجارت خارجی را محدود کنند. بهدلیل این فشارها، آنها نتیجهگیری کردهاند که جمهوری اسلامی بهزودی یا تسلیم میشود یا سرنگون میشود. «ما قصد داریم این رژیم را از نظر اقتصادی خفه کنیم»، اسکندر اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در اول سپتامبر اعلام کرد.
جمهوری اسلامی ایران اینگونه تفسیر نمیکند. تهران معتقد است که میتواند ایالات متحده را شکست دهد و دلایل این باور واضح است. دولت ایران نه تنها از بمبارانهای ایالات متحده و اسرائیل جان سالم به در نیاورده، بلکه بهخشم بهپاسخ داده و پایگاههای نظامی آمریکا را تخریب کرده و عبور کشتیها در تنگه هرمز را مختل کرده است. مردم ایران بهدلیل خسارات جنگی و قطعوتصمیمهای واشنگتن هزینهٔ اقتصادی سنگینی میپردازند، اما بخش عمدهای از جمعیت به پرچم میپیوندند و بهنظر میرسد رنج را بهعنوان هزینهای ضروری برای دفاع از خود میپذیرند. در نتیجه، تهران جسارت بیشتری یافته است. اگرچه مقامات ایرانی ممکن است در هر تاکتیک نظرات متفاوتی داشته باشند، اما هدف مشترک آنها یکسان است: اخراج نیروهای آمریکا از خلیج فارس، وادار کردن واشنگتن به حذف تمام تحریمها و پذیرش اینکه ایران یک قدرت بزرگ است.
این برنامه ممکن است در نگاه اول بیش از حد جسورانه بهنظر برسد، چرا که ایران بهطور قابلتوجهی تضعیف شده است. اما جمهوری اسلامی بر این باور است که اهدافش در دسترس هستند. این دولت معتقد است که نیروهای نظامیاش میتوانند با ادامهٔ حملات مستقیم به پایگاههای آمریکایی و جلب حمایت کشورهای عربی برای فشار بر ایالات متحده، نیروهای آمریکا را از خلیج فارس بیرون رانند. همچنین بر این باورند که با بههمریختن بازارهای انرژی میتوانند واشنگتن را مجبور به رفع محدودیتهای اقتصادی کنند. بهعبارت دیگر، نظریهٔ پیروزی تهران این است که میتواند پایدار بماند و درد کافی وارد کند تا ایالات متحده محاصرهٔ ایران را پایان دهد.
پایان ردهها
هیچکس شک نمیکند که ایران تحت فشار جنگ قرار گرفته است. ماهها بمبارانهای آمریکایی و اسرائیلی، صنایع و زیرساختهای کشور را تخریب کرده، بیکاری را بهطور چشمگیری افزایش داده و تعداد بیشتری از ایرانیان را به فقر کشانده است. تحریمها و محاصرهٔ دریایی واشنگتن باعث تورم سرسامآور شدهاند. همچنین نیروهای نظامی آمریکا و اسرائیل موفقیتهای تاکتیکی متعددی را بهدست آوردهاند، از جمله ترور رهبر پیشین انقلاب اسلامی، علی خامنهای.