📌 چکیده
در ماههای اخیر درگیری بین حوثیهای یمنپشتیبان جمهوری اسلامی ایران و دولت یمنی به رسمیت شناختهشدهٔ عربستان سعودی تشدید شده و روسیه و چین بهسوی ایران متمایلاند، در حالی که ایالات متحده بهعنوان متحد عربستان، حمایت اطلاعاتی میکند اما از حملات هوایی خودداری کرده است. حوثیها کنترل یکسوم یمن، از جمله پایتخت صنعاء، و مسیر بحرانی بابالمانداب را بهدست گرفتهاند و به تأسیسات نفتی عربستان و خطوط لوله حمله کردهاند؛ این اقدامات باعث توقف استخراج نفت از خط لوله شرق‑غرب و افزایش تلفات انسانی (۸۰۰ کشته، ۳۰۰۰ مجروح، ۱۵۸٬۰۰۰ آواره) شده است. تنگه هرمز بهدلیل تهدید حملات جزئی مسدود مانده و ادعای عبور روزانه ۱۳ میلیون بشکه نفت توسط ایالات متحده توسط جمهوری اسلامی ایران رد شده؛ در عین حال، ایران خواستار آتشبس، رفع محاصره بنادر و آزادسازی داراییهای مسدود شده است.
در سالهای اخیر خاورمیانه شاهد چندین انفجار خشونتآمیز بوده است. در حالی که جنگ ایالات متحده‑ایران امسال سرخط خبرها را به خود اختصاص داده، درگیری به سرعت در حال تشدید میان حوثیها و دولت به رسمیت شناختهشدهٔ یمن و عربستان سعودی، میتواند به همان اندازه برای منطقه پیامدهای مهمی بهبار آورد.
پیچیدگی درگیری داخلی یمن نباید دستکم گرفته شود؛ این خشونت به دو قدرت منطقهای بزرگ، یعنی ایران و عربستان سعودی، و همچنین به تقابل مداوم ایالات متحده‑اسرائیل با ایران بر سر تنگه هرمز مرتبط است.
ایران از حوثیها (که به نام انصار الله یا حامیان خدا نیز شناخته میشوند) حمایت میکند؛ در مقابل، عربستان سعودی دولت یمنی، که به عنوان شورای رهبری ریاستجمهوری (PLC) شناخته میشود، را پشتیبانی مینماید. ایالات متحده نیز در کنار متحد نیمهرسمی خود، عربستان، ایستاده است؛ در عین حال، روسیه و چین در کنار ایران قرار دارند.
علاوه بر این، دیگر متحدان منطقهای ریاض، ترکیه و پاکستان، تازه موافقت کردهاند تا پیمان دفاع متقابل تازهامضا شده خود را فعال کنند و در صورت حمله مجدد به عربستان، نیروهایی برای دفاع از این کشور اعزام نمایند.
با توجه به تعداد زیاد بازیگران درگیر، این درگیری میتواند به سرعت از کنترل خارج شود، کل منطقه را در بر گیرد و تأمین سوختهای جهانی را بیش از پیش ناپایدار سازد.
حمایت حوثیها در حال گسترش است.
جنگ ایالات متحده‑ایران در ماههای اخیر به بنبست رسیده است. تهران همچنان مصمم است که کنترل تنگه هرمز را در دست دارد؛ این مسیر پیش از جنگ، ۲۰٪ از عرضه روزانهٔ جهانی نفت و گاز مایع را منتقل میکرد. رئیسجمهور ایالات متحده، ترامپ، دربارهٔ چگونگی پایان دادن به این درگیری رفتار متغیری از خود نشان داده است؛ تا کنون نه توان نظامی آمریکا و نه حداکثر فشار اقتصادیاش مؤثر واقع نشدهاند.
متحدان حوثی تهران که یکسوم یمن (از جمله پایتخت صنعاء) را در اختیار دارند، اوایل امسال برای حمایت از ایران به میدان آمدند. آنها کنترل خود بر تنگه بَابالمانداب، مسیر حیاتی که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند، تقویت کردهاند.
از ژوئیه به بعد، آنها پیشرفتهای سرزمینی در یمن به دست آوردهاند تا کل کشور را به تصرف درآورند؛ در همین حال، به تأسیسات نفتی عربستان، کشتیهای نفترسان و فرودگاه اصلی ریاض نیز حمله کردهاند. حملهای در روزهای اخیر دوباره جریان استخراج نفت از طریق خط لوله شرق‑غرب را متوقف کرد؛ ریاض این خط لوله را برای صادرات نفت از طریق بَابالمانداب پس از بسته شدن تنگه هرمز به کار میبرد.
نیروهای یمنی و عربستان در روزهای اخیر عملیات ضدحملهای راهاندازی کردهاند تا تمام سرزمینهای تحت کنترل حوثیها را بازپس گیرند؛ این امر سایهٔ بازگشت به جنگ داخلی گسترده و بحران انسانی جدی برای یمنیان را برانگیخته است.
ریاض از واشنگتن درخواست کرده است تا حملات هوایی علیه حوثیها انجام دهد، اما ترامپ این درخواست را رد کرده و به جای درگیر شدن فعال، حمایت از طریق اطلاعات ایالات متحده و تحلیلگران نظامی در داخل کشور ارائه داده است.
ترامپ تمایلی به گسترش جنگ ایالات متحده‑ایران و درگیر کردن آمریکا در درگیری دیگری نشان نداده است؛ در حالی که احتمال تجدید جنگ با ایران همچنان بسیار واقعی است.