گاراژ ــ مهدی تدینی on Telegram: “کیش شخصیت کار دانشمند سیاسی اینه‌که مفاهیم سیاسی…”

کیش شخصیت

کار دانشمند سیاسی اینه‌که مفاهیم سیاسی رو درست تعریف کنه تا "علم سیاست" شکل بگیره. تمایزگذاری، دسته‌بندی، طبقه‌بندی و تعاریف دقیق و روشن، وظیفه علمه.

در مقابل، در امور روزمره سیاسی، فعالان سیاسی، سیاستمداران، دولتمردان و سیاسی‌نویسان برای مقاصد و اهداف سیاسی‌شون از این مفاهیم استفاده می‌کنند. در اینجا اهداف سیاسی حرف اول رو می‌زنه، نه "صحت علمی". به همین دلیل مفاهیمی مثل فاشیست و تروریست و نازیست و... مثل نقل و نبات به کار می‌ره.

این رو کاری نمی‌شه کرد. فقط باید ما این تمایز رو یاد بگیریم. دنیای سیاست پر از این مفهوم‌پریشی‌هاست. مفاهیم رو باید در کتاب‌ها یاد گرفت (تازه اگر خود اون کتاب‌ها بخشی از پروپاگاندای سیاسی نباشن — اینجا کار سخت می‌شه! چون تازه باید تفاوت علم و شبه‌علم و پروپاگاندا رو هم بفهمیم. دعواهای علمی در همین زوایا جریان داره). فقط مراقب باشید مفاهیم سیاسی رو از فضای سیاسی روزمره و طرف‌های دعوا یاد نگیرید. خود این نکته رو در نظر داشته باشید، دست‌کم دچار آموزش غلط نمی‌شید.

چند روز پیش گفتم نیوسام، سیاستمدار برجستهٔ دموکرات می‌گه ترامپیسم "کیش شخصیته". گفتم این کاربردِ "کیش شخصیت" غلطه. حتماً ترامپ طرفداران دوآتشه‌ای داره، اما این به معنای کیش شخصیت نیست.

کیش شخصیت یا پیشواپرستی رو در نظام‌های دیکتاتوری و به عنوان بخشی از ایدئولوژی حکومتی باید پیدا کرد. کیش شخصیت از پدیده‌های خطرناک سیاسته و درست مثل "فاشیسم" و "نازیسم" باید در جای درست ازش استفاده کرد، وگرنه تقلیل شر خواهد بود (حالا اینکه تقلیل شر یعنی چه، بگذریم).

برای اینکه درک ملموسی از پیشواپرستی داشته باشید، مثال ملموسی با مصادیقش می‌زنم.

در هیچ جای دنیا کیش شخصیت برای پیشوایان به اندازۀ کرۀ شمالی وجود نداشته ــ حتی استالین و مائو تا این حد مورد ستایش نبودن. حالا مصادیق این پیشواپرستی چیه؟

— زادروز بنیانگذار کره شمالی، کیم ایل سونگ، در تقویم با عنوان «روز خورشید» نامگذاری شده که مهم‌ترین تعطیلی ملی این کشوره.
— از اواخر دهۀ ۱۹۹۰، کرۀ شمالی تقویم خاص خودش رو ابداع کرد که با سال تولد کیم ایل سونگ آغاز می‌شه. طبق این سالشماری الان در سال ۱۱۵ هستیم.
— اشیایی که کیم ایل سونگ لمس کرده یا دیده، به عنوان یادگار مورد احترامه. اونجا یک پلاک قرمز یا نوشتۀ طلایی هست که به این رویداد اشاره می‌کنه و مردم عادی اجازه ندارند از این مکان یا شیء مقدس استفاده کنند. مثلاً، هیچ کس مجاز به سوار شدن در آسانسور وسطی در دانشگاه کیم ایل سونگ در پیونگ یانگ نیست. چرا؟ چون رهبر بزرگ زمانی یک بار سوار این آسانسور شده بود. (در دانشگاه!)
— سنگ‌هایی که کیم ایل سونگ هنگام پیاده‌روی روشون نشسته، حصارکشی شده‌ (مثل قدمگاه مقدس).
— جملات پیشوا روی صخره‌ها حک شده.
— شمایل کیم ایل سونگ و پسرش کیم جونگ ایل در هر خونه‌ای جایگاهی محترم داره و نگهداری از عکس پیشوا هم قوانین داره.
— ادبیات کره شمالی پر از روایت‌هایی از اقدامات قهرمانانه‌ایه که گفته می‌شه مردم جون خودشون رو به خطر انداختند تا این تصاویر رو در بلایایی مثل آتش‌سوزی یا غرق شدن کشتی نجات بدن.(یعنی مردند، تا قاب عکس کیم ایل سونگ نسوزه)
—در پروپاگاندای حکومتی گفته می‌شه کیم ایل سونگ و جانشینش (کیم جونگ ایل، که می‌شه بابای "اون"، دیکتاتور فعلی کره شمالی) می‌تونستند مردم رو شفا بدن و موقع تولدِ کیم جونگ ایل ستاره‌ای بسیار درخشان نمایان شد.

شاید شما به این اعتقادات بخندید، اما در کره شمالی این اعتقاد یه مردم تزریق شده که جهانیان به این کشور بابت داشتن چنین پیشوایانی حسادت می‌کنند. در مقدمه کتابی دربارۀ زندگی کیم جونگ ایل نوشته: «عشق او واقعاً عظیم است؛ بیماران را شفا می‌دهد و زندگی جدیدی را بیدار می‌کند، مانند باران بهاری در کام سرزمین مقدس... همۀ اینها تحسین و شگفتی ملت‌های جهان را برمی‌انگیزد و باعث می‌شود به ما رشک ورزند.» در ادامه گفته می‌شه با این حال، پیشوای بزرگ بسیار فروتنه؛ چون از طلاکاری مجسمه‌هاش چشم‌پوشی می‌کنه و می‌گه مجسمه‌ها برنزی باشه.

البته نیازی به توضیح نیست که اینها موارد مفرط پیشواپرستیه. می‌تونه مصادیق رقیق‌تری هم داشته باشه. اما کیش شخصیت باید نشونه‌های بارز داشته باشه و بخشی از ایدئولوژی باشه. تقریباً در تمام دیکتاتوری‌های فاشیستی و سوسیالیستی و برخی دیکتاتوری‌ها و جمهوری‌های شترگاوپلنگ — مثل بعثی — موارد مشابه کیش شخصیت وجود داشته.

و نکتهٔ آخر: کیش شخصیت دو سر داره: همیشه پیروانی هستند که اتفاقاً از دامن زدن به کیش شخصیت سعی می‌کنند جایگاه خودشون رو تثبیت کنند و رقبا رو حذف کنند. اینم راهی برای بالا رفتن از پلکان قدرت و کسب مناصب و شغله.

▪️همچنین بنگرید به این پست: نیمه‌شب در کاخ خورشید

@Garajetadayoni | گاراژ