🟥

#جوالدوز

🔹از تکثر تا تضاد
یک آسیب‌شناسی فرهنگی

✍ عرفان افشاری

▫️به نظرم مسئله(برابلم) ما در زنجان فقط این نیست که «چرا متفاوت فکر می‌کنیم»؛ بلکه به نظر می‌رسد، مسئله ما این است که این تفاوت‌ها کمتر به گفت‌وگو و هم‌زیستی فرهنگی تبدیل شده‌اند و بیشتر به تضاد و صف‌بندی رسیده‌اند. شناخت این تفاوت میان تکثر و تضاد، برای فهم فرهنگ شهری زنجان مهم است.

▫️زنجان، اگرچه در بطن خودش شهر متنوع و متکثری است، اما این تنوع چندان مجال بروز و دیده‌شدن ندارد. در زندگی روزمره، در خانواده‌ها، محله‌ها، زبان، ادبیات، هنر، باورها، شیوه‌های زندگی و حتی نوع نگاه آدم‌ها به شهر، تفاوت‌های زیادی وجود دارد. اما وقتی به فضای عمومی شهر نگاه می‌کنیم، چیزی که بیشتر از این #تنوع به چشم می‌آید، #تضاد است.

▫️آدم‌های زنجان خیلی وقت‌ها متفاوت فکر می‌کنند، اما به جای اینکه این تفاوت را به رسمیت بشناسند و کنار هم بنشانند، در برابر هم قرار می‌گیرند. یکی چیزی را می‌خواهد و دیگری درست در نقطه مقابل آن می‌ایستد. یکی از یک جریان فرهنگی دفاع می‌کند و دیگری اصل آن را زیر سؤال می‌برد. در ادبیات، در هنر، در زبان، در فعالیت‌های اجتماعی، اقتصادی و حتی در مسائل مربوط به تاریخ شهر، نمونه‌های این وضعیت کم نیست.

▫️البته باید میان تکثر و تناقض فرق گذاشت و آن دو را به معنی علمی دقیق آنالیز کرد.‌

▫️تکثر یعنی چند صدا در یک شهر وجود داشته باشد؛ صداهایی که ممکن است همدیگر را قبول نداشته باشند، اما حق وجود یکدیگر را به رسمیت بشناسند. تضاد اما زمانی شکل می‌گیرد که تفاوت، به نفی دیگری تبدیل شود؛ یعنی من وقتی خودم را تعریف ‌می‌کنم یعنی دیگری را باید حذف یا بی‌اعتبار کنم.

▫️من این تضادهای موجود در زنجان را نشانهٔ تکثر فرهنگی شهر نمی‌دانم. برعکس، آنها را یکی از ضعف‌های فرهنگی و تاریخی شهر می‌دانم. اینکه در یک شهر چند فکر و چند جریان وجود دارد، به خودی خود امتیاز نیست. مهم این است که این فکرها بتوانند در کنار هم زندگی کنند، با هم حرف بزنند و حتی از یکدیگر تأثیر بگیرند، و موجب چالش و تحرک و در نهایت ارتقاء فکر و فرهنگ شوند.

▫️زنجان ظرفیت این همزیستی را دارد. شاید مشکل این باشد که هنوز یاد نگرفته‌ایم تفاوت را به عنوان بخشی از ویژگی‌های مدرن زندگی شهری بپذیریم. هنوز گاهی فکر می‌کنیم اگر دیگری دیده شود، از سهم ما کم می‌شود؛ اگر زبان دیگری شنیده شود، زبان ما ضعیف می‌شود؛ اگر روایت دیگری از تاریخ شهر مطرح شود، روایت ما از بین می‌رود.

▫️در حالی که شهر، میدان حذف و هتاکی نیست؛ میدان حضور و حکاکی است. حکاکی روایت خود بر سینه تاریخ.

▫️زنجان برای اینکه فرهنگ شهری پویاتری داشته باشد، بیش از آنکه به یکدست شدن نیاز داشته باشد، به گفت‌وگو میان تفاوت‌ها نیاز دارد. باید بتوانیم هم زنجانی بمانیم و هم اجازه بدهیم زنجانی‌های دیگر، با زبان و فکر و روایت خودشان، زنجان را روایت کنند.

▫️تکثر وقتی ارزش فرهنگی پیدا می‌کند که دیده شود، شنیده شود و بتواند با تکثرهای دیگر وارد گفت‌وگو شود. وگرنه تفاوت‌های پنهان، دیر یا زود، خودشان را به شکل تضادهای تخریبگر نشان خواهند داد.

#هفته‌نامه‌گاوازنگ

https://t.me/gavazangzn