ادامه: درباره‌ی ماهیت علم

شاید برای کسانی که پژوهشگر این حوزه‌های علم نیستند جزییات این خبر اهمیت زیادی نداشته باشد و فقط هیجان کشف دورترین و روشن‌ترین کهکشان در اخبار باقی بماند ولی اتفاقاً حالا که این کشف‌ها به اخبار راه پیدا می‌کنند برای شناخت بهتر علم می‌شود به آن‌ها نگاه کرد. نجوم و کیهان‌شناسی علم‌های خیلی زنده‌ای هستند. آزمایش‌گاه این علوم در دوردست است و نمی‌شود به‌سادگی هر پدیده‌ای را مشاهده کرد یا عوامل محیطی را تغییر داد و شرایط متفاوت را آزمایش کرد. مثلاً در آزمایشگاه می‌رویم و مقاومت و سختی یک ماده را در برابر تغییر دما و فشار اندازه‌گیری می‌کنیم و می توانیم نظریه‌هایی که این پدیده‌ها را تبیین می‌کنند بسازیم و بسنجیم. اما در نجوم فقط یک عالم داریم با میلیاردها میلیارد کهکشان و ستاره. در نتیجه در این علم آزمایش به معنی تغییر شرایط آزمایشگاهی نداریم و فقط عالم موجود و اجزاء آن را مشاهده می‌کنیم و به جای تغییر شرایط آزمایش می‌گردیم به دنبال مشاهده‌هایی که در شرایط متفاوت، زمان‌های متفاوت و محیط‌های متفاوت باشند. در واقع ما شرایط متفاوت آزمایش را ایجاد نمی‌کنیم بلکه امکان دیدن شرایط مختلف که قبلاً در عالم به‌وجود آمده را فراهم می‌کنیم. شاید دنبال کردن اخبار کشفیات نجومی از این منظر در اخبار علمی جالب باشند. در همین خبر اخیر دیدن کهکشان‌هایی پرنور در عالم اولیه داده‌ی جدید و مهمی را اضافه کرده است. پس اگر مدلی داریم که پیش‌بینی می‌کند با چه آهنگی ستاره‌ها و کهکشان‌ها به وجود می‌آیند حالا هم باید توضیح دهد که چرا در این مدت کم چنین کهکشان‌هایی پرسویی به‌وجود آمده‌اند. اگر این پیش‌بینی را نمی‌کند پس لازم است که مدل‌ها و نظریه‌ها طوری اصلاح شوند که با این مشاهده سازگاز باشند و البته مشاهده‌های قبلی از کهکشان‌های نه‌چندان دور و دور را هم تبیین کنند. این همان روالی است که بشر همواره در مطالعه‌ی علمی طبیعت برای تبیین پدیده‌ها طی کرده است. نه شکست است و نه معجزه، فقط روش علمی است و زنده بودن علم که به شدت به مشاهده و تجربه و اندازه‌گیری‌های بسیار دقیق وابسته است.
@garbaar