‏🔺 ۴/۴

مسئله این نیست که ریاض احتیاط کرد؛ شاید مشکل این باشد که بیش از حد به این باور تکیه کرد که احتیاط، احتیاط متقابل از طرف دیگر به‌دست می‌دهد. این به‌میزان لازم رخ نداد.

به گفتهٔ شاهزاده ترکی، ایران شبکهٔ متحدان مسلح خود را رها نکرده است. حوثی‌ها به یک جنبش سیاسی عادی یمنی تبدیل نشده‌اند. گروه‌های مسلح عراقی ناپدید نشده‌اند. و تهدید به مسیرهای دریایی از هرمز به باب‌ال‌مندب منتقل شده است؛ پهپادها و موشک‌ها نیز مرز بین جنگ و صلح را مبهم کرده‌اند.

عبارت «احتیاط دیگر قابل‌اعمال نیست» پس نباید صرفاً به‌عنوان سخت‌گیری بلاغی رد شود. بخشی از آن پذیرش این است که نظریهٔ پیشین به حد خود رسیده.

سیاستی که تنها چند ماه پیش بر پایه توانایی‌اش برای کمک به عربستان سعودی در جذب حملات بدون کشیده شدن به جنگ ارزیابی می‌شد، اکنون معیار موفقیت متفاوتی می‌طلبد: آیا می‌تواند از وقوع حملهٔ بعدی پیش‌گیری کند؟ چالش در تقاطع مدیریت ریسک و بازدارندگی منبع ریسک نهفته است.

عربستان سعودی در سال‌های اخیر استراتژی اول را تا حد زیادی مسلط شده است: کاهش تنش، آشتی، گفت‌وگو با ایران، تعامل با واشنگتن و پکن و اجتناب از جنگ‌های پرهزینه. اما تحولات اخیر سؤال مشروعی دربارهٔ دوم برمی‌انگیزد.

در نهایت بازدارندگی آنچه دولتی دربارهٔ توانایی پاسخگویی می‌گوید نیست، بلکه آنچه دشمن دربارهٔ تمایل واقعی آن به استفاده از این توانایی باور دارد. وقتی یکی از برجسته‌ترین مدافعان سیاست احتیاط عربستان می‌گوید که خود احتیاط «دیگر قابل‌اعمال نیست»، مسأله صرفاً تغییر واژگانی نیست؛ بلکه بازنگری سیاستی است که شایستۀ توجه جدی است.

ریاض ممکن است دریابد که سؤال پیش رویش در مرحلهٔ بعد، رها کردن دیپلماسی نیست. نشانه‌ای از این نیست و خود ولیعهد گفته است که به تلاش‌های کاهش تنش ادامه خواهد داد در حالی که حق پاسخ به تهدیدها را حفظ می‌کند.

بلکه سؤال این است و دشوارتر: چگونه از سیاستی که از جنگ جلوگیری می‌کند به سیاستی برویم که مانع این شود که دشمن باور کند اجتناب از جنگ به معنای پذیرش حملات است؟ این آزمون جدید است.

دیپلماسی بدون قدرت می‌تواند مورد آزمون قرار گیرد، در حالی که قدرت بدون دیپلماسی عربستان سعودی را در وضعیتی می‌گذارد که نه جنگ باشد و نه صلح. میان این دو بازدارندگی قرار دارد. و بر پایهٔ سخنان خود شاهزادهٔ ترکی الفیصل، به‌نظر می‌رسد ریاض به این نتیجه رسیده است که خودداری به تنهایی بازدارندگی نیست.

نظرات این مقاله صرفاً متعلق به نویسنده است و لزوماً موضع تحریریهٔ MBN را نشان نمی‌دهد.