📌 چکیده
دیپلمات هند، دینش تریودی، به بنگلادش اطلاع داد که شیخ حسینه در ۵ اوت ۲۰۲۴ توسط نیروی هوایی بنگلادش، نه هواپیمای هندی، به هند منتقل شد و هند در آن زمان گزینه یا آمادگی برای استرداد او نداشت. پس از برکناری حسینه، دولت موقت بنگلادش تحت رهبری محمد یونوس، که نسبت به هند خصمانه است، به قدرت رسید و روابط دو کشور را پیچیده‌تر کرده است. دولت بنگلادش می‌خواهد حسینه را بازگرداند، اما تحت پوشش پیمان استرداد دوجانبه، هند نمی‌تواند او را به‌سادگی تحویل دهد؛ در عین حال، بازدید پیشنهادی نخست‌وزیر طارق رحمان در نوامبر به‌عنوان عامل کلیدی در مذاکرات بین‌المللی مطرح است و هر دو طرف سعی دارند بدون امتیاز دادن به حسینه، روابط تجاری و استراتژیک خود را بازسازی کنند.
سرمقاله توسط مهندرا ود
دیپلمات عالی‌رتبهٔ هند، دینش تریودی، چند حقیقت اساسی را به میهمان‌کشور خود، بنگلادش، منتقل کرده است.
به‌نظر می‌رسد این حقایق در حین تقاضای بازگرداندن نخست‌وزیر پیشین برکنار شده، شیخ حسینه، فراموش شده‌اند: در ۵ اوت ۲۰۲۴، او «نه توسط نیروی هوایی هند و نه توسط ارتش هند آورده شد».
هند «تقریباً هیچ گزینه‌ای نداشت» و «آماده نبود» زمانی که او رسید.
اکنون به‌عنوان دیپلمات، این سیاستمدار از بیان واضح خودداری کرد: او با هواپیمای نیروی هوایی بنگلادش از داکا به هند منتقل شد.
یادآوری دیگر: «در آن زمان، حسینه هنوز نخست‌وزیر بنگلادش بود».
او گفت که رویه‌های قانونی برای استرداد او در دست اجراست و زمان می‌برد.
طبیعتاً او از اعلام مکرر حسینه در دسامبر که بازگشت خودسرانه‌اش را قصد دارد، خبری نکرد.
چقدر زمان تغییر کرده! زمانی که هند به‌عنوان «دوست‌دار» جنوب آسیا شناخته می‌شد، روابطش با بنگلادش پیچیده و حتی حساس شده است.
تبعید شیخ حسینه در هند و بازگشت پیشنهادی او لایهٔ دیگری از پیچیدگی به رابطه‌ای که پیش از این به‌طرز فوق‌العاده‌ای پیچیده بود، افزوده است.
با تماس‌های صوتی به رسانه‌ها و اعضای آوامی لیگش، او بارها اعلام کرده که به خانه بازمی‌گردد، هرچند می‌داند دستگیری و تعقیب قضایی در انتظارش است.
در پی کسب حمایت بین‌المللی از قانون‌گذاران و سازمان‌های حقوق بشر، او سمینارهایی در لندن و ژنو به‌صورت صوتی برگزار کرده است.
دولت طارق رحمان، نخست‌وزیر، «خشم» خود را نسبت به سخنرانی صوتی او در دهلی اعلام کرد و رسانه‌های داخلی را از گزارش آن منع کرد. این دولت به دو دعوت‌نامهٔ هند، یکی دوجانبه و دیگری برای اجلاس BRICS در دهلی نو، پاسخی نداد.
به‌روزرسانی کوتاهی ضروری است.
پس از برکناری حسینه، دولت موقت به رهبری محمد یونوس بر پایهٔ حس‌خوری ضد حسینه و، از آنجا که او در هند بود، ضد هند متمرکز شد.
از زمان انتخابات فوریهٔ امسال، حزبی که تاریخچهٔ روابط مشکل‌دار با هند دارد به قدرت رسیده است. این انتخابات نیروی مخالف شامل جماعت اسلامی و دانشجویانی که برای برکناری حسینه فعالیت می‌کردند و هند را دشمن می‌دانستند، به قدرت آورد.
در حالی که هند سعی دارد روابط دوجانبه را تحت شرایط کاملاً متفاوت بازسازی کند، میزبانی حسینه این روابط را پیچیده کرده است. بازدید احتمالی رحمان در نوامبر در سطوح مختلف مورد بحث قرار گرفته، اما بررسی تاریخ‌ها و اعلام تاریخ‌های نهایی دو مسألهٔ متفاوت هستند.
برای کسی که با روابط هند‑بنگلادش آشنایی ندارد، دو مسألهٔ بازگشت حسینه و بازدید طارق ممکن است جدا به‌نظر برسند؛ در واقع آن‌ها به‌طور نزدیک به‌هم پیوسته‌اند.
دولت داکا می‌خواهد حسینه را که به جرائم جدی محکوم و به اعدام رسیده، بازگرداند. از آنجا که این موضوع تحت پوشش پیمان استرداد دوجانبه است، هند نمی‌تواند او را به‌سادگی تحویل دهد.
در حالی که رحمان تحت فشار، به‌ویژه از سوی مخالفان، است، باید حضور حسینه را هنگام بازدید از هند سنجیده کند. شکایت دولت او که به‌عنوان اهرم فشار نیز به‌کار می‌رود، بر روابط با دهلی تأثیر می‌گذارد.
در عین حال، دهلی منافع استراتژیک بزرگ‌تری دارد: ایجاد رابطه‌ای قابل‌عمل با دولت داکا، هر کسی که رهبری‌اش کند. بنگلادش برای هند آن‌قدر مهم است که اجازه ندهد رابطه به‌صورت دائمی گروگان سرنوشت نخست‌وزیر پیشین بماند.
به همین دلیل بازدید پیشنهادی طارق اهمیت دارد؛ اما به همین دلیل هم دشوار است. بن‌بست دیپلماتیک خاصی وجود دارد.